💠وقال (علیه السلام): الْغِنَى الاَْکْبَرُ، الْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ
برترین بى نیازى، یأس و چشم پوشى است از آنچه در دست مردم است.

⛔️ نیازمندی آری، چشم بستن خیر.
انسان موجودی اجتماعی و مدنیٌ بالطبع است و حتما در امورات زندگی به دیگران محتاج است.
این احتیاج و نیاز به مردم ایرادی ندارد و لازمه زندگی اجتماعی است.

💮 مومن به مومنین نیازمند است.
نه تنها انسان به مطلق انسانها نیازمند است بلکه از جهت دیگر به طور خاص به مومنین نیازمند هستند و مومنین باید همکاری و همیاری با یکدیگر داشته باشند

📕شخص در محضر امام سجاد عرض کرد:
وَ قَالَ بِحَضْرَتِهِ رَجُلٌ اَللَّهُمَّ أَغْنِنِی عَنْ خَلْقِکَ
به کسى که در حضور آن حضرت عرض کرد: خدایا! مرا از بندگانت بى نیاز گردان . فَقَالَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ لَیْسَ هَکَذَا إِنَّمَا اَلنَّاسُ بِالنَّاسِ
فرمود : این طور نگو؛ زیرا مردم به هم نیازمندند؛
وَ لَکِنْ قُلِ اَللَّهُمَّ أَغْنِنِی عَنْ شِرَارِ خَلْقِکَ
بلکه بگو : خدایا! مرا از خلق شرور بى نیاز گردان .

⏪شبیه همین روایت را از امام کاظم نیز داریم، البته با یک اضافه ی مهم.
کَانَ رَجُلٌ جَالِساً عِنْدَ أَبِی _امام صادق_ فَقَالَ اَللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ جَمِیعِ خَلْقِکَ-
شخصی نزد امام صادق نشسته بود گفت
خدایا! مرا از بندگانت بى نیاز گردان .
فَقَالَ لَهُ أَبِی لاَ تَقُلْ هَکَذَا وَ لَکِنْ قُلِ اَللَّهُمَّ أَغْنِنَا عَنْ شِرَارِ خَلْقِکَ
فرمود اینطور نگو، بلکه بگو : خدایا! مرا از خلق شرور بى نیاز گردان .
فَإِنَّ اَلْمُؤْمِنَ لاَ یَسْتَغْنِی عَنْ أَخِیهِ اَلْمُؤْمِنِ
چون مومن از برادر مومن خود بی نیاز نیست
در حدیث دوم به طور خاص حضرت دست روی بحث احتیاج مومن به مومنین گذاشته است.

💠الْغِنَى الاَْکْبَرُ، الْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ
در این حکمت حضرت در صدد بیان این نیست که مردم‌به هم احتیاج نداشته باشند.
بلکه در صدد بیان این است که مردم چشم به مال و مقام دیگران نداشته باشند.

❌ چشم دوختن به دارایی دیگران، انسان را حقیر میکند.
این یک واقعیت است که هرکسی چشم داشتى به اموال و امکانات و مقامات دیگران داشته باشد به همان نسبت کوچک و موهن مى شود؛
خواه دست نیاز به سوى آنها دراز کند و خواه دست دراز نکند ولی این حالت را به سوى دیگرى نشان دهد.
تا انسان به اموال و امکانات دیگران بى اعتنا نباشد حقیقت غنا و بى نیازى را درک نمى کند.

⭕️پول و دارایی ملاک غنا یا احتیاج نیست.
«غنَى» تنها داشتن ثروت نیست. بسیارند ثروتمندانى که درواقع فقیرند، زیرا چنان بخیل هستند که نه دیگران از ثروتشان استفاده مى کنند و نه حتى خودشان، و چنان حریص هستند که به آنچه دارند قانع نیستند و چشم به اموال و ثروتهاى دیگران دوخته اند. اینگونه افراد در عین غناى ظاهرى، در باطن، فقیر وبیچاره اند.

