💠و قَالَ (علیه السلام) لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ: لَا تَجْعَلَنَّ أَکْثَرَ شُغُلِکَ بِأَهْلِکَ وَ وَلَدِکَ
بیشترین دل مشغولى خود را به خانواده و فرزندان و تأمین زندگى آنها اختصاص نده؛

💠فإِنْ یَکُنْ أَهْلُکَ وَ وَلَدُکَ أَوْلِیَاءَ اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ لَا یُضِیعُ أَوْلِیَاءَهُ
زیرا اگر آنها از دوستان خدا باشند خدا دوستان خود را تنها نمى گذارد؛

💠 و إِنْ یَکُونُوا أَعْدَاءَ اللَّهِ، فَمَا هَمُّکَ وَ شُغُلُکَ بِأَعْدَاءِ اللَّهِ
و اگر از دشمنان خدا هستند چرا همّ و غم خود را صرف دشمنان خدا مى کنى؟!

🌐روح کلی این حکمت، بحث عدالت و میانه روی است. انسان باید در جمیع امور زندگی اهل اعتدال و میانه روی و دوری از افراط و تفریط باشد، یکی از مصادیق آن نیز بحث خانواده و زن و بچه است. امیرالمونین صلواه الله علیه درحکمت ۳۳ فرمود:
کُنْ سَمْحاً وَ لَا تَکُنْ مُبَذِّراً،
سخاوتمند باش و در این راه اسراف مکن.
وَ کُنْ مُقَدِّراً وَ لَا تَکُنْ مُقَتِّراً
و در زندگى حساب گر باش و سخت گیر مباش.

🌐حضرت در یک تقسبم بندی کلی ، اهل و عیال را به دو قسم تقسیم میکند و میفرماید در هر صورت رعایت اعتدال لازم است:

↕️ الف. یا اهل و عیال خدا محوراند:
در این صورت حرص زیاد زدن برای تامین آنها بیجاست، زیرا خداوند کفایت کننده آنهاست. قرآن مجید مى فرماید:
《أَلَیْسَ اللهُ بِکَافٍ عَبْدَهُ؛ زمر – ۳۶》
آیا خداوند براى نجات و دفاع از بنده اش کافى نیست؟!
در جاى دیگر مى فرماید:
《وَمَنْ یَتَّقِ اللهَ یَجْعَلْ لَّهُ مَخْرَجآ * وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لاَ یَحْتَسِبُ وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسْبُهُ؛ طلاق – ۴》
و هرکسی تقواى الهى پیشه کند، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مى کند، و او را از جایى که گمان ندارد روزى مى دهد؛ و هرکس بر خدا توکّل کند، کفایت امرش را خواهد کرد و کارش را سامان مى بخشد)

📘به تعبیر ابن ابی الحدید در کتاب خود می گوید:
فَإِنَّ اللهَ تَعَالَی أَعْلَمُ بِالـمَصْلَحَهِ وَأَرْأَفُ بِالإنْسَانِ مِنْ أَبِیهِ وَأُمِّهِ
بی‌گمان خداوند متعال به مصلحت بندگان داناتر و به انسان از پدر و مادرش مهربان‌تر است.
اگر واقعا این نگاه را داشته باشیم که خداوند به بندگانش مهربان است و مصلحت آنان را می سنجد، در این صورت بسیاری از حرص و جوش زدن های ما کم میشود و به جای اتکا به خود، امور را به خدا واگذار میکنیم.

