💠وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ وَ إِلَّا سَلَا سُلُوَّ الْأَغْمَار
امام علی علیه‌السلام میفرمایند:
هرکس در مصیبت ها همچون آزادگان شکیبا باشد به اجر و پاداش صابران خواهد رسید و آرامش خواهد یافت .
و گرنه همچون جاهلان، خود را به غفلت مى زند و بى نصیب خواهد بود.

🔹این حکمت دولفظ دارد:
اول :لفظ سلا
دوم:لفظ اغمار

«سلا» از ماده «سُلُوّ» (بر وزن غلو) به معناى فراموش کردن و از یاد بردن چیزى است.
و «اغمار» جمع «غُمُر» در اصل به معناى از بین بردن اثر چیزى است.
مانند آب زیادى که چهره چیزى را مى پوشاند و یا جهل و نادانى عمیق که انسان را در خود فرو مى برد و گرفتار غفلت و سرگردانى مى کند. و در اینجا اعمار به معنای جعل عمیق است.

🔺قرآن کریم در آیه ۹۳ سوره انعام میفرماید:
وَ لَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِی غَمَرَاتِ الْمَوْتِ
و اگر ببینى هنگامى که این ستمکاران در شداید مرگ فرو رفته‌اند .

🔺در خطبه ۲۲۱ نهج البلاغه نیز میفرماید:
وَ إِنَّ لِلْمَوْتِ لَغَمَرَاتٍ هِیَ أَفْظَعُ مِنْ أَنْ تُسْتَغْرَقَ بِصِفَهٍ أَوْ تَعْتَدِلَ عَلَى عُقُولِ أَهْلِ الدُّنْیَا
مرگ دشواریهایى دارد که انسان را در خود غرق مى کند، مشکلاتى که هراس انگیزتر از آن است که بتوان در قالب الفاظ ریخت یا اندیشه هاى اهل دنیا آن را درک کند.

👈اغمار به معنای پوشاندن چیزی است که بعدها به معنای جهل ونادانی استفاده شده، جهل ونادانی گاهی آنقدر بر انسان فراوان می‌شود که انسان را درخودش غرق میکند،هیچ سری از آثار فهم و توجه و درک و علم باقی نمی ماند.

⏪برای این حکمت دو‌ معنا قابل ذکر است:
👈صبر به این معنا که تحمل مصیبت را داشته باشد.
👈صبر به این معنا که استقامت در مقابل ظالمان باشد (نه مصیبت عزیزان)

✳️صبر به معنای تحمل مصیبت دو راهی انتخاب:
حضرت علیه السلام در این حکمت همه‌ی افرادی که دچار مصیبتی شده باشند را سر یک دو راهی قرار میدهد‌.
براى تخفیف آلام و دردهاى مصائب، انسان دو راه در پیش دارد:

1⃣ راهى را عاقلان برمى گزینند.
افراد عاقل و بزرگوار و باشخصیت در برابر مصائب شکیبایى پیشه مى کنند، جزع و فزع به خود راه نمى دهند و مى دانند زندگى دنیا به هر حال، آمیخته با درد و رنج هاست که بسیارى از آن ها اجتناب ناپذیر است و همگان گرفتار آن مى شوند، خواه یک فرد ضعیف باشد یا رئیس نیرومند یک کشور و فرمانده یک لشکر.
این شکیبایى سبب مى شود که آن ها زبان به ناشکرى نگشایند و از خداوند شکایت نکنند و در عمل نیز جزع و فزع ننمایند بلکه خدا را شکر گویند و مصیبت را آزمون الهى یا جبران خطاها و یا مقدمه نعمتى بدانند. آن ها اجر و پاداش صابران را خواهند داشت که قرآن مجید از آن ها با عظمت درسوره بقره آیات ۱۵۵و۱۵۶‌ و۱۵۷ یاد کرده، مى فرماید:

وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَىْء مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْص مِنَ الاَْمْوَالِ وَالاَْنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ *
قطعاً همه شما را با چیزى از ترس،
گرسنگى و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ها آزمایش مى کنیم; و بشارت ده به استقامت کنندگان!
الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا للهِِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ *
آن ها که هرگاه مصیبتى به ایشان مى رسد، مى گویند: «ما از آن خداییم; و به سوى او بازمى گردیم».
أُوْلَئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَهٌ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ
اینها، همان ها هستند که الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده; و آن ها هدایت یافتگان هستند.

