بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۴/۵/۶ . ۳صفر
💢 حکمت۳۷۹ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، الرِّزْقُ رِزْقَانِ: رِزْقٌ تَطْلُبُهُ، وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ، فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ؛ فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَى هَمِّ یَوْمِکَ، کَفَاکَ کُلُّ یَوْمٍ عَلَى مَا فِیهِ؛ فَإِنْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَیُؤْتِیکَ فِی کُلِّ غَدٍ جَدِیدٍ مَا قَسَمَ لَکَ، وَ إِنْ لَمْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَمَا تَصْنَعُ بِالْهَمِّ فِیمَا لَیْسَ لَکَ؛ وَ لَنْ یَسْبِقَکَ إِلَى رِزْقِکَ طَالِبٌ، وَ لَنْ یَغْلِبَکَ عَلَیْهِ غَالِبٌ، وَ لَنْ یُبْطِئَ عَنْکَ مَا قَدْ قُدِّرَ لَکَ.
قال الرضی: و قد مضى هذا الکلام فیما تقدم من هذا الباب إلا أنه هاهنا أوضح و أشرح، فلذلک کررناه على القاعده المقرره فی أول الکتاب.
و امام (ع) فرمود: روزى بر دو گونه است: یکى آنکه تو در طلبش هستى و یکى آنکه او در طلب توست و اگر تو به سوى او نروى او به سوى تو خواهد آمد. پس، اندوه سال خود را بر اندوه روز خود بار مکن که هر روز، هر چه تو را روزى مقرر کرده اند، کفایت کند. اگر آن سال از عمر تو باشد، خداى تعالى در هر روز که مى آید، آنچه قسمت تو ساخته به تو عطا خواهد کرد. و اگر آن سال از عمر تو نباشد پس چرا باید اندوه چیزى را بخورى که از آن تو نیست.
در آنچه روزى توست هیچ خواهنده اى بر تو پیشى نگیرد و هیچ غلبه کننده اى بر تو غالب نشود و آنچه براى تو مقدر شده، در رسیدن به تو، درنگ نکند.
(سید رضى گوید: این سخن پیش از این در این باب آمده است، ولى در اینجا واضحتر و مشروح تر بیان شده. از آن رو آن را دوباره آوردیم، آنسان، که در آغاز کتاب مقرر داشته بودیم.)
💠وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، الرِّزْقُ رِزْقَانِ
اى فرزند آدم! روزى دو گونه است:
💠رِزْقٌ تَطْلُبُهُ، وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ
یکى آن روزى که تو به دنبالش مى روى و دیگرى آن روزى که به دنبال تو مى آید،
💠فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ
و اگر به دنبالش نروى باز هم به سراغ تو خواهد آمد.
♻️حضرت در این حکمت در مورد انواع رزق صحبت میکنند؛
به همگان اطمینان خاطر میدهند که روزی مقدر است و نباید غصه رزق و روزی را بخورند.
♻️حقیقت رزق آن چیزی است که انسان استفاده میکند، ولی آنچه را که انبار میکند روزی او نیست.
رزق مقدر است، ولی مشروط و غیر مشروط دارد.
♻️به یقین همه روزى ها مقدر است؛
ولى بعضى مشروط است به تلاش و کوشش و سعى و کار، که اگر این شرط حاصل نشود فراهم نخواهد شد. مانند روزى هایى که از طریق کشاورزى و دامدارى و صنایع و تجارت و امثال آن حاصل مى شود. یا برخی رزق ها که به شرط خیانت نکردن ظالمان به انسان میرسد.
♻️قسم دوم روزى هایى است که مشروط به این شرط نیست بلکه ناخواسته به سراغ انسان مى آید. مانند ارث غیر منتظره اى که به انسان مى رسد و یا سود کلانى که بدون تلاش و کوشش از طریق ترقى قیمت ها و یا هدایاى غیر منتظره عاید انسان مى گردد. به تعبیر قرآن کریم:
《 وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ ؛ طلاق – ۳》
واز جایى که گمان نمىبرد به او روزى مىرساند.
♻️ از آنجایی که ما نمیدانیم برای مارزق مشروط نوشته یا غیر مشروط؛ وظیفه ی حرکت و کار و کسب رزق را داریم ولی باید بدانیم همه ی رزق به دویدن نیست. چه بسا دویدنی که در آن رزقی نوشته نشده باشد؛ و چه بسا حرص نزدنی که در آن روزی نوشته باشند.
💠فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَى هَمِّ یَوْمِکَ، کَفَاکَ کُلُّ یَوْمٍ عَلَى مَا فِیهِ
بنابراین غم و اندوه تمام سال را بر همّ و غمّ امروزت اضافه مکن زیرا غم هر روز براى آن روز کافى است؛
👈”هَمّ” دو معنا دارد؛
۱.غصه
۲. همت و اهتمام
❎ نه مجاز است در یک روز، غصه ی روزی یک سال را بخوریم. بنشینیم و فکر کنیم که اگر تا آخر سال مریض شدیم چه کنیم، اگر مسافرت خواستیم برویم چه کنیم، اگر مهمان آمد چه کنیم و…
❎ ونه مجاز است در یک روز، به اندازه ی تامین مخارج یک سال جان بکنیم، همه وقتمان را صرف به دست آوردن پول کنیم و بخواهیم در یک روز بار یک سال را ببندیم.
❇️ آینده نگری آری،اما حرص هرگز
اگر چه انسان باید آینده نگر باشد ولی حضرت انسان های حریص را به بی اعتنایی نسبت به آینده توصیه کرده، میفرماید شما امروز را دریابید و به اندازه نیاز امروز کار کنید و جمع کنید، بنا نیست در هر روز به اندازه ی یک سال پول در بیاورید. هر روز، خرج خودش را دارد و کار متناسببا خودش را میخواهد.
پیامبراکرم صلی الله علیه وآله فرمود:
لَا یَحْمِلَنَّکُمُ اسْتِبْطَاءُ أَمْرٍ عَلَى اسْتِعْجَالِهِ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا یُعَجِّلُ بِعَجَلَهِ أَحَدٍ
تاخیر در کاری، شما را به شتابزدگی در آن وادار نکند؛ چرا که خداوند عزوجل به عجلهٔ کسی شتاب نمیکند.
✅️ روزی ما مقدر است، کم و زیاد شدن آن با عجله ی ما و جان کندن ما جبران نمیشود. باید وظیفه را انجام دهیم ولی از زیاده روی و حرص بپرهیزیم.
⏪ هنر آن است در حال زندگی کنیم.
◀️الف. برخی افراد هستند که در گذشته گیر افتاده اند. همه فکر و ذکرشان این است که:
اگر آن خانه ای که داشتم را نفروخته بودم، اگر آن زمین را که داشتم شراکت نمیکردم، اگر آن سال به جای رشته ی فلان، رشته ی دیگری انتخاب کرده بودم و….