↕️ ب. یا اهل و عیال دشمن خدا هستند:
اگر همسر و فرزند انسان در صف دشمنان خدا باشند چرا انسان تمام وقت وفکر خود را صرف تأمین زندگى آینده آنها کند؟
انسان یک حد واجبی در قبال آنها وظیفه دارد که باید آن وظیفه را انجام دهد ولی زیاده روی در این امر باعث کمک به دشمنان خدا خواهد بود.
در حکمت ۳۵۰ فرمود:
لِلظَّالِمِ مِنَ الرِّجَالِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ:
از نشانه های ظلم انسان سه چیز است
یَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِیَهِ،
با معصیت به ما فوق خود ظلم میکند
وَ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَهِ،
وبا غلبه بر زیر دست ظلم می کند.
وَ یُظَاهِرُ الْقَوْمَ الظَّلَمَهَ.
با پشتیبانی از ستمکار ظلم می کند.
نباید انسان کمک حال ظالمان باشد، و چه ظلمی بزرگتر از ظلم به خدا که همان شرک و ترک عبادت و… است؟!!!!

🌀مدیریت عواطف لازم است.
متأسفانه بسیارند کسانى که به سبب عواطف افراطى حتى وسایل و ابزار گناه فرزندان خود را فراهم مى سازند و از این طریق در گناه آنها شریک مى شوند و گاه این عواطف افراطى سبب مى شود که در کسب مال نیز ملاحظه حلال و حرام نکنند و از هر راه ممکن به جمع مال بپردازند.
در اینگونه موارد اگر فرزند، صالح باشد و خبر از کار پدر نداشته باشد تصرفات او بعد از مرگ پدر در آن اموال شرعآ مجاز است؛ لذتش را او مى برد و عقوبتش را پدر مى کشد.

🌀 اگر چه عاطفه داشتن و دوست داشتن همسر و فرزندان برای انسان یک امر طبیعی است ولی باید این امر طبیعی را زیر سایه عقل قرار داد.
اگر عاطفه عاقلانه شد، خوب است ولی اگر عقل عاطفه محور شد، انسان خسارت میکند.

🌀 زبیر کسی است که همراهی او با اهل بیت و امیرالمومنین زبانزد همگان بود ولی همین افراط در محبت و عاطفه به فرزند او را به انحراف کشاند.
در حکمت ۴۵۳ فرمود:
مَا زَالَ الزُّبَیْرُ رَجُلًا مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ، حَتَّى نَشَأَ ابْنُهُ الْمَشْئُومُ -عَبْدُ اللَّه-
زبیر همواره با ما بود تا آن که فرزند نامبارکش عبد اللَّه، پا به جوانى گذاشت

🌀 از طرف دیگر نیز داریم نمونه هایی که پدران تحت تاثیر عواطف قرار نگرفتند.
مثلا حضرت حضرت نوح فرزندش را دوست داشت و حس پدر و پسری در بین آنها بود ولی وقتی او منحرف شد پدر نیز دل کندند و وقت و همت خود را صرف دشمن خدا نکرد.