🔺امیرالمومنین علیه السلام:
الصّبرُ على البلاءِ أفضَلُ مِن العافیهِ فى الرَّخاءِ
صبر در برابر مشکلات، برتر از عافیت در وسعت است.

اگر بدانید در این صبر و بردباری چه برکاتی برای شما قرار داده شده شاید عافیت و آسایش را طلب نکنید .

2⃣ راهى را که جاهلان بر مى گزینند.
جاهلان براى فراموش کردن مصائب، خود را به غفلت و بى خبرى مى زنند و به سرگرمى هاى ناسالم و لهو و لعب مى پردازند.
برای اینکه افسردگی نگیرند به موسیقی روی می آوردند، برای اینکه از تنهایی و عزلت خارج شوند به مجالس گناه میروند، به جلسات مختلط میروند، دست به مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی میزنند.

✍️این افراد نه از حرّیت بهره مند هستند و نه ثواب صابران را دریافت خواهند کرد.

❇️حاکمی که دست از جنازه ی معشوقه برنداشت:

📚مسعودی در مروج الذهب میگوید:
یزید بن عبدالملک دلداد‌ه‌ی کنیزی بود که بعد از مدتها و با خرج مبالغ هنگفتی سرانجام به او رسید و حتی او را برای بعد از خودش به عنوان حاکم جامعه اسلامی انتخاب کرده بود. در ایام مستی و لذت های شهوانی این کنیز از دنیا رفت.
ثُمَّ مَاتَتْ فَأَقَامَ أَیَّاماً لا یَدْفُنُهَا جَزَعاً عَلَیْهَا، حَتَّی جَیِّفَتْ
چند روز جنازه‌اش را دفن نکرد تا اینکه جسدش متلاشی شد.
فَقِیلَ: إِنَّ النَّاسَ یَتَحَدَّثُونَ بِجَزَعِکَ وَ إِنَّ الخِلَافَهَ تَجِلُّ عَنْ ذَلِکَ
به او گفتند: «مردم از اندوه شدید تو سخن می‌گویند و این رفتار، شأن خلافت را پایین می‌آورد.»
فَدَفَنَهَا وَ أَقَامَ عَلَی قَبْرِهَا فَقَالَ:
پس او را دفن کرد و بر سر قبرش حاضر شد و گفت؛
فَإِنْ تَسْلُ عَنْکَ النَّفْسُ أَوْ تَدَعِ الهَوَی فَبِالْیَأْسِ تَسْلُو النَّفْسُ لا بِالتَّجَلُّدِ
اگر روحم یاد تو را فراموش کند نه از روی تحمل و صبر است بلکه از روی یاس است که دستم به تو نمیرسد.

✍️این داستان مصداق گروه دوم است که راه غفلت را در پیش می‌گیرند.

✅نکته:
اگر چه حضرت علیه السلام در این حکمت به دو گروه عاقلان صبور و جاهلان فراموش کننده اشاره فرموند؛ ولی گروه سومی هستند که به خاطر اوج انحطاط؛ حضرت علیه السلام به آن اشاره نمی‌فرماید:

◀️ و آن نیز کسانی هستند که نه عاقلانه برخورد میکنند نه فراموش میکنند بلکه جزع و فزع و بی قراری و کفر گویی میکنند و این داغ را تا مدتها برای خودشان زنده نگه میدارند، هرچند برای اینها نیز این داغ سرد شدنی است.
اینها نه ثواب صابران را میبرند، نه به آرامش میرسند.

مومنین باید راه اول را انتخاب کنند،درسته دوراهی است ولی ما نمیتوانیم هر کدام را خواستیم انتخاب کنیم،فقط راه اول .راه اول چیزی نیست جز صبر،آن هم صبر احرار(آزادگان) و تحمل همه‌ی این سختی‌هایی که برای انسان وجود دارد.