⭕️در مقابل، کسانى هستند که زندگى ساده و زاهدانه اى دارند و به حسب ظاهر دستشان از مال دنیا کوتاه است؛ اما همان را که دارند با دیگران تقسیم مى کنند وهرگز چشم به اموال و ثروت دیگران نمى دوزند. اینها گرچه در چشم ظاهربینان فقیرند؛ اما ازنظر اولیاء الله برترین اغنیا محسوب مى شوند.
امام باقر علیه السلام فرمود:
خَیْرُ اَلْمَالِ اَلثِّقَهُ بِاللَّهِ وَ اَلْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی اَلنَّاس
گاهی ما مال و ثروت را فقط پول میدانیم در حالی که از منظر امام باقر ” دل نبستن و چشم نبستن به مال دیگران” خود مال و ثروت است.

‌⭕️پول و دارایی ملاک غنا یا احتیاج نیست.
«غنَى» تنها داشتن ثروت نیست. بسیارند ثروتمندانى که درواقع فقیرند، زیرا چنان بخیل هستند که نه دیگران از ثروتشان استفاده مى کنند و نه حتى خودشان، و چنان حریص هستند که به آنچه دارند قانع نیستند و چشم به اموال و ثروتهاى دیگران دوخته اند. اینگونه افراد در عین غناى ظاهرى، در باطن، فقیر وبیچاره اند.

⭕️در مقابل، کسانى هستند که زندگى ساده و زاهدانه اى دارند و به حسب ظاهر دستشان از مال دنیا کوتاه است؛ اما همان را که دارند با دیگران تقسیم مى کنند وهرگز چشم به اموال و ثروت دیگران نمى دوزند. اینها گرچه در چشم ظاهربینان فقیرند؛ اما ازنظر اولیاء الله برترین اغنیا محسوب مى شوند.
امام باقر علیه السلام فرمود:
خَیْرُ اَلْمَالِ اَلثِّقَهُ بِاللَّهِ وَ اَلْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی اَلنَّاس
گاهی ما مال و ثروت را فقط پول میدانیم در حالی که از منظر امام باقر ” دل نبستن و چشم نبستن به مال دیگران” خود مال و ثروت است.

❌چشم از مال دیگران بردار.
قرآن کریم پیامبر را مخاطب ساخته چنین مى گوید:
《 وَلاَ تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجاً مِّنْهُمْ زَهْرَهَ الْحَیَاهِ الدُّنیَا لِنَفْتِنَهُمْ فِیهِ وَ رِزْقُ رَبِّکَ خَیْرٌ وَأَبْقَى؛ طه – ۱۳۱ 》
و هرگز چشمان خود را به نعمتهاى مادّى، که به گروههایى از آنان داده ایم، میفکن! اینها شکوفه هاى زندگى دنیاست؛ تا آنان را در آن آزمایش کنیم؛ و روزىِ پروردگارت بهتر و پایدارتر است!

💮 اگر رسول مکرم جایگاهی والاتر از این مطالب دارد ولی تذکر خداوند به پیامبر برای نشان دادن اهمیت مساله به ماست. یعنی شما نیز برای رسیدن به جایگاه بالا باید چشم از زرق و برق دنیا بردارید و نگاه خودتان را خرج دلبستگی های اینچنینی نکنید.

❌یاس خوب یاس بد:
بالاترین گناه، یاس از خداست.
امام علی(ع) به شخصی که ترس از انبوه گناهانش او را به مرز ناامیدی رسانده بود، فرمود:
«یا هذا! یأسُکَ مِن رَحمَهِ اللّه أعظم مِن ذُنُوبِک»
گناه نومیدى تو از رحمت خداوند، بزرگ‌تر از دیگر گناهان تو است.
بالاترین غنا، یاس از مردم است.