اینها فقط غم و غصه ی گذشته را میخورند و از زندگی لذتی نمیبرند و استفاده ای نمیکنند.
امیر المومنین در غرر الحکم فرمود:
لا تُشْعِرْ قَلْبَکَ الْهَمَّ عَلی ما فاتَ، فَیَشْغَلَکَ عَنِ الْإسْتِعْدادِ عَمّا هُوَ آتٍ.
دلت را از غم گذشته پر نکن، زیرا تو را از آمادگی برای آینده بازمی دارد.
◀️ ب. برخی افراد نیز هستند که در آینده غوطه ور اند. همه ی دغدغه آنها این است که:
کدام منطقه در آینده گران تر میشود، این جنس را بخرم سال بعد مشتری دارد یا نه، دنبال استفاده از رانت هستند که ببینند کدام منطقه های شهری در آینده از طرح خارج میشوند و قیمتشان بالا میرود و…
انها فقط غم آینده را دارند و از زندگی لذتی نمیبرند و استفاده ای نمیکنند.
به تعبیر حضرت:
فَلا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَی هَمِّ یَوْمِکَ
◀️ ج. برخی افراد در حال زندگی میکنند.
بُرد با کسانی است که از غم و غصه ی گذشته عبور کرده اند، یک نگاه کلی به آینده دارند ولی از حال غافل نشده اند.
به جای اینکه صبر کنند بعدا سرمایه دار شوند تا زندگی شیرینی داشته باشند، هم اینک از داشته هایشان لذت میبرند.
کَفَاکَ کُلَّ یَوْمٍ مَا فِیه
به جای اینکه در دورانی که خودشان بچه دارند آنقدر سرگرم کار باشند که بزرگ شدن بچه ها را نفهمند و بعد بخواهند با نوه ها خوش بگذرانند، هم اینک با بچه های خودشان زندگی شیرین را تجربه کنند..
💠فَإِنْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَیُؤْتِیکَ فِی کُلِّ غَدٍ جَدِیدٍ مَا قَسَمَ لَکَ
اگر در تمام سال زنده بمانى و جزء عمر تو باشد خداوند هر روز آنچه از روزى براى تو معین کرده است به تو مى دهد،
💠وَ إِنْ لَمْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَمَا تَصْنَعُ بِالْهَمِّ فِیمَا لَیْسَ لَکَ
و اگر تمام آن سال جزء عمر تو نباشد چرا غم و اندوه چیزى را بخورى که مربوط به تو نیست؟
❇️بسیارند کسانى که براى به دست آوردن درآمدهاى هنگفت دست و پا مى زنند در حالى که تنها بخش کوچکى را از آن مصرف کرده و بقیه را براى وارثان خود مى گذارند و در واقع تلاشگران خسته و بى مزد اند.
📚ابن میثم بحرانی میفرماید کلام امام قیاس منطقی است:
مقدمه اول: سالی که تو غم آن را میخوری یا از سالهای عمر تو هست و یا نیست.
مقدمه دوم: هر کدام از این دو فرض باشد، سزاوار غم خوردن نیست.
زیرا :
+ یا در کل آن سال زنده ای، پس خداوند در هر روزی ناگزیر روزی آن روز را میرساند، پس نباید غم روزی را خورد.
+ یا در کل آن سال زنده نیستی، پس عاقلانه نیست که انسان غصه چیزی را بخورد که در آن زنده نیست.
👈 نتیجه: غم روزی را خوردن اشتباه است.
وقتی روزی تو نیست، برایش جوش نزن.
📚مرحوم شیخ مفید در کتاب ارشاد نقل می کند:
شخصی به نام محمد از دوستداران امام هادی میگوید:
إِنَّ أَبَا اَلْحَسَنِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ کَتَبَ إِلَیْهِ یَا مُحَمَّدُ أَجْمِعْ أَمْرَکَ وَ خُذْ حِذْرَکَ
امام هادی به من نامه نوشت که کارهایت را سر و سامان بده و مراقبت را بیشتر کن.
قَالَ فَأَنَا فِی جَمْعِ أَمْرِی لَسْتُ أَدْرِی مَا اَلْمُرَادُ بِمَا کَتَبَ بِهِ إِلَیَّ
من نیز مشغول سر و سامان دادن به کارهایم شدم و حساب و کتاب هایم را صاف کردم در حالی که نمیدانستم مقصود امام چیست.
حَتَّی وَرَدَ عَلَیَّ رَسُولٌ حَمَلَنِی مِنْ مِصْرَ مُصَفَّداً بِالْحَدِیدِ وَ ضَرَبَ عَلَی کُلِّ مَا أَمْلِکُ فَمَکَثْتُ فِی اَلسِّجْنِ ثَمَانِیَ سِنِینَ
ناگهان از طرف حکومت ریختند در خانه ی من و مرا دستگیر کردند و تمام دارایی ام را نیز توقیف کردند و مرا به زندان بردند. زندانی که هشت سال طول کشید.
ثُمَّ وَرَدَ عَلَیَّ کِتَابٌ مِنْهُ وَ أَنَا فِی اَلسِّجْنِ یَا مُحَمَّدَ بْنَ اَلْفَرَجِ لاَ تَنْزِلْ فِی نَاحِیَهِ اَلْجَانِبِ اَلْغَرْبِیِّ فَقَرَأْتُ اَلْکِتَابَ
سپس نامه یی از حضرت در زندان بمن رسید که: ای محمد در سمت بغداد منزل مکن. نامه را خواندم،
وَ قُلْتُ فِی نَفْسِی یَکْتُبُ أَبُو اَلْحَسَنِ إِلَیَّ بِهَذَا وَ أَنَا فِی اَلسِّجْنِ إِنَّ هَذَا لَعَجَبٌ
و گفتم: من در زندانم و او بمن چنین مینویسد؟ این موضوع شگفت آور است.
فَمَا مَکَثْتُ إِلاَّ أَیَّاماً یَسِیرَهً حَتَّی حُلَّتْ قُیُودِی وَ خُلِّیَ سَبِیلِی
(چیزی نگذشت که مرا آزاد کردند)
فَکَتَبْتُ إِلَیْهِ بَعْدَ خُرُوجِی أَسْأَلُهُ أَنْ یَسْأَلَ اَللَّهَ أَنْ یَرُدَّ عَلَیَّ ضِیَاعِی
راوی میگوید بعد از آزادی به حضرت نامه نوشتم که دعا کنند اموالم نیز آزاد و رفع توقیف شوند.