✳️بهترین راه در مواجهه با مصیبت، صبر عاقلانه است:
قطعا بهترین راه برای تحمل مصائب ” مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ” است.
زندگى، خالى از مشکلات و درد و رنج ها نیست.
پاره اى از آن ها قابل اجتناب است که انسان باید با هوشیارى جلوى آن ها را بگیرد.
ولى پاره اى از مشکلات قابل اجتناب نیست و هیچ کسی قادر بر دفع آن نمى باشد ازجمله این که همه دوستان و خویشاوندان با هم به دنیا نمى آیند و همه با هم از دنیا نمى روند؛ فقدان عزیزان مطلبى است غیر قابل اجتناب.

✍️ بهترین راه براى کاستن و از بین بردن فشار مصیبت توجه به پاداش صابران و عظمت شخصیت آنان در پیشگاه خداوند است.

❇️همه مجبورند با داغ کنار بیایند، خوش به حال کسی که از اول کنار می آید و اجرش را میبرد:

🔺مرحوم مقنیه میفرماید:
کُلُّ مَنْ نَزَلَتْ بِهِ نَازِلَهٌ فَلاَبُدَّ أَنْ یَسْلُوَهَا وَ یَنْصَرِفَ عَنْهَا مَعَ مُرُورِ الزَّمَنِ تَمَاماً
هر کس که مصیبتی به او می‌رسد، ناگزیر با گذر زمان، کاملاً از آن آرام می‌گیرد و با آن کنار میآید.
کَمَا یَنْصَرِفُ الجَاهِلُ عَنِ الشَّیْءِ الَّذِی بِجَهْلِهِ
همان‌گونه که انسان نادان بالاخره مجبور است همه چیز را فراموش کند.
وَ مَا دَامَ هَذَا هُوَ الوَاقِعُ فَعَلَام الجَزَعُ ؟ حالا که این، واقعیت زندگی است، پس چرا این همه بی‌تابی؟
أَلَیْسَ الأَوْلَی بِمَنْ نَزَلَتْ بِهِ مُصِیبَهٌ أَنْ یَمْلِکَ نَفْسَهُ وَ یَحْمِلَهَا عَلَی یَقِینِهِ
آیا سزاوارتر نیست کسی که مصیبتی به او رسیده، بر خویشتن مسلط شود و خود را بر این یقین وادارد.
بِأَنَّ الجَزَعَ لَا یُجْدِی نَفْعاً، وَ لَا مَصْدَرَ لَهُ إِلَّا الوَهْمُ وَ الخَیَالُ
که بی‌تابی سودی ندارد و سرچشمه‌ای جز وهم و خیال ندارد؟

✍️تعبیر بسیار دقیق است،حتی همان گروهی که جزع وفزع میکنند آخرش محکوم به صبر هستند،مگر کار دیگری می‌توانند بکنند؟ بالاخره این داغ فراموش می‌شود دیر یا زود،با سختی کمتر یا سختی بیشتر.

❎همه آخر مجبور به صبر اند ولی…:
🔺قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یُعَزِّی قَوْماً عَلَیْکُمْ بِالصَّبْر امیرالمومنین به قومی تسلیت گفت و اینگونه فرمود:
فَإِنَّ بِهِ یَأْخُذُ اَلْحَازِمُ
فرد خردمند و عاقل با تکیه بر صبر، راه حل و چاره‌ای می‌یابد و اوضاع را به دست می‌گیرد.
وَ إِلَیْهِ یَرْجِعُ اَلْجَازِعُ
فرد بی‌تاب و نگران سرانجام به صبر پناه می‌برد و به آن بازمی‌گردد.

✍️ همه ی افراد سرانجام صبر میکنند ولی برای عده ای پاداش و مقامی نیست.

💠مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ
هرکس در مصیبت ها همچون آزادگان شکیبا باشد به اجر و پاداش صابران خواهد رسید و آرامش خواهد یافت.
💠 وَ إِلَّا سَلَا سُلُوَّ الْأَغْمَار
و گرنه همچون جاهلان، خود را به غفلت مى زند و بى نصیب خواهد بود.