📘عده ای برای تامین خانواده از امیرالمومنین جدا میشوند و به معاویه می پیوندند.
مرحوم کلینی در روضه کافی نقل میکند:
إِنَّ مَوْلًی‌ لِأَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ سَأَلَهُ مَالاً
یکی‌ از بندگان آزاد شده امیر مؤمنان علیه السّلام از او مالی‌ درخواست کرد.
فَقَالَ یَخْرُجُ عَطَائِی فَاُقَاسِمُکَ هُوَ
حضرت به او
فرمود:صبر کن تا بهرۀ من که از بیت المال به من برسد آن را با تو تقسیم میکنم.
فَقَالَ لاَ أَکْتَفِی
آن شخص گفت: آن مقدار کفایت کار مرا نمیکند.
وَ خَرَجَ إِلَی‌ مُعَاوِیَهَ
او برای‌ بدست آوردن مال بیشتری‌ نزد معاویه رفت_معاویه نیز او را بهره‌مند ساخت و آنچه میخواست به او داد_
فَوَصَلَهُ فَکَتَبَ إِلَی‌ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ یُخْبِرُهُ بِمَا أَصَابَ مِنَ اَلْمَالِ
او نامه ای به امیر المؤمنین نوشت و از مالی‌ که در نزد معاویه به دست آورده بود حضرت را باخبر ساخت.
فَکَتَبَ إِلَیْهِ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ
امیر مؤمنان در پاسخ او نوشت:
أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ مَا فِی یَدِکَ مِنَ اَلْمَالِ قَدْ کَانَ لَهُ أَهْلٌ قَبْلَکَ وَ هُوَ صَائِرٌ إِلَی‌ أَهْلِهِ بَعْدَکَ
اما بعد بدان که این مالی‌ که اکنون در دست توست پیش از تو در دست دیگران بوده و پس از تو نیز به دست دیگری‌ میرسد.
وَ إِنَّمَا لَکَ مِنْهُ مَا مَهَّدْتَ لِنَفْسِکَ
و تنها آن مقدار از این مال بهرۀ تو است که بوسیلۀ آن برای‌ خویش کاری‌ آماده کنی‌.
فَآثِرْ نَفْسَکَ عَلَی‌ صَلاَحِ وُلْدِکَ
پس خود را بر فرزندانت مقدم بدار.
فَإِنَّمَا أَنْتَ جَامِعٌ لِأَحَدِ رَجُلَیْنِ
زیرا اگر فرزندانت را در نظر داشته باشی‌ و بوسیلۀ آن برای‌ خود کاری‌ صورت ندهی‌ در این صورت برای‌ یکی‌ از دو نفر مال جمع کرده‌ای‌.
إِمَّا رَجُلٌ عَمِلَ فِیهِ بِطَاعَهِ اَللَّهِ فَسَعِدَ بِمَا شَقِیتَ
مردی‌ که پس از تو آن مال را در راه اطاعت خدا مصرف کند و او سعادتمند شده ولی‌ تو بدبخت گشته‌ای‌.
وَ إِمَّا رَجُلٌ عَمِلَ فِیهِ بِمَعْصِیَهِ اَللَّهِ فَشَقِیَ بِمَا جَمَعْتَ لَهُ
و مردی‌ که آن را به مصرف گناه و نافرمانی‌ خدا برساند و بوسیلۀ مالی‌ که تو برای‌ او جمع‌آوری‌ کرده‌ای‌ بدبخت شود.
وَ لَیْسَ مِنْ هَذَیْنِ أَحَدٌ بِأَهْلٍ أَنْ تُؤْثِرَهُ عَلَی‌ نَفْسِکَ
و هیچ یک از این دو دسته شایستۀ آن نیستند که تو آنها را بر خویشتن مقدم داری‌.
وَ لاَ تُبَرِّدَ لَهُ عَلَی‌ ظَهْرِکَ فَارْجُ لِمَنْ مَضَی‌ رَحْمَهَ اَللَّهِ وَ ثِقْ لِمَنْ بَقِیَ بِرِزْقِ اَللَّهِ
و بخاطر این مال، بار خودت را سنگین نکن،
پس نسبت به گذشته به رحمت خدا امیدوار باش، و برای‌ آینده به روزی‌ خدا اعتماد کن.

💠لا تَجْعَلَنَّ أَکْثَرَ شُغُلِکَ بِأَهْلِکَ وَ وَلَدِکَ
بیشترین دل مشغولی خود را به خانواده و فرزندان وتامین زندگی آنها اختصاص مده.

🌐 افراط و تفریط هرگز، عدالت آری:
مفهوم این سخن این نیست که انسان به فکر تأمین زندگى همسر و فرزندان خود نباشد، بلکه این گفته ناظر به حال کسانى است که همه همّ و غم خود را صرف این کار مى کنند و از هر طریقى که امکان داشته باشد به جمع مال و ذخیره کردن براى همسر و فرزند مى پردازند و چه بسیارند کسانى که در اواخر عمر خود به اشتباه خویش پى مى برند و مى بینند فرزندان آنها اموالشان را میان خود تقسیم مى کنند و اعتنایى به پدر و نیازهاى او ندارند و گاهى دیده شده که پدر را از خانه خود نیز بیرون مى اندازند و در این حال سخت ترین شکنجه هاى روحى نصیب چنین کسانى مى شود که اموال را براى چنان کسانى جمع آورى کرده اند.

