خطبه ۱۹۰

متن:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَا یَبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ وَ لَا یحْصِی نَعْمَاءَهُ الْعَادُّونَ وَ لَا یؤَدِّی حَقَّهُ الْمُجْتَهِدُونَ الَّذِی لَا یدْرِکهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَ لَا ینَالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ

ترجمه:

ستایش مخصوص خداوندی است که ستایشگران هرگز به مدح و ثنای او نمی‌رسند و حسابگران (زبردست) هرگز نعمت‌هایش را شماره نمی‌کنند و تلاش‌گران هرگز قادر به ادای حقّ او نیستند. همان خدایی که افکار بلند و ژرف‌اندیش، کنه ذاتش را درک نکند و غوّاصان هوشمند (دریای علوم و دانش‌ها) دسترسی به کمال هستی‌اش پیدا ننمایند

تفسیر:

💠الحمدُ للّهِ الذی لا یَبلُغُ مدحَتهُ القائلون
حمد و شکر مخصوص خدای ست که همه ثنا گویان ، سخنوران ، مادحان ،  نمی‌توانند به حد اعلای مدح برسند.
هیچ قائلی نتواند حد مدح الهی را بجا آورد.

هر کس بقدر درک ، فهم ، ظرفیت و طهارت خود حمد و ثنای خدا دارد.

در علوم تجربی هرچه بیشتر مطالعه شود و بداند درک بیشتر میشود.
هرچه بیشتر خوانده شود علوم بیشتر میشود.
اما در علم توحیدی علاوه بر فکر ، اندیشه ، تحصیل، یک بخش مهم آن طهارت است.
اگر طهارت باشد چیزهایی می دهند که با خواندن حاصل نمیشود.
بسیاری دسترسی به عالم غیب پیدا کردند.

هر شخصی بقدر وسع و فهم خدا را مدح می کند ،اما خدا باندازهٔ فهم و حد ما نیست. 
خدا که محدود نیست برای او حدی از مدح و ثنا قائل باشیم.

💠و لا یُحصیٰ نَعماءَهُ العادُّون 
حمد مخصوص خدایی که ، 
حسابگران نتوانند نعمت‌های او را بشمارش در آورند.
حتی با دستگاههای پیشرفته شمارش ممکن نیست.
نعمتهای محسوس و ملموس که بطور عادی با آن سرو کار داریم .
 نعمت ظرافت‌هایی که در جسم بکار رفته. 
نعمتهای ظاهری ، احساسات درونی ،
 فهم گرسنگی ،خواب ، حتی درد یک نعمت است.
احساس درد گرچه تلخ است اما درون آن نعمتی ست ناشناخته.
شمارش گران نتوانند حتی نعمت ظاهر را شمارش کنند ،چه برسد به نعمتهای پنهان که از آن بی خبریم. 
اینکه تفکر ، تعقل ، ظرفیت رشد داریم نعمتهای ناشناخته بماند.

چه نیروهایی که خدا موظف کرده مراقب ما باشند.
وچه نیروهای معنوی که عامل سرپا نگهداشتن ما هستند و از آنها بی خبریم.
چه کسی قادر بر شمارش است!!

💠ولا یُؤَدّی حقَّهُ المُجتهِدون 
شکر مخصوص خدایی که : 
مجتهدان و تلاشگران حق خدا را نمی‌توانند ادا کنند.

این سه جمله پشت هم ؛ 
وقتی نتوان نعمت را شمارش کرد،
 وقتی نتوان نعمت را بیان کرد، 
چطور میشود در عمل حق آنرا ادا کرد!!!
چگونه میتوان نعمت را شناخت و حق آن را ادا کرد!!!

از جهت عملیاتی و خارجی نمیتوانید حق خدا را ادا کنید.
از آن بالاتر نمیتوانید خدا را بفهمید . با فکر ، تخیل ، وهم ، اندیشه ، نخواهید فهمید. 

💠الذی لا یُدرکُهُ بُعدُ الهِمَم  
همم در لغت  هم ذوب کردن است.
همت چیزی که در وجود  انسان او را ذوب میکند و در یک مسیر او را متمرکز می کند.و از چند راهه باز میدارد.

حمد مختص خدایی که :
همتهای بلند در مقابل فهم خدا عاجزند.
خود را در راه شناخت خدا ذوب کنند باز نمی‌توانند به آن برسند. 

💠ولا یَنالُهُ غَوصُ الفِطَن
غواصان دریای زیرکی که به ظاهر اکتفا نکرده و نادیدنی ها  و عمق را می بینند. 
دود خوردهٔ این مکتب هستند، نمی‌توانند عظمت الهی و به حقیقت خدای متعال دست پیدا کنند.

اللهم اکرمنا بکرامه القران