✳️برای این حکمت دو‌معنا قابل ذکر است:
صبر به معنای تحمل مصیبت را داشته باشد.
صبر به معنای استقامت در مقابل ظالمان باشد (نه مصیبت عزیزان)

✳️صبر به معنای استقامت در مقابل ظالمان:
بسیاری از اوقات دشمنان میخواهند ‌مقاومت افراد و ملت ها را بشکنند و وقتی آنها تسلیم شدند بر گُرده آنها سوار شوند.

👈این صبر، صبر آزادگان است که باید با مردانگی و تحمل سختی کنار بیایند و عاقلانه از این مشکلات گذر کنند تا در دام بردگی و بندگی و ذلت نیفتند. و اگر این سختی مبارزه با ظلم را را نپذیرند و با آن کنار نیایند؛ دچار ذلت و شکست و دیوانگی خواهند شد. نباید راه مذاکره با ظالم را در پیش گرفت بلکه با مردانگی و عزت در مقابل او ایستاد.

❇️حُریّت و آزادگی در صبر و استقامت است:
🔺در خطبه قاصعه آمده:
وَ تَدَبَّرُوا أَحْوَالَ الْمَاضِینَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ قَبْلَکُمْ کَیْفَ کَانُوا فِی حَالِ التَّمْحِیصِ وَ الْبَلَاءِ
در احوال مؤمنان پیشین بیندیشید که در حال آزمایش و امتحان چگونه بودند؟
أَ لَمْ یَکُونُوا أَثْقَلَ الْخَلَائِقِ أَعْبَاءً
آیا آنها بیش از همه مردم بار مشکلات را بر دوش نکشیدند؟
وَ أَجْهَدَ الْعِبَادِ بَلَاءً وَ أَضْیَقَ أَهْلِ الدُّنْیَا حَالًا؟
و بیش از همه بندگان خدا در شدت و زحمت نبودند و از همه جهانیان در تنگناى سخت ترى قرار نداشتند؟
اتَّخَذَتْهُمُ الْفَرَاعِنَهُ عَبِیداً فَسَامُوهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ
فرعونها آنان را برده خویش ساختند و پیوسته آنها را در بدترین شکنجه ها قرار دادند.
وَ جَرَّعُوهُمُ الْمُرَارَ
و تلخیهاى روزگار را جرعه جرعه به آنها نوشاندند.
فَلَمْ تَبْرَحِ الْحَالُ بِهِمْ فِی ذُلِّ الْهَلَکَهِ وَ قَهْرِ الْغَلَبَهِ
و همچنان این وضع با ذلّت و هلاکت به سبب قهر و غلبه ظالمان ادامه یافت.
لَا یَجِدُونَ حِیلَهً فِی امْتِنَاعٍ وَ لَا سَبِیلًا إِلَى دِفَاعٍ
نه چاره اى داشتند که از آن وضع سرباز زنند و نه راهى براى دفاع از خود مى یافتند.
حَتَّى إِذَا رَأَى اللَّهُ سُبْحَانَهُ جِدَّ الصَّبْرِ مِنْهُمْ عَلَى الْأَذَى فِی مَحَبَّتِهِ وَ الِاحْتِمَالَ لِلْمَکْرُوهِ مِنْ خَوْفِهِ
تا زمانى که خداوند سبحان جدّیت آنها را در صبر و استقامت در برابر ناملایمات در مسیر محبّتش و تحمّل ناراحتیها را به جهت خوف و خشیتش در آنها مشاهده کرد.
جَعَلَ لَهُمْ مِنْ مَضَایِقِ الْبَلَاءِ فَرَجاً
در این هنگام گشایشى از تنگناهاى بلا براى آنان فراهم ساخت.
فَأَبْدَلَهُمُ الْعِزَّ مَکَانَ الذُّلِّ وَ الْأَمْنَ مَکَانَ الْخَوْفِ
ذلّت را به عزّت، و ترس و ناامنى را به امنیّت مبدّل کرد.

✍️ اگر کسی مانند احرار صبر کرد، استقامت ورزید و زیر بار حرف زور نرفت. سختی ها را با محبت خدا و از خوف خدا به جان خرید به مقام احرار میرسد. ولی کسی که در مقابل ظلم استقامت نکرد؛ حتما به ذلت خواهد رسید و مجبور میشود حریت و آزادگی و عزت را فراموش کند.