فَکَتَبَ إِلَیَّ سَوْفَ تُرَدُّ عَلَیْکَ وَ مَا یَضُرُّکَ أَلاَّ تُرَدَّ عَلَیْکَ
حضرت در پاسخ نوشت به زودی به تو بر میگردانند و اگر هم به تو باز نگردد، زیانی به تو نمیرسد.
اتفاقا همینگونه هم شد، بعد از مدت کوتاهی حکومت نامه ای به او نوشت که همه اموالت آزاد هستند ولی؛
فَلَمْ یَصِلِ اَلْکِتَابُ حَتَّی مَاتَ
قبل از آنکه نامه آزادی اموال به او برسد او از دنیا رفت.
💠وَ لَنْ یَسْبِقَکَ إِلَى رِزْقِکَ طَالِبٌ
بدان هیچ کسی پیش از تو نمى تواند روزى تو را دریافت کند ،
💠وَ لَنْ یَغْلِبَکَ عَلَیْهِ غَالِبٌ
و یا آن را از دست تو بیرون ببرد ،
💠 وَ لَنْ یُبْطِئَ عَنْکَ مَا قَدْ قُدِّرَ لَکَ
و آنچه براى تو مقدر شده است بدون تأخیر به تو مى رسد.
♻️وقتی روزی مقدر است یعنی خداوند اراده کرده سهم هر کسی چقدر باشد، در مقابل اراده ی الهی نیز هیچ کسی نمیتواند اراده ای داشته باشد، لذا نگران نباشید از رزقتان.
بهترین چاره جویی در مورد رزق، ترک چاره جویی است.
📚ابن ابی الحدید میگوید:
أَنَّ جَمَاعَهً دَخَلُوا عَلَى الْجُنَیْدِ، فَاسْتَأْذَنُوهُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ
گروهی نزد جنید بغدادی رفتند و از او اجازه خواستند دنبال روزی بروند،
فَقَالَ: إِنْ عَلِمْتُمْ فِی أَیِّ مَوْضِعٍ هُوَ فَاطْلُبُوهُ!
او گفت: اگر میدانید روزی در کجاست، بروید و آن را طلب کنید! گفتند نه نمیدانیم.
قَالُوا: فَنَسْأَلُ اللهَ تَعَالَى ذَلِکَ!
گفتند: پس از خداوند بخواهیم که روزی دهد.
قَالَ: إِنْ عَلِمْتُمْ أَنَّهُ یَنْسَاکُمْ فَذَکِرُوهُ!
جنید پاسخ داد: اگر میدانید که او شما را فراموش کرده، پس او را یادآوری کنید!
قَالُوا: فَمَا الْحِیلَهُ؟
پرسیدند: پس چاره چیست؟
قَالَ: تَرْکُ الْحِیلَهِ!
گفت: رها کردن چارهجویی!
👈اگر بفهمیم رزق ما مقدر است، آرام میشویم.
📚ابن ابی الحدید میگوید:
وَ رُوِیَ أَنَّ رَجُلًا لَازَمَ بَابَ فلان ، فَضَجِرَ مِنْهُ
روایت شده است که مردی همیشه دمِ درِ خانه کسی مینشست. و صاحب خانه از این رفتار او خسته شده بود،
فَقَالَ لَهُ: «یَا هَذَا، هَاجَرْتَ إِلَى اللهِ تَعَالَى أَمْ إِلَى بَابِ فلانَ؟
و به او گفت: «ای مرد! آیا به سوی خدا هجرت کردهای یا به سوی درِ خانه من؟
اذْهَبْ فَتَعَلَّمِ الْقُرْآنَ، فَإِنَّهُ سَیُغْنِیکَ عَنْ بَابِ …!»
برو و قرآن بیاموز، زیرا قرآن تو را از درِ خانه من بینیاز میکند!
فَذَهَبَ الرَّجُلُ وَغَابَ مُدَّهً، حَتَّى افْتَقَدَهُ آن مرد رفت و مدتی ناپدید شد و دیگر از او خبری نبود،
فَإِذَا هُوَ مُعْتَزِلٌ مُشْتَغِلٌ بِالْعِبَادَهِ
بعد از مدتی وقتی پیدایش کرد، دید که او در گوشهای مشغول عبادت است.
فَأَتَاهُ فَقَالَ لَهُ: «إِنِّی اشْتَقْتُ إِلَیْکَ! فَمَا الَّذِی شَغَلَکَ عَنَّا؟»
نزد او رفت و گفت: «دلم برایت تنگ شده! چه چیزی تو را از ما بازداشت؟
قَالَ: «إِنِّی قَرَأْتُ الْقُرْآنَ، فَأَغْنَانِی عَنْک و آلِک!»
مرد پاسخ داد: «من قرآن خواندم و مرا از تو و خاندان تو بینیاز کرد!!
فَقَالَ: «رَحِمَکَ اللهُ! فَمَا وَجَدْتَ فِیهِ؟»
پرسید: «خدا تو را رحمت کند! چه چیزی در قرآن یافتی؟»
قَالَ: «وَجَدْتُ فِیهِ: ﴿وَفِی السَّمَاءِ رِزْقُکُمْ وَمَا تُوعَدُونَ﴾
گفت: «این آیه را یافتم: “و روزی شما و آنچه به شما وعده داده شده در آسمان است” (ذاریات – ۲۴)
فَقُلْتُ: رِزْقِی فِی السَّمَاءِ، وَأَنَا أَطْلُبُهُ فِی الْأَرْضِ! إِنِّی لَبِئْسَ الرَّجُلُ!»
پس به خود گفتم: روزی من در آسمان است، و من آن را روی زمین میجویم! من مرد ناشایستی هستم!
فَبَکَى وَ قَالَ: «صَدَقْتَ!». وَکَانَ بَعْدَ ذَلِکَ یَنَتَابُهُ وَیَجْلِسُ إِلَیْهِ
آن شخص گریست و گفت: «راست گفتی!» و پس از آن، همیشه به دیدار او میرفت و با او مینشست.
👈 رزق ما در آسمانها نوشته شده و اهل دنیا نمیتوانند آن را به هم بزنند. آرام باشیم و جلوی دیگران گردن کج نکنیم.
♻️قَالَ الرَّضِیُّ: وَقَدْ مَضَى هَذَا الْکَلَامُ فِیمَا تَقَدَّمَ مِنْ هَذَا الْبَابِ،
مرحوم سید رضى مى گوید: «مضمون این سخن در همین باب گذشت.
إِلَّا أَنَّهُ هَاهُنَا أَوْضَحُ وَ أَشْرَحُ، فَلِذَلِکَ کَرَّرْنَاهُ عَلَى الْقَاعِدَهِ الْمُقَرَّرَهِ فِی أَوَّلِ الْکِتَابِ.
