💠وَ قَالَ (علیه السلام): الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ
امام علی علیه‌السلام میفرمایند:
قلب، کتاب چشم است.

 ✅براى این حکمت چند تفسیر قابل ذکر است:

 1⃣  آنچه انسان میبیند، در صفحه دل نقش میبندد.

قلب، کتاب چشم است و آنچه انسان با چشم مى بیند و مى آزماید در قلبش نقش مى بندد. پس باید توجه داشت که هر چیزی را نباید دید.

در واقع حضرت به تاثیر چشم در قلب اشاه میکنند.

🔺 امیرالمؤمنین علیه‌السلام:
اَلْعَیْنُ رائِدُ الْقَلْبِ
چشم پیشقراول و دیده بان قلب است.

✍️ نیروهای اطلاعاتی زودتر از اصل لشکر به دل دشمن میزنند، اطلاعات جمع میکنند و بعد بر اساس آنها برنامه ریزی و حرکت میشود. چشم نیز وقایع خارجی را میبیند و متناسب با آنها قلب تصمیم گرفته و عمل میکند. پس باید مراقب دیدنی ها بود.

📚مرحوم علامه مجلسى در بحارالانوار از امیرالمومنین نقل میکند:
سُئِلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(علیه السلام) بِمَا ذَا یسْتَعَانُ عَلَى غَضِّ الْبَصَرِ
از امیرمؤمنان سؤال شد که چگونه انسان مى تواند بر امور زشت چشم بپوشد؟
فَقَالَ بِالْخُمُودِ تَحْتَ سُلْطَانِ الْمُطَّلِعِ عَلَى سِرِّکَ
فرمود: از طریق قرار گرفتن تحت سلطه خداوندى که مطلع از اسرار توست (وقتی انسان فهمید تحت نظارت است، چشم را کنترل میکند)
 وَ الْعَینُ جَاسُوسُ الْقَلْبِ وَ بَرِیدُ الْعَقْلِ  
و چشم، جاسوس قلب است و نامه رسان عقل است؛
 فَغُضَّ بَصَرَکَ عَمَّا لاَ یلِیقُ بِدِینِکَ وَ یَکْرَهُهُ قَلْبُکَ وَ یُنْکِرُهُ عَقْلُکَ
چشمت را از آنچه مناسب دین تو نیست و قلب و عقلت آن را انکار مى کند بپوشان.

✍️ پیداست که دیدن برخی صحنه ها بر دین انسان تاثیر میگذارد و جایگاه قبول دین، عقل و دل است.

🔺قرآن کریم میفرماید:
أَفَلَمْ یَسِیرُوا فِى الاَْرْضِ فَتَکُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ یَعْقِلُونَ بِهَا
آیا در زمین گردش نکرده اند تا برای آنان دل هایی بیدار و بینا پیدا شود که با آن بیندیشند.
أَوْ آذَانٌ یَسْمَعُونَ بِهَا
یا گوش هایی که با آن اندرزها را بشنوند؟
فَإِنَّهَا لاَ تَعْمَى الاَْبْصَارُ وَلَکِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِى فِى الصُّدُور
حقیقت این است که دیده ها کور نیست بلکه دل هایی که در سینه هاست، کور است!

✍️ انسانها اگر چشم باز و بینا داشته باشند و سیر در زمین کنند، هم آثار عظمت خدا را مى بینند و هم درس هاى عبرتى را که از پیشینیان و پایان کار آن ها باقى مانده فرامى گیرند. و در این صورت قلوب و عقول آنها تاثیر پذیرفته و هدایت میششوند.
چشم اگر بینا شد قلب حقایق دنیا را میبیند و چشم اگر کور شد قلب قادر به دیدن حقایق دنیا نیست.
 ✅قلب مانند یک بایگانی است، آنچه را قلب میبیند در خود ذخیره میکند و بعدا از آنها استفاده میکند. باید مراقب باشیم بایگانی قلب ما چگونه است.

👈گاهی نگاه تاثیر مثبت در قلب میگذارد:
دیدن حقایق مربوط به اسرار آفرینش و نشانه هاى عظمت خدا میتواند در باور قلبی به خدا نقش مهمی داشته باشد.