💮 رسیدن به روحیه بی نیازی، رزق الهی است. حضرت درغرر الحکم فرمود:
نالَ الْغِنى مَنْ رَزَقَ الْیَأْسَ عَمّا فِی أیْدِی النَّاسَ
کسى که خداوند به او بى اعتنایى نسبت به آنچه در دست مردم است عطا فرموده، به حقیقت به غنا رسیده است.
اینگونه نیست که انسان به تنهایی و بدون مدد الهی بتواند به این ظرفیت برسد که از غیر خدا نا امید باشد.
این لطف الهی است که باید روزی انسان شود
الْغِنَى الاَْکْبَرُ، الْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ

‌⏪ آثار دل بستن به داشته های مردم در روایات.
همه خیر اینجاست، جای دیگر نرویم‌

📕شیخ صدوق در من لایحضره الفقیه وصیتی از امیرالمومنین خطاب به محمد حنفیه نقل میکند که حضرت در پایان این وصیت فرمود:
وَ إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَجْمَعَ خَیْرَ اَلدُّنْیَا وَ اَلْآخِرَهِ فَاقْطَعْ طَمَعَکَ مِمَّا فِی أَیْدِی اَلنَّاسِ
به قسمت الهى قانع باش تا زندگى ات پاک باشد. پس اگر خواستى عزّت دنیا را گرد آورى ، طمع خود را از آنچه در دست مردم است، ببُر .

📕 بی نیازی از مردم، انسان را مستجاب الدعوه میکند.
امام صادق علیه السلام مى خوانیم:
إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ أَنْ لا یَسْأَلَ رَبَّهُ شَیْئاً
هرگاه کسى از شما اراده مى کند که چیزى از خدا نخواهد ،
إِلاَّ أَعْطَاهُ فَلْیَیْأَسْ مِنَ النَّاسِ
مگر اینکه به او بدهد؛ از آنچه در دست همه مردم است،
کُلِّهِمْ وَلا یَکُونُ لَهُ رَجَاءٌ إِلاَّ عِنْدَاللَّهِ
چشم پوشى کند و امیدش تنها به خدا باشد.
فَإِذَا عَلِمَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ ذَلِکَ مِنْ قَلْبِهِ لَمْ یَسْأَلِ اللَّهَ شَیْئاً إِلاَّ أَعْطَاهُ
هرگاه خداوند چنین حالتى را در قلب او ببیند هرچه از خدا بخواهد به او مى دهد.

📕امام سجاد علیه السلام فرمود :
رَأَیْتُ الْخَیْرَ کُلَّهُ قَدِ اجْتَمَعَ فِی قَطْعِ الطَّمَعِ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ
تمام نیکى ها را در طمع نورزیدن به آنچه در دست مردم است دیدم.
و َمَنْ لَمْ یَرْجُ النَّاسَ فِی شَیْءٍ وَرَدَّ أَمْرَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی جَمِیعِ أُمُورِهِ
وکسى که قطع امید از مردم کند و کار خود را در جمیع امور به خداى متعال واگذارد
اسْتَجَابَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ فِی کُلِّ شَیْءٍ
خدا خواسته او را در همه چیز برمى آورد.

📕 بی نیازی نسبت به مردم، محبوبیت می آورد. مرحوم‌ صدوق در خصال از پیامبر حدیث نقل میکند:
قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِیِّ صَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ عَلِّمْنِی شَیْئاً إِذَا أَنَا فَعَلْتُهُ أَحَبَّنِیَ اَللَّهُ مِنَ اَلسَّمَاءِ
مردى به پیغمبر عرضکرد یا رسول اللّٰه چیزى به من بیاموز که چون به آن عمل کردم .خدا از آسمان مرا دوست دارد
وَ أَحَبَّنِیَ اَلنَّاسُ مِنَ اَلْأَرْضِ
و مردم در زمین.
فَقَالَ لَهُ اِرْغَبْ فِیمَا عِنْدَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبَّکَ اَللَّهُ وَ اِزْهَدْ فِیمَا عِنْدَ اَلنَّاسِ یُحِبَّکَ اَلنَّاسُ .
فرمود آنچه نزد خدا است بطلب تا خدا تو را دوست دارد ،
وَ اِزْهَدْ فِیمَا عِنْدَ اَلنَّاسِ یُحِبَّکَ اَلنَّاسُ .
و از آنچه در دست مردم است کناره گیری کن تا مردم تو را دوست داشته باشند.