ولى چون کلام امام(علیه السلام) در این جا واضح تر و مشروح تر بود آن را براساس روشى که در آغاز کتاب تذکر داده ایم تکرار کردیم»
♻️در حکمت ۲۶۷ هم شبیه حکمت۳۷۹ آمده است.
وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، لَا تَحْمِلْ هَمَّ یَوْمِکَ الَّذِی لَمْ یَأْتِکَ عَلَى یَوْمِکَ الَّذِی قَدْ أَتَاکَ، فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ مِنْ عُمُرِکَ یَأْتِ اللَّهُ فِیهِ بِرِزْقِکَ.
و فرمود (ع): اى فرزند آدم، اندوه روز نیامده را به روزى که آمده است میاور. زیرا فردا، اگر از عمر تو باشد، خداوند در آن روز، روزیت را خواهد داد.
♻️همانگونه که سید رضی میفرماید بخشی از این حکمت، در نامه ۳۱ آمده:
وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ أَنَّ الرِّزْقَ رِزْقَانِ، رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ، فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ پسرم! بدان که «رزق و روزى» بر دو گونه است: یک نوع آن است که به جستجوى آن برمى خیزى و نوع دیگرى آن که او به سراغ تو خواهد آمد حتى اگر به دنبالش نروى خود به دنبال تو مى آید.
مَا أَقْبَحَ الْخُضُوعَ عِنْدَ الْحَاجَهِ وَ الْجَفَاءَ عِنْدَ الْغِنَی
چه زشت است خضوع در برابر دیگران به هنگام نیاز و جفا و خشونت به هنگام بى نیازى و توانگرى؛
إِنَّمَا لَکَ مِنْ دُنْیَاکَ مَا أَصْلَحْتَ بِهِ مَثْوَاکَ
تنها از دنیا آنقدر مال تو خواهد بود که با آن سراى آخرتت را اصلاح کنى؛
وَ إِنْ کُنْتَ جَازِعاً عَلَى مَا تَفَلَّتَ مِنْ یَدَیْکَ فَاجْزَعْ عَلَى کُلِّ مَا لَمْ یَصِلْ إِلَیْکَ
و اگر قرار است براى چیزى که از دست رفته ناراحت شوى و بى تابى کنى پس براى هر چیزى که به تو نرسیده نیز ناراحت باش.
👈نکاتی ذیل حکمت ۳۷۹:
نکته ۱:
انواع رزق ” لا یُحتسب”
1⃣ رزق “مِن حیث لا یُحتَسَب” رزق مادی که اسباب و علل آن نیز دنیوی است:
بسیار دیده شده است که رزقی به سبب کسی که انسان او را نمیشناسد و هیچ ارتباطی با او ندارد، فراهم میشود.از طریق عادی و مادی رزقی مادی میرسد. شغل خوبی فراهم میشود و…
2⃣ رزق “مِن حیث لا یُحتَسَب” که مادی است و علل آن نامرئی است.
♻️مرحوم آقا فخر تهرانی آن عارف خدوم میگفت : امسال در ایام اعتکاف گفتم خدایا «رزق من حیث لا یُحتَسب» خود را به من نشان بده، در صحن مسجدایستاده بودم پیراهن بلندی پوشیده بودم که یک جیب خالی داشت، بعد از درخواست من از خدا ناگاه بدون اینکه کسی را ببینم احساس کردم دستی داخل جیبم شد و خارج گشت،
بلافاصله دیدم جیب پیراهنم پر از پول شد و حال اینکه هیچکس در اطراف من نبود.
♻️مرحوم آیت الله فقیه ایمانی میفرمود: برای ساخت کتابخانه ی امیرالمومنین اصفهان که منشا خدمات بین المللی زیادی بود پول کم آوردیم، من متوسل به امام زمان شدم.
یک روز در اوج گرما حدود ساعت 2 و 3 بعد از ظهر در زدند، در را باز کردم دیدم یک شخصی با هیبت و لباس عربی دارد میرود و یک گونی پول دم در است. تا آخرین بخشی که نیاز به پول بود از آن استفاده کردیم و بعد تمام شد.
3⃣ رزق “من حیث لا یُحتسَب” که رزق و علت آن هر دو غیرمادی باشد.
همانند رزق حضرت مریم سلام الله علیها که هرگاه حضرت زکریا (ع) به محراب وارد میشد میدید که انواع میوههای تازه بهشتی در کنار مریم(س) میباشد . نه آن میوه مادی بود نه سبب آن رزق، مادی بود.
⏪ رزق های معنوی:
خود رزق های معنوی هم گاهی “محاسبه شده به انسان میرسند” مثل ثوابی که اعمال صالح دارند و باعث رزق های دیگری میشوند.
و گاهی محاسبه نشده اند _اگر چه حساب و کتاب دارند_ مثلا مادر انسان برای او دعایی بکند و رزق به او برسد.
⏪ رزق شهادت
رزق عاقبت بخیری
رزق ایمان
⏪ رزق ذکر وشکر طاعت و حسن عبادت بندگی:
« وارْزُقْنی ذِکْرَکَ و شُکْرَکَ و طاعَتَکَ و حُسْنَ عِبَادَتِکْ ….»؛
⏪راه بهره مندی از رزق “لا یُحتَسَب” چیست؟!
قرآن کریم میفرماید:
《 وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ ؛ طلاق – ۳》
رسیدن به این رزق فقط از طریق تقوا شدنی است. و تقوا را حضرت در خطبه متقین بیان کرده است.
👈هر چه بیشتر عامل به خطبه متقین باشیم، بیشتر به این رزق نزدیکیم
⬇️ نکته۲ :
حرص نزنیم، آرامش اقتصادی داشته باشیم.
♻️مقصود کلام حضرت در این حکمت و در همه ی بخش های اقتصادی نهج البلاغه آن است که بحث روزی ، شما را به اضطراب نیندازد.
آرامش را از شما نگیرد.شما را به حرص و طمع نیندازد. شما را به مال حرام نکشاند. اگر این موارد را رعایت کردیم، پس انداز کردن خرج سال هم ایرادی ندارد.
امام رضا علیه السلام فرمود:
《إِنَّ اَلْإِنْسَانَ إِذَا أَدْخَلَ طَعَامَ سَنَتِهِ خَفَّ ظَهْرُهُ وَ اِسْتَرَاحَ》
انسان اگر غذای یک سال خود را آماده کرده باشد پشتش سبک میشود و احساس راحتی میکند.
✅️ رزاق را خدا بدانیم، نه خودمان ،تا به آرامش برسیم.