دیدن و خواندن آثار علمی گذشتگان، میتواند در قلب و ذهن انسان تاثیر مثبت داشته باشد و باعث تشخیص درست بیماری ها و پیشرفت بیشتر علمی شود. همانگونه قرآن تاکید می‌کند.

نگاه به طبیعت میتواند بر قلب تاثیر بگذارد و باعث انبساط روحی شود.

🔺حکمت ۴۰۰:
النَّظَرُ إِلَى الْخُضْرَهِ نُشْرَهٌ
نگاه به سرسبزی موجب نشاط است.

👈گاهی نگاه، تاثیر منفی در قلب میگذارد:
دیدن صحنه ی گناه میتواند  در قلب انسان تاثیر داشته باشد و این تصویر را در ذهن او ترسیم کند و باعث خطورات شود. نگاه به زر و زیور و تجملات دنیا هم اثر منفی دارد.

🔺به تعبیر باباطاهر:
ز دست دیده و دل هر دو فریاد * که هرچه دیده بیند دل کند یاد
بسازم خنجری نیشش ز فولاد * زنم بر دیده تا دل گردد آزاد

✍️این که در روایات آمده بازار رفتن باید محدود باشد و نباید در بازار توقف کرد، فقط برای خرید مایحتاج تا مغازه مورد نظر بروی و برگردی؛ نشان از همین تاثیر چشم بر قلب است.

 🔺پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
اَلنَّظَرُ سَهْمٌ مَسموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبْلیسَ‌ فَمَنْ تَرَکَها خَوْفاً مِنَ اللهِ اَعطاهُ اللهُ ایماناً یَجِد حَلاوَتَهُ فی قَلْبِهِ
نگاه به نامحرم تیر زهرآلودی از تیرهای شیطان است و هر کسی آن را از ترس خدا ترک کند، خداوند چنان ایمانی به او عطا کند که شیرینی‌اش را در دل خویش احساس کند.

 🔺 امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام:
رُبَّ صَبابهٍ غَرَسَتْ مِنَ لَحْظَهٍ
چه بسا نهال شهوتی که از یک نگاه کاشته شود.
✍️این که اشخاص غرق در شهوت و گناه می‌شوند همه از یک نگاه آلوده شروع می‌شود. و هر نگاهی یک نهال است که کم کم رشد می‌کند و در قلب آدمی ریشه می دواند.

 🔺 امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام: کمْ مِن نَظْرَهٍ جَلَبَتْ حَسْرَهً
چه بسا یک نگاه ،حسرتی را به دنبال آورد.

✍️چه بسا یک نگاه در دنیا ، باعث عذاب و حسرت آخرت گردد و همچنین نگاه به دنیا و زور و زیور معمولا از این نوع است که دست انسان نمیرسد، ولی حسرت و غم و اندوهش در این دنیا برای انسان باقی میماند.
در این صورت شخص دیگر قادر به عبادت نیست و مدام در حال حسادت و حسرت و خودخوری است.
و عذابش هم در این دنیا و هم آن دنیا دست و پا گیر انسان می‌شود.

🔺 امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام:
اذا ابْصَرَتِ الْعَینُ الشَّهْوَهُ عَمِی الْقَلْبُ عَنِ الْعاقِبَه
هرگاه دیده شهوت باز شود، دیده دل از رؤیت عاقبت امر کور گردد.

 ✍️این به این معناست که خیلی از امور را با چشم دل میشود شناخت اگر مراقب چشم خود نباشیم در حقیقت چشم دل خود را کور میکنیم
همانگونه که از پیامبر در روایتی آمده که بنی آدم را خدا طوری خلق کرده که می‌تواند به ملکوت عالم بنگرد ولی گرفتار شیاطینی شد که دور قلب او را گرفتند و موجب شدند تا پیش پای خود را هم نبیند.