❄️ به جای اینکه فرزندان را به ما بسپاریم، آنها را به خدا بسپاریم.
جاحظ در کتاب البیان و التبیین میگوید:
«عبدالله عتبه بن مسعود» زمینى داشت که آن را به هشتاد هزار دِرهم فروخت تا در کار خیرى مصرف کند.
لَوْ جَعَلْتَ هَذَا الْمَالَ أَوْ بَعْضَهُ ذُخْرًا لِوَلَدِکَ؟
به او گفته شد: «اگر این مال یا بخشی از آن را ذخیره‌ای برای فرزندانت می‌کردی بهتر نبود؟
قَالَ: بَلْ أَجْعَلُ هَذَا الْمَالَ ذُخْرًا لِی، وَأَجْعَلُ اللهَ تَعَالَى ذُخْرًا لِوَلَدِی
گفت: نه، بلکه این مال را ذخیره‌ای برای خودم قرار می‌دهم ، و خداوند متعال را ذخیره‌ای برای فرزندانم قرار می‌دهم!

❄️ما باید به فکر خود هم باشیم.
قرآن کریم میفرماید:
《یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلِیکُمْ ناراً؛ تحریم – ۶ 》
اى کسانى‌که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌ی خویش را از آتشى‌که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌هاست نگه‌ دارید.
همانگونه که به ما امر شده است مراقبت ازخانواده داشته باشیم، به ما امر شده از خویش نیز مزاقبت کنیم. و بلکه مراقبت از خویش مقدم بر مراقبت از دیگران است.

📘در ذیل این آیه روایت داریم:
لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًْ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلِیکُمْ ناراً جَلَسَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِینَ یَبْکِی
هنگامی‌که این آیه نازل شد ، مردی از مسلمین درحالی‌که گریه می‌کرد، نشست
وَ قَالَ أَنَا عَجَزْتُ عَنْ نَفْسِی کُلِّفْتُ أَهْلِی
و گفت: «من از خودم عاجز هستم، حال آنکه خانواده من نیز به من سپرده شده است».
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حَسْبُکَ أَنْ تَأْمُرَهُمْ بِمَا تَأْمُرُ بِهِ نَفْسَکَ
پیامبر فرمود: «امر کردن آن‌ها به آنچه به نفس خویش امر می‌کنی،
وَ تَنْهَاهُمْ عَمَّا تَنْهَی عَنْهُ نَفْسَکَ
و نهی‌کردن آن‌ها از آنچه نفس خویش را از آن نهی می‌کنی، برای تو کافی است».

❄️روزی دست خداست، جوش زدن برای دیگران ممنوع است.
علت بیقراری های ما برای فرزندان در زمان حیات و بعد از مرگمان این است خیال میکنیم ما روزی دهنده آنها هستیم در حالی که همه نان خور خدا هستیم
به قول شاعر:
فرزند، بنده اى است خدا را، غمش مخور/
تو کیستى که به ز خدا بنده پرورى؟
گر صالح است گنج سعادت براى اوست/
ور طالح است رنج زیادى چرا برى؟