اللهم ارزقنا رزقاً حلالاً طیباً واسعا
بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۴/۵/۶ . ۳صفر
💢 حکمت۳۷۹ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، الرِّزْقُ رِزْقَانِ: رِزْقٌ تَطْلُبُهُ، وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ، فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ؛ فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَى هَمِّ یَوْمِکَ، کَفَاکَ کُلُّ یَوْمٍ عَلَى مَا فِیهِ؛ فَإِنْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَیُؤْتِیکَ فِی کُلِّ غَدٍ جَدِیدٍ مَا قَسَمَ لَکَ، وَ إِنْ لَمْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَمَا تَصْنَعُ بِالْهَمِّ فِیمَا لَیْسَ لَکَ؛ وَ لَنْ یَسْبِقَکَ إِلَى رِزْقِکَ طَالِبٌ، وَ لَنْ یَغْلِبَکَ عَلَیْهِ غَالِبٌ، وَ لَنْ یُبْطِئَ عَنْکَ مَا قَدْ قُدِّرَ لَکَ.
قال الرضی: و قد مضى هذا الکلام فیما تقدم من هذا الباب إلا أنه هاهنا أوضح و أشرح، فلذلک کررناه على القاعده المقرره فی أول الکتاب.
و امام (ع) فرمود: روزى بر دو گونه است: یکى آنکه تو در طلبش هستى و یکى آنکه او در طلب توست و اگر تو به سوى او نروى او به سوى تو خواهد آمد. پس، اندوه سال خود را بر اندوه روز خود بار مکن که هر روز، هر چه تو را روزى مقرر کرده اند، کفایت کند. اگر آن سال از عمر تو باشد، خداى تعالى در هر روز که مى آید، آنچه قسمت تو ساخته به تو عطا خواهد کرد. و اگر آن سال از عمر تو نباشد پس چرا باید اندوه چیزى را بخورى که از آن تو نیست.
در آنچه روزى توست هیچ خواهنده اى بر تو پیشى نگیرد و هیچ غلبه کننده اى بر تو غالب نشود و آنچه براى تو مقدر شده، در رسیدن به تو، درنگ نکند.
(سید رضى گوید: این سخن پیش از این در این باب آمده است، ولى در اینجا واضحتر و مشروح تر بیان شده. از آن رو آن را دوباره آوردیم، آنسان، که در آغاز کتاب مقرر داشته بودیم.)
💠وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، الرِّزْقُ رِزْقَانِ
اى فرزند آدم! روزى دو گونه است:
💠رِزْقٌ تَطْلُبُهُ، وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ
یکى آن روزى که تو به دنبالش مى روى و دیگرى آن روزى که به دنبال تو مى آید،
💠فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ
و اگر به دنبالش نروى باز هم به سراغ تو خواهد آمد.
♻️حضرت در این حکمت در مورد انواع رزق صحبت میکنند؛
به همگان اطمینان خاطر میدهند که روزی مقدر است و نباید غصه رزق و روزی را بخورند.
♻️حقیقت رزق آن چیزی است که انسان استفاده میکند، ولی آنچه را که انبار میکند روزی او نیست.
رزق مقدر است، ولی مشروط و غیر مشروط دارد.
♻️به یقین همه روزى ها مقدر است؛
ولى بعضى مشروط است به تلاش و کوشش و سعى و کار، که اگر این شرط حاصل نشود فراهم نخواهد شد. مانند روزى هایى که از طریق کشاورزى و دامدارى و صنایع و تجارت و امثال آن حاصل مى شود. یا برخی رزق ها که به شرط خیانت نکردن ظالمان به انسان میرسد.
♻️قسم دوم روزى هایى است که مشروط به این شرط نیست بلکه ناخواسته به سراغ انسان مى آید. مانند ارث غیر منتظره اى که به انسان مى رسد و یا سود کلانى که بدون تلاش و کوشش از طریق ترقى قیمت ها و یا هدایاى غیر منتظره عاید انسان مى گردد. به تعبیر قرآن کریم:
《 وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ ؛ طلاق – ۳》
واز جایى که گمان نمىبرد به او روزى مىرساند.
♻️ از آنجایی که ما نمیدانیم برای مارزق مشروط نوشته یا غیر مشروط؛ وظیفه ی حرکت و کار و کسب رزق را داریم ولی باید بدانیم همه ی رزق به دویدن نیست. چه بسا دویدنی که در آن رزقی نوشته نشده باشد؛ و چه بسا حرص نزدنی که در آن روزی نوشته باشند.
💠فَلَا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَى هَمِّ یَوْمِکَ، کَفَاکَ کُلُّ یَوْمٍ عَلَى مَا فِیهِ
بنابراین غم و اندوه تمام سال را بر همّ و غمّ امروزت اضافه مکن زیرا غم هر روز براى آن روز کافى است؛
👈”هَمّ” دو معنا دارد؛
۱.غصه
۲. همت و اهتمام
❎ نه مجاز است در یک روز، غصه ی روزی یک سال را بخوریم. بنشینیم و فکر کنیم که اگر تا آخر سال مریض شدیم چه کنیم، اگر مسافرت خواستیم برویم چه کنیم، اگر مهمان آمد چه کنیم و…
❎ ونه مجاز است در یک روز، به اندازه ی تامین مخارج یک سال جان بکنیم، همه وقتمان را صرف به دست آوردن پول کنیم و بخواهیم در یک روز بار یک سال را ببندیم.
❇️ آینده نگری آری،اما حرص هرگز
اگر چه انسان باید آینده نگر باشد ولی حضرت انسان های حریص را به بی اعتنایی نسبت به آینده توصیه کرده، میفرماید شما امروز را دریابید و به اندازه نیاز امروز کار کنید و جمع کنید، بنا نیست در هر روز به اندازه ی یک سال پول در بیاورید. هر روز، خرج خودش را دارد و کار متناسببا خودش را میخواهد.
پیامبراکرم صلی الله علیه وآله فرمود:
لَا یَحْمِلَنَّکُمُ اسْتِبْطَاءُ أَمْرٍ عَلَى اسْتِعْجَالِهِ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا یُعَجِّلُ بِعَجَلَهِ أَحَدٍ
تاخیر در کاری، شما را به شتابزدگی در آن وادار نکند؛ چرا که خداوند عزوجل به عجلهٔ کسی شتاب نمیکند.
✅️ روزی ما مقدر است، کم و زیاد شدن آن با عجله ی ما و جان کندن ما جبران نمیشود. باید وظیفه را انجام دهیم ولی از زیاده روی و حرص بپرهیزیم.
⏪ هنر آن است در حال زندگی کنیم.
◀️الف. برخی افراد هستند که در گذشته گیر افتاده اند. همه فکر و ذکرشان این است که:
اگر آن خانه ای که داشتم را نفروخته بودم، اگر آن زمین را که داشتم شراکت نمیکردم، اگر آن سال به جای رشته ی فلان، رشته ی دیگری انتخاب کرده بودم و….