❇️باید مراقب دیدنی ها بود:

🔺در خطبه ۱۶۰ فرمود: 
وَ لَقَدْ کَانَ (صلی الله علیه وآله) یَأْکُلُ عَلَى الْأَرْضِ وَ یَجْلِسُ جِلْسَهَ الْعَبْدِ وَ یَخْصِفُ بِیَدِهِ نَعْلَهُ وَ یَرْقَعُ بِیَدِهِ ثَوْبَهُ وَ یَرْکَبُ الْحِمَارَ الْعَارِیَ وَ یُرْدِفُ خَلْفَهُ
پیامبر (ص) روى زمین بدون فرش مى نشست و غذا مى خورد و با تواضع، همچون بردگان جلوس داشت، با دست خود پارگى کشف خویش را مى دوخت و با دست خود لباسش را وصله مى زد.
بر مرکب برهنه سوار مى شد و حتى کسى را پشت سر خود سوار مى کرد. وَ یَکُونُ السِّتْرُ عَلَى بَابِ بَیْتِهِ فَتَکُونُ فِیهِ التَّصَاوِیرُ، فَیَقُولُ یَا فُلَانَهُ لِإِحْدَى أَزْوَاجِهِ غَیِّبِیهِ عَنِّی، فَإِنِّی إِذَا نَظَرْتُ إِلَیْهِ ذَکَرْتُ الدُّنْیَا وَ زَخَارِفَهَا
پرده اى بر در اتاق خود دید که در آن تصویرهایى بود. همسرش را صدا زد و فرمود: آن را از نظرم پنهان کن که هر زمان چشمم به آن مى افتد به یاد دنیا و زر و زیور آن مى افتم.
فَأَعْرَضَ عَنِ الدُّنْیَا بِقَلْبِهِ وَ أَمَاتَ ذِکْرَهَا مِنْ نَفْسِهِ، وَ أَحَبَّ أَنْ تَغِیبَ زِینَتُهَا عَنْ عَیْنِهِ
به این ترتیب با قلب خود از زر و زیور دنیا روى گردان بود و یاد آن را در وجود خود میراند و دوست داشت زر و زیور آن همواره از چشمش پنهان باشد…
فَأَخْرَجَهَا مِنَ النَّفْسِ وَ أَشْخَصَهَا عَنِ الْقَلْبِ وَ غَیَّبَهَا عَنِ الْبَصَرِ
در نتیجه آن را از جان خود بیرون راند و از قلب خود دور ساخت و از دیدگانش پنهان نمود.

💠الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ
قلب، کتاب چشم است.

2⃣ آنچه در قلب انسان باشد، از چشمش ظاهر میشود:

تفسیر دوم، درست مقابل تفسیر اوّل است. یعنی آنچه در قلب و درون روح انسان باشد در چشمان او نمایان است.
در واقع چشم تابلو و صفحه ای است که اسرار درون قلب انسان از آن آشکار میشود.

 🔺ابن ابی الحدید:
کَمَا أَنَّ الْإِنْسَانَ إِذَا نَظَرَ فِی الْمُصْحَفِ قَرَأَ مَا فِیهِ، کَذَلِکَ إِذَا أَبْصَرَ الْإِنْسَانُ صَاحِبَهُ فَإِنَّهُ یَرَى قَلْبَهُ بِوَاسِطَهِ رُؤْیَهِ وَجْهِهِ
همان‌گونه که انسان وقتی به متنی نگاه کند، آنچه در آن است را می‌خواند، همچنین هنگامی که انسان همنشین خود را می‌بیند، قلب او را از طریق دیدن چهره‌اش می‌بیند،
ثُمَّ یَعْلَمُ مَا فِی قَلْبِهِ مِنْ حُبٍّ وَ بُغْضٍ وَ غَیْرِهِمَا، کَمَا یَعْلَمُ بِرُؤْیَهِ الْخَطِّ الَّذِی فِی الْمُصْحَفِ مَا یُدِلُّ الْخَطُّ عَلَیْه
سپس آنچه را در قلبش است از دوستی و دشمنی و غیر آن دو را می‌فهمد، همان‌طور که با دیدن خطی که در مصحف است، آنچه را که خط بر آن دلالت می‌کند، می‌فهمد.