📕رسیدن به اخلاص ممکن نیست مگر با یاس از مردم.
حضرت درغرر الحکم فرمود :
أَصْلُ / أَوَّلُ اَلْإِخْلاَصِ اَلْیَأْسُ عَمَّا فِی أَیْدِی اَلنَّاسِ
اخلاص یعنی ندیدن دیگران و دل نبستن به دیگران. ولی اگر انسان دل به دیگران بست اخلاصش از بین میرود.

📕 نا امیدیِ عزت آفرین است.
امام صادق علیه السلام فرمود:
الیَأسُ مِمّا فی أیدی النّاسِ عِزٌّ لِلمُؤمنِ فی دِینِهِ
قطع امید کردن از آنچه مردم دارند، مایه عزّت دینى مؤمن است.

📕 آفات فراوان چشم دوختن به مال مردم: امام کاظم علیه السلام فرمود:
یَا هِشَامُ لَوْ رَأَیْتَ مَسِیرَ اَلْأَجَلِ لَأَلْهَاکَ عَنِ اَلْأَمَلِ
ای هشام اگر حرکت اجل و مرگ را ببینی دیگر در اندیشه آرزو نخواهى بود.
یَا هِشَامُ إِیَّاکَ وَ اَلطَّمَعَ وَ عَلَیْکَ بِالْیَأْسِ مِمَّا فِی أَیْدِی اَلنَّاسِ
هشام از طمع بپرهیز و از آنچه مردم دارند مایوس باش .
وَ أَمِتِ اَلطَّمَعَ مِنَ اَلْمَخْلُوقِینَ
و طمع در مخلوق داشتن را در خود بکش.
فَإِنَّ اَلطَّمَعَ مِفْتَاحٌ لِلذُّلِّ وَ اِخْتِلاَسُ اَلْعَقْلِ
زیرا طمع موجب خوارى و نابودى عقل و از بین رفتن جوانمردى است و شخصیت انسان را لکه‌دار میکند و علم و دانش را می دزدد.

‌⏪استغناء در پول نیست.
مردم دنبال غنا و بی نیازی هستند و این بی نیازی را در پولداری می بینند.
در حالی که رسیدن به استغناء و بی نیازی به امور دیگری وابسته است:

↙️به تدبیر و آینده نگری نیز بستگی دارد
حضرت درغرر الحکم فرمود:
لاَ غِنَى مَعَ سُوءِ تَدْبِیرٍ .
در سوءدتدبیر غنایی وجود ندارد.
تدبیر یعنی دیدن‌ پشت قضیه، دیدن آینده امور.
کسی که برنامه ریزی نکرده باشد برای آینده و ناگهان با اتفاقات غیر مترقبه روبرو میشود، به غنی و بی نیازی نمیرسد. و همیشه ورشکسته و گرفتار است.

↙️ دومین امور وابسته به استغناء بکار بردن عقل است.در حکمت‌ ۳۸ فرمود:
لاِبْنِهِ اَلْحَسَنِ : یَا بُنَیَّ اِحْفَظْ عَنِّی أَرْبَعاً وَ أَرْبَعاً لاَ یَضُرُّکَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ:
به فرزند خود امام حسن (ع) فرمود: اى فرزندم، از من چهار چیز را به خاطر بسپار که چون کارهایت را به آنها به انجام رسانى، هرگز زیانى به تو نرسد:
إِنَّ أَغْنَى اَلْغِنَى اَلْعَقْلُ
برترین بى نیازیها عقل است
انسان بی فکر، هرچه هم دنبال روسا بدود، هر چه هم پول در بیاورد همه را از بین خواهد برد.
ولی انسان عاقل، پول هم نداشته باشد، به پول میرسد.

↙️ سومین امور قناعت و مدیریت مالی:
امیرالمومنین علیه السلام فرمود:
اَلدُّنْیَا تُطْلَبُ لِثَلاَثَهِ أَشْیَاءَ
دنیا و اموال آن، برای سه هدف دنبال می شود:
لِلْغِنَى وَ اَلْعِزِّ وَ اَلرَّاحَهِ
بی نیازی، عزّت و آسایش.
فَمَنْ زَهِدَ فِیهَا عَزَّ
هر که زاهد باشد؛ عزیز و با شخصیّت است،
وَ مَنْ قَنِعَ اِسْتَغْنَى
هر که قانع باشد؛ بی نیاز و غنی گردد،
وَ مَنْ قَلَّ سَعْیُهُ اِسْتَرَاحَ
هر که کمتر خود را در تلاش و زحمت قرار دهد؛ همیشه آسوده است.