اینها فقط غم و غصه ی گذشته را میخورند و از زندگی لذتی نمیبرند و استفاده ای نمیکنند.
امیر المومنین در غرر الحکم فرمود:
لا تُشْعِرْ قَلْبَکَ الْهَمَّ عَلی ما فاتَ، فَیَشْغَلَکَ عَنِ الْإسْتِعْدادِ عَمّا هُوَ آتٍ.
دلت را از غم گذشته پر نکن، زیرا تو را از آمادگی برای آینده بازمی دارد.
◀️ ب. برخی افراد نیز هستند که در آینده غوطه ور اند. همه ی دغدغه آنها این است که:
کدام منطقه در آینده گران تر میشود، این جنس را بخرم سال بعد مشتری دارد یا نه، دنبال استفاده از رانت هستند که ببینند کدام منطقه های شهری در آینده از طرح خارج میشوند و قیمتشان بالا میرود و…
انها فقط غم آینده را دارند و از زندگی لذتی نمیبرند و استفاده ای نمیکنند.
به تعبیر حضرت:
فَلا تَحْمِلْ هَمَّ سَنَتِکَ عَلَی هَمِّ یَوْمِکَ
◀️ ج. برخی افراد در حال زندگی میکنند.
بُرد با کسانی است که از غم و غصه ی گذشته عبور کرده اند، یک نگاه کلی به آینده دارند ولی از حال غافل نشده اند.
به جای اینکه صبر کنند بعدا سرمایه دار شوند تا زندگی شیرینی داشته باشند، هم اینک از داشته هایشان لذت میبرند.
کَفَاکَ کُلَّ یَوْمٍ مَا فِیه
به جای اینکه در دورانی که خودشان بچه دارند آنقدر سرگرم کار باشند که بزرگ شدن بچه ها را نفهمند و بعد بخواهند با نوه ها خوش بگذرانند، هم اینک با بچه های خودشان زندگی شیرین را تجربه کنند..
💠فَإِنْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَیُؤْتِیکَ فِی کُلِّ غَدٍ جَدِیدٍ مَا قَسَمَ لَکَ
اگر در تمام سال زنده بمانى و جزء عمر تو باشد خداوند هر روز آنچه از روزى براى تو معین کرده است به تو مى دهد،
💠وَ إِنْ لَمْ تَکُنِ السَّنَهُ مِنْ عُمُرِکَ، فَمَا تَصْنَعُ بِالْهَمِّ فِیمَا لَیْسَ لَکَ
و اگر تمام آن سال جزء عمر تو نباشد چرا غم و اندوه چیزى را بخورى که مربوط به تو نیست؟
❇️بسیارند کسانى که براى به دست آوردن درآمدهاى هنگفت دست و پا مى زنند در حالى که تنها بخش کوچکى را از آن مصرف کرده و بقیه را براى وارثان خود مى گذارند و در واقع تلاشگران خسته و بى مزد اند.
📚ابن میثم بحرانی میفرماید کلام امام قیاس منطقی است:
مقدمه اول: سالی که تو غم آن را میخوری یا از سالهای عمر تو هست و یا نیست.
مقدمه دوم: هر کدام از این دو فرض باشد، سزاوار غم خوردن نیست.
زیرا :
+ یا در کل آن سال زنده ای، پس خداوند در هر روزی ناگزیر روزی آن روز را میرساند، پس نباید غم روزی را خورد.
+ یا در کل آن سال زنده نیستی، پس عاقلانه نیست که انسان غصه چیزی را بخورد که در آن زنده نیست.
👈 نتیجه: غم روزی را خوردن اشتباه است.
وقتی روزی تو نیست، برایش جوش نزن.
📚مرحوم شیخ مفید در کتاب ارشاد نقل می کند:
شخصی به نام محمد از دوستداران امام هادی میگوید:
إِنَّ أَبَا اَلْحَسَنِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ کَتَبَ إِلَیْهِ یَا مُحَمَّدُ أَجْمِعْ أَمْرَکَ وَ خُذْ حِذْرَکَ
امام هادی به من نامه نوشت که کارهایت را سر و سامان بده و مراقبت را بیشتر کن.
قَالَ فَأَنَا فِی جَمْعِ أَمْرِی لَسْتُ أَدْرِی مَا اَلْمُرَادُ بِمَا کَتَبَ بِهِ إِلَیَّ
من نیز مشغول سر و سامان دادن به کارهایم شدم و حساب و کتاب هایم را صاف کردم در حالی که نمیدانستم مقصود امام چیست.
حَتَّی وَرَدَ عَلَیَّ رَسُولٌ حَمَلَنِی مِنْ مِصْرَ مُصَفَّداً بِالْحَدِیدِ وَ ضَرَبَ عَلَی کُلِّ مَا أَمْلِکُ فَمَکَثْتُ فِی اَلسِّجْنِ ثَمَانِیَ سِنِینَ
ناگهان از طرف حکومت ریختند در خانه ی من و مرا دستگیر کردند و تمام دارایی ام را نیز توقیف کردند و مرا به زندان بردند. زندانی که هشت سال طول کشید.
ثُمَّ وَرَدَ عَلَیَّ کِتَابٌ مِنْهُ وَ أَنَا فِی اَلسِّجْنِ یَا مُحَمَّدَ بْنَ اَلْفَرَجِ لاَ تَنْزِلْ فِی نَاحِیَهِ اَلْجَانِبِ اَلْغَرْبِیِّ فَقَرَأْتُ اَلْکِتَابَ
سپس نامه یی از حضرت در زندان بمن رسید که: ای محمد در سمت بغداد منزل مکن. نامه را خواندم،
وَ قُلْتُ فِی نَفْسِی یَکْتُبُ أَبُو اَلْحَسَنِ إِلَیَّ بِهَذَا وَ أَنَا فِی اَلسِّجْنِ إِنَّ هَذَا لَعَجَبٌ
و گفتم: من در زندانم و او بمن چنین مینویسد؟ این موضوع شگفت آور است.
فَمَا مَکَثْتُ إِلاَّ أَیَّاماً یَسِیرَهً حَتَّی حُلَّتْ قُیُودِی وَ خُلِّیَ سَبِیلِی
(چیزی نگذشت که مرا آزاد کردند)
فَکَتَبْتُ إِلَیْهِ بَعْدَ خُرُوجِی أَسْأَلُهُ أَنْ یَسْأَلَ اَللَّهَ أَنْ یَرُدَّ عَلَیَّ ضِیَاعِی
راوی میگوید بعد از آزادی به حضرت نامه نوشتم که دعا کنند اموالم نیز آزاد و رفع توقیف شوند.