 🔺در حکمت ۲۶ امیرالمؤمنین فرمود:
مَا أَضْمَرَ أَحَدٌ شَیئاً إِلاَّ ظَهَرَ فِى فَلَتَاتِ لِسَانِهِ وَ صَفَحَاتِ وَجْهِهِ
هیچ کس چیزى را در ضمیر و درون خود پنهان نمى کند مگر این که در سخنان ناخواسته او و در رخسارش نمایان مى شود.
✍️در شرح این حکمت گذشت که با توجه به حکمت ۲۶ در بازجویی‌ها از چشم انسان استفاده میشود و پی به باطن انسان می‌برند.

 
🔺در ضرب المثل فارسى خود نیز داریم:
رنگ رخساره خبر مى دهد از سر ضمیر.
 
🔺و به گفته شاعر عرب:
إنّ العیونَ لَتُبدِى فى تَقلُّبِها * ما فِى الضّمائرِ مِن وُدٍّ ومِنْ حَنَقِ
چشم ها در گردش خود آشکار مى سازد آنچه در درون، از محبت و عداوت است.

 ✅چشم از باطن جسم هم خبر میدهد:
چشم نه تنها میتواند از حالات باطنی انسان مثل ناراحتی و خوشحالی و… خبر دهد،

بلکه صفحه ای است که میتواند از اوضاع جسمی انسان نیز خبر بدهد. مانند سلامتی، بیماری و…
 
✍️در اینجا مقصود این نیست که با ریا و پنهان کاری حب و بغضت را پنهان کن بلکه گفته شده که همه‌ی این حالات تو در چشمانت مشخص است، پس باید کینه و بغض و حسادتهایت را کنار بگذاری تا در ظاهر تو چیزی جز خوبی پیدا نباشد.
پس برای حفظ آبرو باید آنچه در قلب پنهان داریم را پاک کنیم تا از چشمانمان هم چیزی جز پاکی بیرون نیاید.

💠الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ
قلب، کتاب چشم است‌

3⃣قلب انسان در نوع نگاه انسان نقش دارد.

 انسان در شرایط روحی مختلف، یک صحنه را خوب یا بد میبیند؛ لذا قلب انسان تاثیر دارد در نوع دیدن او.

🔺در شرح منهاح البراعه میفرماید:
 إِنَّ الْقَلْبَ یُؤَثِّرُ فِی الْإِدْرَاکِ الْبَصَرِیِّ، فَتَارَهً یَرَى الْحَسَنَ قَبِیحًا، وَ أُخْرَى یَرَى الْقَبِیحَ حَسَنًا
بی‌گمان، قلب در ادراک چشم تأثیر می‌گذارد؛ گاهی چیز زیبا را زشت می‌بیند و گاهی دیگر چیز زشت را زیبا می‌بیند.
کَمَا حُکِیَ أَنَّ النَّاسَ یَقُولُونَ لِلْمَجْنُونِ: إِنَّ لَیْلَى لَا تَحْظَى مِنَ الْحُسْنِ وَ الْجَمَالِ بِمَا تَسْتَحِقُّهُ هَذَا الْعِشْقَ وَ الْوَلَهَ، فَیُجِیبُ: لَا تُرُونَهَا بِبَصَرِی حَتَّى تُدْرِکُوا بِجَمَالِهَا الْفَائِقَ
همان‌گونه که حکایت شده که مردم به مجنون می‌گفتند: «لیلی آنقدر هم که تو میگویی زیبا نیست». او در پاسخ می‌گوید: «شما لیلی را با چشم من نمی‌بینید تا به زیبایی فوق‌العاده‌ی او پی ببرید»

🔺به قول وحشی بافقی:

به مجنون گفت روزی عیب‌جویی  /  که پیدا کن به از لیلی نکویی

که لیلی گرچه در چشم تو حوریست  /  به هر جزوی ز حسن او قصوریست

ز حرف عیب‌جو مجنون برآشفت   /   در آن آشفتگی خندان شد و گفت

اگر در دیدهٔ مجنون نشینی   /  به غیر از خوبی لیلی نبینی

✍️ به همین دلیل است که به ما توصیه شده بدون پیش داوری، ببینیم و بشنویم و تحلیل کنیم چون اگر بنا باشد بنا بر حالات روحی خود تحلیل کنیم گاهی زیاد سوء ظن داریم و گاهی زیاد حسن ظن و اتفاقا در مناسبات سیاسی و بین المللی همین عامل باعث میشود دشمنان با تهدید و تطمیع، بتوانند روی ما تاثیر بگذارند.
✍️اینکه تاکید شده قضاوت کار بسیار مشکلی است هم به همین خاطر است چون احساسات قاضی بر تصمیم او اثر دارد و کنترل این احساسات و حالات درونی کار سختی است.

 ✅نگاه کردن با دیدن فرق دارد:

علامه شوشتری نیز در مورد حکمت ۴۰۹، نظری شبیه به نظر منهاج البراعه دارد زیرا دیدن را تحت تاثیر قلب میداند و میفرماید:

وَ الْأَظْهَرُ کَوْنُ مُرَادِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ أَنَّ الْبَصَرَ لَا یُبْصِرُ إِلَّا بَعْدَ تَوَجُّهِ الْقَلْبِ
و آشکارتر این است که مراد حضرت این باشد که چشم، نمی‌بیند مگر پس از توجه قلب ،
فَالْإِنْسَانُ قَدْ یَنْظُرُ إِلَى شَیْءٍ إِلَّا أَنَّ قَلْبَهُ مُتَوَجِّهٌ إِلَى غَیْرِهِ، فَلَا یَنْطَبِعُ شَبَحُهُ فِی النَّفْسِ کَمَا یَکُونُ مَعَ تَوَجُّهِ الْقَلْبِ
چه بسا انسان به چیزی نگاه می‌کند ولی قلبش به چیز دیگری متوجه است، در این حالت سایه و تصویر آن چیز در نفس نقش نمی‌بندد، برخلاف زمانی که قلب متوجه باشد،
وَ حِینَئِذٍ فَکَمَا یَحْتَاجُ الْإِنْسَانُ غَالِبًا لِقِرَاءَتِهِ إِلَى مُصْحَفٍ کَذَلِکَ تَحْتَاجُ الْعَیْنُ فِی إِبْصَارِهَا إِلَى الْقَلْبِ
و در این صورت، همان‌گونه که انسان معمولاً برای خواندنش به مصحف نیازمند است، چشم نیز در دیدنش به قلب نیاز دارد.

✍️ نگاه کردن به چیزی نیازمند حضور قلب نیست، لذا انسان میتواند به چیزهای مختلف نگاه کند و هیچ چیزی را تشخیص ندهد. مثل اینکه انسان وقتی فکرش مشغول است، به خیلی ها نگاه میکند ولی متوجه حضور هیچ کدام نمیشود.

ولی دیدن چیزی نیازمند حضور قلب است. انسانی که فراغت بال داشته باشد میتواند به درستی چیزی را ببیند و آن را تشخیص دهد.  به نحوی میتوان گفت انسان برای دیدن عالم پیرامون خود نیازمند تمرکز است، اگر میخواهد درست بخواند و بداند باید قلبش را آنجا حاضر کند.

ما در شروع ماه رمضان برای دیدن ماه به آسمان می‌نگریم ولی گاهی میبینیم و گاهی نه ، این ندیدن دلیل بر نبود ماه نیست ما قادر به دیدن آن نبوده ایم.

 ✅نکته:
اگر قلب انسان متوجه جای دیگری باشد، بسیاری از صحنه ها را نمیبیند.

قلب مصحف بصر است یعنی اگر صحیفه دل را متوجه قیامت و معاد کنیم، متوجه امام زمان کنیم، بخش از صحنه های غفلت زا و شهوت انگیز اصلا به چشم ما نمی آیند که بخواهیم خودمان را درگیر آن کنیم و بعد از آن ضربه بخوریم.

اگر خیلی صحنه ها را دیدیم، معلوم است دلمان غافل است.