✳️یک مقاماتی را خداوند به احرار اهل صبر و استقامت میدهد:

📚درغرر الحکم: اِنَّکَ لَنْ تُدْرِکَ ما تُحِبُّ مِنْ رَبِّکَ اِلاّ بِالصَّبْرِ عَمّا تَشْتَهى
تو به آنچه که دوست دارى از پروردگارت بتو برسد دست نمى یابى مگر اینکه در مقابل خواسته هاى نفسانى مقاومت کنى.

✍️ ” لَنْ تُدْرِکَ ما تُحِبُّ” معنای گسترده ای دارد:
یک عده خواهان بهشت اند، یک عده خواهان موفقیت در شغل هستند، یک عده خواهان پیروزی بر دشمنان هستند، یک عده خواهان حُرّیت هستند؛ اینها به دست نمی آیند مگر با صبر و استقامت.

👈هر جایگاهی که می‌خواهید برسید بایدصبر داشته باشید خدا از ما میخواهد بهشتی باشیم حر باشیم ،خدا میخواهد ما در مقابل ظلم سکوت نکنیم لازم است صبر احرار در وجودمان باشد.

✅در روایات ما برای صبر و استقامت ویژگی هایی بیان شده است که نشانگر فضای جنگ و جهاد است، بیانگر فضای مقابله با ظالم است.

👈 صبر؛ سلاح مومن است:
🔺پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:

نِعْمَ سِلاحُ الْمُؤْمِنِ الصَّبْرُ وَ الدُّعآءُ
بهترین سلاح مومن صبر و دعا است

👈 صبر؛ مرکب جنگ است:
🔺پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
الصَّبْرُ خَیرُ مَرْکَبٍ
صبر بهترین مرکب راهوار است.

👈 صبر، مرکب استوار است:
🔺امیرالمومنین علیه السلام:
اَلصَّبْرُ مَطِیَّهٌ لاَ تَکْبُو
صبر مرکبی‌ است که نمی افتد
وَ اَلْقَنَاعَهُ سَیْفٌ لاَ یَنْبُو
و شمشیری‌ است که خطا نمیکند.

👈 صبر شجاعت است:
🔺حکمت ۴:
وَ الصَّبْرُ شَجَاعَهٌ
صبر شجاعت است.

✍️ صبر لشکر است؛ شمشیر است، مرکب است، شجاعت است.
با ابزار جنگ باید مقابل دشمن ایستاد و در مقابل ظلم ایستادگی کرد و به حرّیت رسید.

💠مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ
هرکس در مصیبت ها همچون آزادگان شکیبا باشدبه اجر و پاداش صابران خواهد رسید و آرامش خواهد یافت
💠 وَ إِلَّا سَلَا سُلُوَّ الْأَغْمَار
و گرنه همچون جاهلان، خود را به غفلت مى زند و بى نصیب خواهد بود.

✳️صبر به معنای استقامت در مقابل دشمن است:
🔺قرآن کریم سوره آل عمران آیه ۲۰۰ میفرماید:
یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ
اى کسانى ‌که ایمان آورده‌اید! در برابر مشکلات و هوس‌ها، استقامت کنید؛ و در برابر دشمنان، پایدار باشید و از مرزهاى خود، مراقبت‌ کنید و از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید، شاید رستگار شوید!

✍️ اگر چه در تفسیر آیه ی فوق نظرات مختلفی وجود دارد ولی در روایات آمده است:

🔺 امام صادق علیه السلام:
اصْبِرُوا عَلَی الْأَذَی فِینَا
در راه ما صبر و مقاومت کنید.
قُلْتُ: وَ صابِرُوا؟ قَالَ: عَدُوَّکُمْ مَعَ وَلِیِّکُمْ
از او در مورد فصابِرُوا سؤال کردم. در جواب فرمود: «با ولیّ امرتان در برابر دشمنانتان پایدار باشید.
قُلْتُ؟ وَ رابِطُوا؟ قَالَ: الْمُقَامَ مَعَ إِمَامِکُمْ
و در مورد رابِطُوا پرسیدم. فرمود: «از امامتان دفاع کنید.