🌀با ارث گذاشتن یا نگذاشتن چیزی تغییر نمیکند، روزی برای خود ملاک های دیگری دارد.
ابن ابی الحدید میگوید :
منصور دوانیقی به شخصی گفت از موعظه های عجیبی که خودت به چشم دیده ای برایم تعریف کن. گفت:
رَأَیْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ اَلْعَزِیزِ وَ قَدْ مَاتَ فخلف أَحَدَ عَشَرَ اِبْناً
دیدم عمر بن عبد العزیز وقتی مرد ، از خود ده پسر باقی گذاشت.
وَ بَلَغَت تَرِکَتُهُ سَبْعَهَ عَشَرَ دِینَاراً
واز ماترک او هفده دینار بجای ماند.
کُفِّنَ مِنْها بِخَمْسَهِ دَنَانِیرَ
کفن او به پنج دینار
وَ اُشْتُرِیَ مَوْضِعُ قَبْرِهِ بِدِینَارَیْنِ
وجایگاه قبر او به دو دینار
وَ أَصَابَ کُلَّ وَاحِدٍ مِن وُلْدِهِ دونَ الدِّینارِ
وبه هر پسری یک دینار هم به ارث نرسید.
ثُمَّ رَأَیْتُ هِشَامَ بْنَ عَبْدِ الْمَلِکِ و قَدْ مَاتَ وَ خَلَّفَ عَشَرَه ذُکُورٍ
و هشام بن عبد الملک را دیدم بهنگام مرگ ده پسر داشت.
فَأَصَابَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْ وُلْدِهِ أَلْفَ أَلْفِ دِینَارٍ
وبه هر پسری هزار هزار یعنی یک میلیون دینار به ارث رسید.
وَ رَأَیْتُ رَجُلاً مِنْ وُلْدِ عُمَرَ بْنِ عبْدِ العزیز قَدْ حَمَلَ فِی یَوْمٍ وَاحِدٍ عَلَى مِائَهِ فَرَسٍ فِی سَبِیلِ اَللَّهِ
روزی را دیدم که یکی از پسران عمر بن عبد العزیز صد اسب در راه خدا انفاق کرد.
وَ رَأَیْتُ رَجُلاً مِنْ وُلْدِ هِشَامٍ یَسْأَلُ اَلنَّاسَ لِیَتَصَدَّقُوا عَلَیْه
و روزی را دیدم که مردانی از فرزندان هشام از مردم درخواست صدقه و گدایی میکرد.

🌀 اشتغال به خانواده اگر در حد نرمال باشد بسیار پسندیده است ولی توجه افراطی مصادیق زیادی دارد:
+ ترک یاد خدا به خاطر اهتمام و اشتغال به خانواده
+ ترک حج به خاطر نگرانی برای خانواده،
+ ترک جهاد به خاطر وابستگی به خانواده یا نگرانی برای آنها
+ انجام گناه برای خوش آمد زن و بچه،
حضرت در حکمت ۱۰۶ فرمود:
لَا یَتْرُکُ النَّاسُ شَیْئاً مِنْ أَمْرِ دِینِهِمْ لِاسْتِصْلَاحِ دُنْیَاهُمْ،
مردم چیزى از امور دینشان را براى اصلاح دنیایشان ترک نمى کنند،
إِلَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مَا هُوَ أَضَرُّ مِنْهُ.
مگر این که خداوند زیان بارتر از آن را به روى آنها مى گشاید.

📘 در روایات امده است.
سَأَلَ اَلصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ مَجْلِسِهِ فَقِیلَ عَلِیلٌ
امام صادق روزی‌ از حال یکی‌ از یاران که به مجلس حاضر نشده بود پرسید،گفتند مریض است.
فَقَصَدَهُ عَائِداً وَ جَلَسَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَوَجَدَهُ دَنِفاً
امام عازم عیادت از او شد و همین که بالای سر او نشست او را سخت ناراحت یافت.
فَقَالَ لَهُ أَحْسِنْ ظَنَّکَ بِاللَّهِ تَعَالَی‌ حضرت به او فرمود:به خدا خوش گمان باش و از این بیماری اینقدر احساس ناراحتی نکن حتما خیر تو در آن است. فَقَالَ أَمَّا ظَنِّی بِاللَّهِ فَحَسَنٌ،
عرض کرد: گمانم به خدا در بارۀ خودم البتّه نیکو است،
وَ لَکِنْ غَمِّی لِبَنَاتِی مَا أَمْرَضَنِی غَیْرَ رِفْقِی بِهِنَّ
لکن غصّه‌ام برای‌ دختران بی‌‌سرپرستم می‌‌باشد،و مرا مریض نکرده مگر فکر و غم آنان.
فَقَالَ اَلصَّادِقُ عَلَیْهِ السَّلاَمُ اَلَّذِی تَرْجُوهُ لِتَضْعِیفِ حَسَنَاتِکَ وَ مَحْوِ سَیِّئَاتِکَ
امام فرمود:از همان کسی که امید آن داری‌ که حسنات تو را بیفزاید و گناهان تو را محو سازد،
فَارْجُهُ لِإِصْلاَحِ حَالِ بَنَاتِکَ
از همان کس اصلاح کار فرزندانت را امید دار.