فَکَتَبَ إِلَیَّ سَوْفَ تُرَدُّ عَلَیْکَ وَ مَا یَضُرُّکَ أَلاَّ تُرَدَّ عَلَیْکَ
حضرت در پاسخ نوشت به زودی به تو بر میگردانند و اگر هم به تو باز نگردد، زیانی به تو نمیرسد.
اتفاقا همینگونه هم شد، بعد از مدت کوتاهی حکومت نامه ای به او نوشت که همه اموالت آزاد هستند ولی؛
فَلَمْ یَصِلِ اَلْکِتَابُ حَتَّی مَاتَ
قبل از آنکه نامه آزادی اموال به او برسد او از دنیا رفت.
💠وَ لَنْ یَسْبِقَکَ إِلَى رِزْقِکَ طَالِبٌ
بدان هیچ کسی پیش از تو نمى تواند روزى تو را دریافت کند ،
💠وَ لَنْ یَغْلِبَکَ عَلَیْهِ غَالِبٌ
و یا آن را از دست تو بیرون ببرد ،
💠 وَ لَنْ یُبْطِئَ عَنْکَ مَا قَدْ قُدِّرَ لَکَ
و آنچه براى تو مقدر شده است بدون تأخیر به تو مى رسد.
♻️وقتی روزی مقدر است یعنی خداوند اراده کرده سهم هر کسی چقدر باشد، در مقابل اراده ی الهی نیز هیچ کسی نمیتواند اراده ای داشته باشد، لذا نگران نباشید از رزقتان.
بهترین چاره جویی در مورد رزق، ترک چاره جویی است.
📚ابن ابی الحدید میگوید:
أَنَّ جَمَاعَهً دَخَلُوا عَلَى الْجُنَیْدِ، فَاسْتَأْذَنُوهُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ
گروهی نزد جنید بغدادی رفتند و از او اجازه خواستند دنبال روزی بروند،
فَقَالَ: إِنْ عَلِمْتُمْ فِی أَیِّ مَوْضِعٍ هُوَ فَاطْلُبُوهُ!
او گفت: اگر میدانید روزی در کجاست، بروید و آن را طلب کنید! گفتند نه نمیدانیم.
قَالُوا: فَنَسْأَلُ اللهَ تَعَالَى ذَلِکَ!
گفتند: پس از خداوند بخواهیم که روزی دهد.
قَالَ: إِنْ عَلِمْتُمْ أَنَّهُ یَنْسَاکُمْ فَذَکِرُوهُ!
جنید پاسخ داد: اگر میدانید که او شما را فراموش کرده، پس او را یادآوری کنید!
قَالُوا: فَمَا الْحِیلَهُ؟
پرسیدند: پس چاره چیست؟
قَالَ: تَرْکُ الْحِیلَهِ!
گفت: رها کردن چارهجویی!
👈اگر بفهمیم رزق ما مقدر است، آرام میشویم.
📚ابن ابی الحدید میگوید:
وَ رُوِیَ أَنَّ رَجُلًا لَازَمَ بَابَ فلان ، فَضَجِرَ مِنْهُ
روایت شده است که مردی همیشه دمِ درِ خانه کسی مینشست. و صاحب خانه از این رفتار او خسته شده بود،
فَقَالَ لَهُ: «یَا هَذَا، هَاجَرْتَ إِلَى اللهِ تَعَالَى أَمْ إِلَى بَابِ فلانَ؟
و به او گفت: «ای مرد! آیا به سوی خدا هجرت کردهای یا به سوی درِ خانه من؟
اذْهَبْ فَتَعَلَّمِ الْقُرْآنَ، فَإِنَّهُ سَیُغْنِیکَ عَنْ بَابِ …!»
برو و قرآن بیاموز، زیرا قرآن تو را از درِ خانه من بینیاز میکند!
فَذَهَبَ الرَّجُلُ وَغَابَ مُدَّهً، حَتَّى افْتَقَدَهُ آن مرد رفت و مدتی ناپدید شد و دیگر از او خبری نبود،
فَإِذَا هُوَ مُعْتَزِلٌ مُشْتَغِلٌ بِالْعِبَادَهِ
بعد از مدتی وقتی پیدایش کرد، دید که او در گوشهای مشغول عبادت است.
فَأَتَاهُ فَقَالَ لَهُ: «إِنِّی اشْتَقْتُ إِلَیْکَ! فَمَا الَّذِی شَغَلَکَ عَنَّا؟»
نزد او رفت و گفت: «دلم برایت تنگ شده! چه چیزی تو را از ما بازداشت؟
قَالَ: «إِنِّی قَرَأْتُ الْقُرْآنَ، فَأَغْنَانِی عَنْک و آلِک!»
مرد پاسخ داد: «من قرآن خواندم و مرا از تو و خاندان تو بینیاز کرد!!
فَقَالَ: «رَحِمَکَ اللهُ! فَمَا وَجَدْتَ فِیهِ؟»
پرسید: «خدا تو را رحمت کند! چه چیزی در قرآن یافتی؟»
قَالَ: «وَجَدْتُ فِیهِ: ﴿وَفِی السَّمَاءِ رِزْقُکُمْ وَمَا تُوعَدُونَ﴾
گفت: «این آیه را یافتم: “و روزی شما و آنچه به شما وعده داده شده در آسمان است” (ذاریات – ۲۴)
فَقُلْتُ: رِزْقِی فِی السَّمَاءِ، وَأَنَا أَطْلُبُهُ فِی الْأَرْضِ! إِنِّی لَبِئْسَ الرَّجُلُ!»
پس به خود گفتم: روزی من در آسمان است، و من آن را روی زمین میجویم! من مرد ناشایستی هستم!
فَبَکَى وَ قَالَ: «صَدَقْتَ!». وَکَانَ بَعْدَ ذَلِکَ یَنَتَابُهُ وَیَجْلِسُ إِلَیْهِ
آن شخص گریست و گفت: «راست گفتی!» و پس از آن، همیشه به دیدار او میرفت و با او مینشست.
👈 رزق ما در آسمانها نوشته شده و اهل دنیا نمیتوانند آن را به هم بزنند. آرام باشیم و جلوی دیگران گردن کج نکنیم.
♻️قَالَ الرَّضِیُّ: وَقَدْ مَضَى هَذَا الْکَلَامُ فِیمَا تَقَدَّمَ مِنْ هَذَا الْبَابِ،
مرحوم سید رضى مى گوید: «مضمون این سخن در همین باب گذشت.
إِلَّا أَنَّهُ هَاهُنَا أَوْضَحُ وَ أَشْرَحُ، فَلِذَلِکَ کَرَّرْنَاهُ عَلَى الْقَاعِدَهِ الْمُقَرَّرَهِ فِی أَوَّلِ الْکِتَابِ.