اینه چشم نگاه کند و بعد هم ببیند معلوم است دل متوجه خدا نیست . اگر دل و قلب متوجه خدا باشد؛ نگاه میکند ولی نمیبیند.
چنین شخصی بازار می‌رود و مشغول کسب و بیع می‌شود ولی تمام توجهش به خداست.

 باید دل را مشغول خدا و امام و آخرت کنیم تا چشم هر چیزی را نبیند.

✅نکته:
چشم و قلب ارتباط نزدیکی دارند، باید مراقب دیدنی ها باشیم.

🔺ابن ابی الحدید از امیرالمومنین نقل میکند:
لَیْسَ فِی الْحَوَاسِّ الظَّاهِرَهِ شَیْءٌ أَشْرَفُ مِنَ الْعَیْنِ، فَلَا تُعْطُوهَا سُؤْلَهَا، فَیَشْغَلُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ.
در میان حواس ظاهری، چیزی شریف‌تر از چشم نیست، پس آنچه را می‌خواهد و میل دارد به آن ندهید، که شما را از یاد خدا باز می‌دارد.
 

🔺البته همین روایت در غرر الحکم به این صورت آمده:
لَیْسَ فِی اَلْجَوَارِحِ أَقَلُّ شُکْراً مِنَ اَلْعَیْنِ فَلاَ تُعْطُوهَا سُؤْلَهَا فَیَشْغَلَکُمْ عَنْ ذِکْرِ اَللَّهِ.
در بین اعضا و جوارح هیچ عضوی به اندازه چشم ناسپاس نیست،پس آنچه را می‌خواهد و میل دارد به آن ندهید، که شما را از یاد خدا باز می‌دارد.

✍️ باید چشم را مراقبت کرد تا قلب را مشغول به خود نکند و مسیر را برای رشد و ترقی قلب باز کند.
 
✳️به خاطر اهمیت چشم و دیدنی ها، در روایات دستور العمل هایی “چه چیزی دیدن” و “چه چیزی ندیدن” صادر شده است.

👈نگاه به امیرالمومنین عبادت است:
🔺یک وقت امیرالمومنین مشغول نماز بود و ابوذر چشم دوخته بود به حضرت. از ابوذر پرسیدند چرا مشغول نگاه به حضرتی؟ فرمود:
سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ یَقُولُ النَّظَرُ إِلَى عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ عِبَادَهٌ
من از پیامبر (ص) شنیدم که می‌فرمود نگاه به علی بن ابی طالب عبادت است.
وَ النَّظَرُ إِلَى الْوَالِدَیْنِ بِرَأْفَهٍ وَ رَحْمَهٍ عِبَادَهٌ
و نگاه به پدرو مادر با رعفت و مهربانی عبادت است.
  وَ النَّظَرُ فِی الْمُصْحَفِ عِبَادَهٌ وَ النَّظَرُ إِلَى الْکَعْبَهِ عِبَادَهٌ.
و نگاه به قرآن و نگاه به کعبه نیز عبادت است.

👈 نگاه به همه اهل بیت عبادت است:
🔺امام صادق علیه‌السلام:
النَّظَرُ إِلَى آلِ مُحَمَّدٍ عِبَادَهٌ.
نگاه به اهل بیت عبادت است.
 
👈نگاه به ذریه پیامبر عبادت است:

🔺امام رضا علیه‌السلام:
النَّظَرُ إِلَى ذُرِّیَّتِنَا عِبَادَهٌ
نگاه به ذریه ما عبادت است،
فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ النَّظَرُ إِلَى الْأَئِمَّهِ مِنْکُمْ عِبَادَهٌ أَمِ النَّظَرُ إِلَى جَمِیعِ ذُرِّیَّهِ النَّبِیِّ عرض شد یابن رسول الله نگاه کردن به امامان از دودمان شما عبادت است یا نظر کردن به همه ذریه پیامبر ؟
فَقَالَ بَلِ النَّظَرُ إِلَى جَمِیعِ ذُرِّیَّهِ النَّبِیِّ ص عِبَادَهٌ مَا لَمْ یُفَارِقُوا مِنْهَاجَهُ، وَ لَمْ یَتَلَوَّثُوا بِالْمَعَاصِی
فرمود: بلکه نگاه کردن به همه ذریه پیامبر عبادت است تا وقتی که از راه و روش پیغمبر جدا نشوند و به گناهان آلوده نگردند.