📘امام علیه السلام در ادامه حدیثی از پیامبر را برای این شخص بیان کردند:
پیامبر فرمود هنگامی‌ که از سدره المنتهی‌ می‌‌گذشتم و به شاخه‌ها و ساقهای‌ آن رسیدم دیدم میوه‌های‌ آن نعمتهایی است که از شاخه ها آویخته است. از پاره‌ای‌ از آنها شیر می‌‌چکید و از پارۀ دیگر عسل و از برخی‌ روغن و از بعضی‌ آرد سفید و از بعض دیگر نیشکر یا نخ و الیاف و از دیگری‌ سدر یا دارچین که گردی‌ است شیرین، و همۀ آنها به جانب زمین می‌‌ریخت.
فَقُلْتُ فِی نَفْسِی أَیْنَ مَفَرُّ هَذِهِ اَلْخَارِجَاتِ…
پیامبر فرمود من با خود پنداشتم که این نعمت ها به کجا میریزند و چه کسانی‌ مستحقّ‌ این گونه نعمتهایند؟
فَنَادَانِی رَبِّی عَزَّ وَ جَلَّ فِی سِرِّی یَا مُحَمَّدُ هَذِهِ أَنْبَتُّهَا فِی هَذَااَلْمَکَانِ اَلْأَرْفَعِ
ای‌ محمّد! این شجره را در مرتفع ترین مکان رویانیدم ،
لِأَغْذُوَ مِنْهَا بَنَاتِ اَلْمُؤْمِنِینَ مِنْ أُمَّتِکَ وَ بَنِیهِمْ
تا از آن کودکان:پسران و دختران امّت تو را طعام و غذا دهم.
فَقُلْ لِآبَاءِ اَلْبَنَاتِ لاَ تَضِیقَنَّ صُدُورُکُمْ عَلَی‌ فَاقَتِهِنَّ فَإِنِّی کَمَا خَلَقْتُهُنَّ اَرْزُقُهُنَّ
پس به پدران دختران بگو: دل نگران ایشان مباشید و از فقر و تنگدستی‌ آنان رنج نبرید که من همان طور که آنها را خلق کرده‌ام همان گونه رزق روزی‌ خواهم داد.

🌀 اینکه عده ای از مومنین نیز به این آفت دچار شده اند که جهیزیه ی دخترامان را از کجا بیاوریم و خرج عروسی پسرمان را از کجا بیاوریم؛ نشان میدهد ما نیز هنوز از جهت اعتقادی دچار مشکل هستیم. زیرا خودمان دنبال اصلاح امور هستیم و همه توانمان را صرف این امور کرده ایم و به نتیجه نیز نمیرسیم.

⬇️ نکته 1:
افراط ممنوع، تفریط ممنوع
همانگونه که افراط در بحث توجه به فرزند مذموم و ممنوع است، تفریط نیز ممنوع است.
افراط به این است که انسان همه وقت و استعداد و داشته را صرف خانواده کند، و تفریط در این است که حقوق اهل و عیال را نپردازد.
تامین ما یحتاج زندگی و رفاه نسبی در زندگی بر عهده مرد است. باید خانواده در آسایش باشند و زندگی برای آنها سخت و تلخ نباشد.