✍️صبر بر اذیت دشمنان، جهاد با امام در برابر مخالفان و حفظ مرزهای اعتقادی و جغرافیایی از تصرف بیگانگان؛ انسان را به حُرّیت میرساند.

🔺امام باقرعلیه السلام:
اصْبِرُوا عَلَی الْمَصَائِبِ
در برابر مصائب صبر و مقاومت داشته باشید.
وَ صابِرُوا عَلَی عَدُوِّکُمْ
در برابر حملات دشمن پایداری نمایید
وَ رابِطُوا عَدُوَّکُمْ
مراقب دشمنان باشید.

✳️ مسلط نبودن دشمنان بر انسان، نیازمند استقامت است:
از طرفی امام سجاد علیه السلام در دعای ۲۱ صحیفه سجادیه میفرماید:
وَ لَا تَجْعَلْ لِفَاجِرٍ وَ لَا کافِرٍ عَلَی مِنَّهً، وَ لَا لَهُ عِنْدِی یداً، وَ لَا بی ‌إِلَیهِمْ حَاجَهً
و برای هیچ فاجر و کافری بر من منّت و نعمتی قرار مده، و روی نیازم را به طرف آنان مکن.

🔺و از طرفی امیرالمومنین علیه السلام در خطبه ۱۶ نهج البلاغه میفرماید:
حقٌّ وَ بَاطِلٌ وَ لِکُلٍّ أَهْلٌ فَلَئِنْ أَمِرَ الْبَاطِلُ لَقَدِیماً فَعَلَ
حق و باطلى وجود دارد همیشه براى هر کدام اهل و طرفدارانى است، اگر باطل حکومت کند جاى تعجّب نیست از دیر زمانى چنین بوده است.

✍️ باطل از قدیم زور گویی و تسلطش را داشته ولی اگر کسی میخواهد حُریّت داشته باشد باید طوری زندگی و مبارزه کند که دشمن به او تسلط نداشته باشد.

❎ظلم پذیری و فراموش کردن دشمن، دیوانگی و بی اجری است:

🔺قرآن کریم میفرماید:
شایسته نیست که اهل مدینه و بادیه نشینانی که پیرامون آنانند، از رسول خدا تخلف کنند؛ و سزاوارنیست که به سبب پرداختن به خویش از حفظ جان پیامبر دریغ ورزند.
ذَٰلِکَ بِأَنَّهُمْ لَا یُصِیبُهُمْ ظَمَاٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَهٌ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَطَئُونَ مَوْطِئًا یَغِیظُ الْکُفَّارَ وَلَا یَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَیْلًا إِلَّا کُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ
زیرا هیچ تشنگی و رنج و گرسنگی در راه خدا به آنان نمی رسد، و در هیچ مکانی که کافران را به خشم می آورد، قدم نمی گذارند، و از هیچ دشمنی انتقام نمی گیرند و با نبرد با او به کام دل نمی رسند مگر آنکه به پاداش هر یک از آنان عمل شایسته ای در پرونده آنان ثبت می شود؛ چرا که خدا پاداش نیکوکاران را تباه نمی کند.

✍️ هر سختی‌ ای که شما تحمّل بکنید، یک عمل صالح است؛ در حالی که اگر تسلیم دشمن بشوید، سختی‌هایتان هیچ اجری هم پیش خدای متعال ندارد، بلکه تن به ظلم دادن مجازات هم دارد.

💠مَنْ صَبَرَ صَبْرَ الْأَحْرَارِ
هرکس در مصیبت ها همچون آزادگان شکیبا باشد به اجر و پاداش صابران خواهد رسید و آرامش خواهد یافت
وَ إِلَّا سَلَا سُلُوَّ الْأَغْمَار
و گرنه همچون جاهلان، خود را به غفلت مى زند و بى نصیب خواهد بود.

خلاصه آنکه؛ برای این حکمت دو‌معنا قابل ذکر است:
👈صبر به معنای تحمل مصیبت را داشته باشد.
👈صبر به معنای استقامت در مقابل ظالمان باشد (نه مصیبت عزیزان)

غفر الله لی و لکم، الحمدلله رب العالمین