ولى چون کلام امام(علیه السلام) در این جا واضح تر و مشروح تر بود آن را براساس روشى که در آغاز کتاب تذکر داده ایم تکرار کردیم»
♻️در حکمت ۲۶۷ هم شبیه حکمت۳۷۹ آمده است.
وَ قَالَ (علیه السلام): یَا ابْنَ آدَمَ، لَا تَحْمِلْ هَمَّ یَوْمِکَ الَّذِی لَمْ یَأْتِکَ عَلَى یَوْمِکَ الَّذِی قَدْ أَتَاکَ، فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ مِنْ عُمُرِکَ یَأْتِ اللَّهُ فِیهِ بِرِزْقِکَ.
و فرمود (ع): اى فرزند آدم، اندوه روز نیامده را به روزى که آمده است میاور. زیرا فردا، اگر از عمر تو باشد، خداوند در آن روز، روزیت را خواهد داد.
♻️همانگونه که سید رضی میفرماید بخشی از این حکمت، در نامه ۳۱ آمده:
وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ أَنَّ الرِّزْقَ رِزْقَانِ، رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ یَطْلُبُکَ، فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاکَ پسرم! بدان که «رزق و روزى» بر دو گونه است: یک نوع آن است که به جستجوى آن برمى خیزى و نوع دیگرى آن که او به سراغ تو خواهد آمد حتى اگر به دنبالش نروى خود به دنبال تو مى آید.
مَا أَقْبَحَ الْخُضُوعَ عِنْدَ الْحَاجَهِ وَ الْجَفَاءَ عِنْدَ الْغِنَی
چه زشت است خضوع در برابر دیگران به هنگام نیاز و جفا و خشونت به هنگام بى نیازى و توانگرى؛
إِنَّمَا لَکَ مِنْ دُنْیَاکَ مَا أَصْلَحْتَ بِهِ مَثْوَاکَ
تنها از دنیا آنقدر مال تو خواهد بود که با آن سراى آخرتت را اصلاح کنى؛
وَ إِنْ کُنْتَ جَازِعاً عَلَى مَا تَفَلَّتَ مِنْ یَدَیْکَ فَاجْزَعْ عَلَى کُلِّ مَا لَمْ یَصِلْ إِلَیْکَ
و اگر قرار است براى چیزى که از دست رفته ناراحت شوى و بى تابى کنى پس براى هر چیزى که به تو نرسیده نیز ناراحت باش.
👈نکاتی ذیل حکمت ۳۷۹:
نکته ۱:
انواع رزق ” لا یُحتسب”
1⃣ رزق “مِن حیث لا یُحتَسَب” رزق مادی که اسباب و علل آن نیز دنیوی است:
بسیار دیده شده است که رزقی به سبب کسی که انسان او را نمیشناسد و هیچ ارتباطی با او ندارد، فراهم میشود.از طریق عادی و مادی رزقی مادی میرسد. شغل خوبی فراهم میشود و…
2⃣ رزق “مِن حیث لا یُحتَسَب” که مادی است و علل آن نامرئی است.
♻️مرحوم آقا فخر تهرانی آن عارف خدوم میگفت : امسال در ایام اعتکاف گفتم خدایا «رزق من حیث لا یُحتَسب» خود را به من نشان بده، در صحن مسجدایستاده بودم پیراهن بلندی پوشیده بودم که یک جیب خالی داشت، بعد از درخواست من از خدا ناگاه بدون اینکه کسی را ببینم احساس کردم دستی داخل جیبم شد و خارج گشت،
بلافاصله دیدم جیب پیراهنم پر از پول شد و حال اینکه هیچکس در اطراف من نبود.
♻️مرحوم آیت الله فقیه ایمانی میفرمود: برای ساخت کتابخانه ی امیرالمومنین اصفهان که منشا خدمات بین المللی زیادی بود پول کم آوردیم، من متوسل به امام زمان شدم.
یک روز در اوج گرما حدود ساعت 2 و 3 بعد از ظهر در زدند، در را باز کردم دیدم یک شخصی با هیبت و لباس عربی دارد میرود و یک گونی پول دم در است. تا آخرین بخشی که نیاز به پول بود از آن استفاده کردیم و بعد تمام شد.
3⃣ رزق “من حیث لا یُحتسَب” که رزق و علت آن هر دو غیرمادی باشد.
همانند رزق حضرت مریم سلام الله علیها که هرگاه حضرت زکریا (ع) به محراب وارد میشد میدید که انواع میوههای تازه بهشتی در کنار مریم(س) میباشد . نه آن میوه مادی بود نه سبب آن رزق، مادی بود.
⏪ رزق های معنوی:
خود رزق های معنوی هم گاهی “محاسبه شده به انسان میرسند” مثل ثوابی که اعمال صالح دارند و باعث رزق های دیگری میشوند.
و گاهی محاسبه نشده اند _اگر چه حساب و کتاب دارند_ مثلا مادر انسان برای او دعایی بکند و رزق به او برسد.
⏪ رزق شهادت
رزق عاقبت بخیری
رزق ایمان
⏪ رزق ذکر وشکر طاعت و حسن عبادت بندگی:
« وارْزُقْنی ذِکْرَکَ و شُکْرَکَ و طاعَتَکَ و حُسْنَ عِبَادَتِکْ ….»؛
⏪راه بهره مندی از رزق “لا یُحتَسَب” چیست؟!
قرآن کریم میفرماید:
《 وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ ؛ طلاق – ۳》
رسیدن به این رزق فقط از طریق تقوا شدنی است. و تقوا را حضرت در خطبه متقین بیان کرده است.
👈هر چه بیشتر عامل به خطبه متقین باشیم، بیشتر به این رزق نزدیکیم
⬇️ نکته۲ :
حرص نزنیم، آرامش اقتصادی داشته باشیم.
♻️مقصود کلام حضرت در این حکمت و در همه ی بخش های اقتصادی نهج البلاغه آن است که بحث روزی ، شما را به اضطراب نیندازد.
آرامش را از شما نگیرد.شما را به حرص و طمع نیندازد. شما را به مال حرام نکشاند. اگر این موارد را رعایت کردیم، پس انداز کردن خرج سال هم ایرادی ندارد.
امام رضا علیه السلام فرمود:
《إِنَّ اَلْإِنْسَانَ إِذَا أَدْخَلَ طَعَامَ سَنَتِهِ خَفَّ ظَهْرُهُ وَ اِسْتَرَاحَ》
انسان اگر غذای یک سال خود را آماده کرده باشد پشتش سبک میشود و احساس راحتی میکند.
✅️ رزاق را خدا بدانیم، نه خودمان ،تا به آرامش برسیم.
اللهم ارزقنا رزقاً حلالاً طیباً واسعا