👈 نگاه به حاکم عادل عبادت است:
🔺پیامبر صَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
النَّظَرُ إِلَى الْعَالِمِ عِبَادَهٌ، وَ النَّظَرُ إِلَى الْإِمَامِ الْمُقْسِطِ عِبَادَهٌ، وَ النَّظَرُ إِلَى الْوَالِدَیْنِ بِرَأْفَهٍ وَ رَحْمَهٍ عِبَادَهٌ، وَ النَّظَرُ إِلَى أَخٍ تَوَدُّهُ فِی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِبَادَهٌ.
نگاه کردن به عالِم عبادت است، نگاه کردن به پیشواى دادگر عبادت است، نگاه کردن مهر آمیز به پدر و مادر؛عبادت است و نگاه کردن به برادرى که به خاطر خدا دوستش دارى عبادت است.

👈به افراد پایین تر از خود نگاه کن:

🔺نامه ۶۹ خطاب به حارث همدانی فرمود:
وَ أَکْثِرْ أَنْ تَنْظُرَ إِلَى مَنْ فُضِّلْتَ عَلَیْهِ، فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ أَبْوَابِ الشُّکْرِ
بیشتر به افراد پایین تر از خود نگاه کن، زیرا این کار درهاى شکر را بر روى تو مى گشاید.

✍️ از طرف دیگر هم از نگاه کردن به بالاتر از خود در مسائل مالی نهی شده است.

نکته مهم اینکه در این گونه روایات دیدن را هم به معنای توجه کردن باید دانست هم صرف نگاه کردن.

 
👈 دیدن عالم  و ثواب بی نظیر:

🔺در روایت داریم:
جُلُوسُ سَاعَهٍ عِنْدَ الْعُلَمَاءِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنْ عِبَادَهِ سَنَهٍ لَا یُعْصَى اللَّهُ فِیهَا طَرْفَهَ عَیْنٍ
یک ساعت نشستن نزد عالم پیش خدا از یک سال عبادتی که لحظه ای در آن گناه نکرده باشد بهتر است.
وَ النَّظَرُ إِلَى الْعَالِمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنِ اعْتِکَافِ سَنَهٍ فِی الْبَیْتِ الْحَرَامِ
و نگاه به عالم از سک یال اعتکاف در بیت الله با ارزش تر است.

✍️طبیعی است که نگاه به عالم به معنای الگو گیری از او باشد.

 👈 بیماری های قلب، از چشم منتقل میشوند:

🔺 امیرالمؤمنین علیه‌السلام:
النَّظَرُ إِلَى الْبَخِیلِ یُقْسِی الْقَلْبَ النَّظَرُ إِلَى الْأَحْمَقِ یُسْخِنُ الْعَیْن‏
نگاه کردن به شخص بخیل، دل را سخت مى گرداند. نگاه کردن به احمق روشنى چشم را مى برد.
✍️برخی بیماری ها مثل آنفلوآنزا یا کرونا از طریق تنفس منتقل می‌شوند ، برخی گناهان هم انسان را از طریق چشم آلوده می‌کنند. 

👈 اگر کسی در دنیا نگاهش را کنترل کرد، چه پاداشی میبرد؟!

🔺در ادعیه داریم:
أَسْأَلُکَ بَرْدَ الْعَیْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ أَسْأَلُکَ لَذَّهَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِکَ الْکَرِیمِ آمِینَ یَا رَبَّ الْعَالَمِین‏
خدایا از تو درخواست میکنم آسایش بعد از مرگ را و نگاه به وجه کریم خودت را.

 ❇️خلاصه حکمت:

💠الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ
قلب، کتاب چشم است.

 1⃣ آنچه انسان میبیند، در صفحه دل نقش میبندد.

2⃣ آنچه در قلب انسان باشد، از چشمش ظاهر میشود

3⃣  قلب انسان در نوع نگاه انسان نقش دارد