📘در روایت داریم:
مَن سَعى فى نَفَقَهِ عِیالِهِ وَ والِدَیهِ فَهُوَ کَالمُجاهِدِ فى سَبیلِ اللّهِ
کسى که براى تأمین هزینه خانواده و پدر و مادرش تلاش کند ، همانند مجاهدِ راه خداست.

❄️حتی اگر مرد خود اهل زهد است، حق ندارد زهد را بر خانواده تحمیل کند. زهد امری شخصی است و شخص میتواند آن را انتخاب کند ولی اینکه همسر و فرزند انسان نیز بخواهند با او همراهی کنند یا نه! امر دیگری است که بسته به رضایت آنها دارد.

⬇️ نکته ۲:
این حرفها از هر کسی بر نمی آید.

📘ابن ابی الحدید میگوید:
وَ اعْلَمْ أَنَّ هَذَا کَلَامُ الْعَارِفِینَ الصِّدِّیقِینَ، لَا کَلَامُ أَهْلِ هَذِهِ الطَّبَقَاتِ الَّتِی نَعْرِفُهَا
و بدان که این سخن عارفان راستین است، نه سخن اهل این طبقاتی که می‌شناسیم ،
فَإِنَّ هَذِهِ الطَّبَقَاتِ تَقْصُرُ أَقْدَامُهُمْ عَنِ الْوُصُولِ إِلَی هَذَا الْمَقَامِ
چرا که این طبقات، گام‌هایشان از رسیدن به این مقام کوتاه است.

❄️ واقعیت نیز همین است که بسیاری افراد حتی در طول عمرشان یک بار هم به این فکر نمی افتند که ما نسبت به خود نیز وظیفه ای داریم و نمی توان فقط در فکر تامین دنیای دیگران بود ولی آخرت و ابدیت خود را به فراموشی سپرد.

⬇️نکته ۳:
این حکمت یکی از مبانی تربیتی است
در علوم تربیتی این مطلب ثابت شده است که ” پدر و مادر نباید در تکریم و تحبیب فرزندان دچار افراط یا تفریط شوند”. افراط و تفریط در رسیدگی و تکریم فرزندان آفاتی دارد از جمله:

❄️افراط در توجه و تکریم آفاتی دارد:
۱. عدم استقلال شخصیت.
۲. تنبلى.
تفریط هم در رسیدگی و تکریم آفاتی دارد:
۱. ضعف اعتماد به نفس.

❄️ زیاده روی در رسیدگی ممنوع:
امام باقر سلام الله علیه می فرمایند :
شَرُّ الآبَاءِ مَنْ دَعَاهُ البِرُّ إِلَی الإِفْرَاطِ
بدترین پدران کسی است که نیکوکاری او را به زیاده‌روی بکشاند،
وَشَرُّ الأَبْنَاءِ مَنْ دَعَاهُ التَّقْصِیرُ إِلَی العُقُوقِ.
و بدترین فرزندان کسی است که کوتاهی او را به نافرمانی و عاق‌شدن برساند.

❄️ ترک محبت و رحمت ممنوع:
کَانَ اَلنَّبِیُّ یُقَبِّلُ اَلْحَسَنَ
پیامبر همیشه حسنین را می بوسید.
فَقَالَ اَلْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ إِنَّ لِی عَشَرَهً مِنَ اَلْوَلَدِ مَا قَبَّلْتُ أَحَداً مِنْهُمْ
شخصی گفت من ده فرزند دارم و هنوز یکی از آنها را نبوسیده ام،
فَقَالَ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مَنْ لاَ یَرْحَمْ لاَ یَرْحَمُ
پیامبر فرمود کسی که رحم نکند، مورد رحم خدا واقع نمی شود.

اللهم ارزقنا رزقا حلالاً طیباً طاهراً واسعاً