↙️ چهارمین امور، دست کشیدن از آرزوها و زندگی واقع بینانه است
در حکمت ۳۴ فرمود:
أَشْرَفُ الْغِنَى، تَرْکُ الْمُنَى.
برترین توانگرى ترک آرزوهاست.

‌🔻نکته 1:
حتی اگر هنوز به غنا نرسیده ایم، ادای بی نیازها را در بیاوریم.

💮 در یک اصل کلی حضرت میفرماید :
إنْ لَم تَکُن حَلیما فَتَحَلَّمْ ؛
اگر انسان به مرتبه ی غنا و بی نیازی نرسیده است باید تلاش کند حداقل اظهار بی نیازی بکند.

💮 اظهار بی نیازی خود شکر است.
در غرر الحکم فرمود:
إظهارُ الغِنى مِن الشُّکرِ ، إظهارُ التَّباؤسِ یَجلِبُ الفَقرَ
اظهار توانگرى گونه اى شکر است. فقیر نشان دادن، فقر مى آورد.

💮 در این بخش حضرت میفرماید خود این اظهار کردن، خود این بی رغبتی نشان دادن یک مرتبه از شکر گزاری است،
زیرا خداوند این حالت را در انسان دوست دارد. و از طرف دیگر اظهار نداری و یاس و نا امیدی خودش از اسباب جلب فقر است.

🔻نکته۲:
راهکار ایجاد یاس از مردم، انس با سیره انبیا، ائمه و بزرگان است.
امام باقر سلام الله علیه فرمود:
إِیَّاکَ أَنْ تُطْمِحَ بَصَرَکَ إِلَى مَنْ فَوْقَکَ
مبادا در امور مادی به بالادست خود چشم بدوزى
فَکَفَى بِمَا قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِنَبِیِّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ «فَلاٰ تُعْجِبْکَ أَمْوٰالُهُمْ وَ لاٰ أَوْلاٰدُهُمْ »
که آنچه خداوند در این باره به پیامبرش فرموده برای دست برداشتن تو کافى است.
وَ قَالَ: «وَ لاٰ تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلىٰ مٰا مَتَّعْنٰا بِهِ أَزْوٰاجاً مِنْهُمْ زَهْرَهَ اَلْحَیٰاهِ اَلدُّنْیٰا »
مبادا از مال‌ها و فرزندانشان به شگفتى بیافتى..
فَإِنْ دَخَلَکَ مِنْ ذَلِکَ شَیْءٌ
و اگر در این باره شک و تردیدى یافتید
فَاذْکُرْ عَیْشَ رَسُولِ اَللَّهِ صَ فَإِنَّمَا کَانَ قُوتُهُ اَلشَّعِیرَ وَ حَلْوَاهُ اَلتَّمْرَ وَ وَقُودُهُ اَلسَّعَفَ إِذَا وَجَدَهُ
زندگى رسول خدا را به یاد آور که خوراکش نان جوی و حلوایش خرما و سوختش شاخه درخت خرما بود.

💮 هر چه بتوانیم حالات بزرگان دین در مورد مناعت طبع و بی توجهی به دنیا و دست دراز نکردن پیش دیگران در اوج سختی های مالی، بخوانیم و بدانیم؛ راحت تر می توانیم این مسیر را طی کنیم

🔻نکته ۳:
گاهی با خدا اینگونه مناجات کنیم
در یکی از زیارتهای امام حسین آمده است که از خدا اینگونه درخواست کنیم:
اَللَّهُمَّ إِنَّ اَلْغَنِیَّ مَنِ اِسْتَغْنَى بِکَ وَ اِفْتَقَرَ إِلَیْکَ، وَ اَلْفَقِیرَ مَنِ اِسْتَغْنَى بِخَلْقِکَ عَنْکَ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ،

اللهم اغننا بحلالک عن حرامک