بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۴/۵/۲۷ . ۲۴صفر
💢 حکمت ۳۸۵ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا، وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا.
و امام (ع) فرمود: نشان خوار و بى ارج بودن دنیا در نزد خدا، این است که وى را جز در آنجا نافرمانى نکنند و به آنچه در نزد اوست، نتوان رسید، مگر به ترک کردن آن.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا
از نشانه های پستی دنیا نزد خداوند همین بس که دنیا تنها جایى است که در آن خدا معصیت مى شود،
💠وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
و براى رسیدن به پاداش هاى الهى راهى جز ترک دنیا نیست.
⏪حضرت در این حکمت به دو دلیل به بی ارزشی دنیا اشاره میفرماید.
هدف و غرض حضرت از بیان عیوب دنیا، کم کردن رغبت و حرص دنیا طلبان برای رسیدن به دنیاست
💠مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا
از نشانه های پستی دنیا نزد خداوند همین بس که دنیا تنها جایى است که در آن خدا معصیت مى شود.
⏪ با توجه به لفظ “فیها” این بخش از کلام حضرت دو معنا دارد:
◀️الف. از پستی و حقارت دنیا این است که فقط در عالم دنیا خداوند مورد معصیت قرار میگیرد.
خداوند عوالِم مختلفی دارد؛ از حیثیت های مختلف.
+عالَم لاهوت،
+عالَم جبروت،
+عالَم ملکوت
+عالَم ناسوت
+عالَم جمادات،
+عالَم نباتات،
+عالَم حیوانات،
+عالَم ملائکه ،
+و عالَم انسانها،
❌ تنها عالَمی که خداوند در آن معصیت میشود عالم ناسوت یا عالم انسان هاست.
در بقیه عوالم خداوند فقط اطاعت میشود و هیچگونه مخالفت و سرکشی در مقابل او وجود ندارد.
در عالم ملائکه جز اطاعت نیست، در عالم حیوانات و نباتات جمادات مخالفتی وجود ندارد و فقط انسان ها هستند که در مقابل دستورات الهی سرپیچی میکنند.
◀️ ب. از پستی و حقارت دنیا این است که خداوند به خاطر دنیا مورد معصیت قرار میگیرد.
هیچ کسی به خاطر آخرت گناه نمیکند؛ اگر منشا و علت تمام گناهان را در نظر بگیریم متوجه میشویم این عشق به دنیاست که انسان ها را به گناه می اندازد.
❌انسان ها را به ظلم وا میدارد، انسان ها را دروغگو میکند، انسان ها را خیانتکار میکند و…
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند:
حُبُّ الدنیا أصلُ کلِّ مَعصیَهٍ و أوّلُ کُلِّ ذَنبٍ
دنیا دوستى، ریشه هر معصیت و آغاز هر گناهى است.
💮امیرالمومنین علیه السلام فرمودند:
حُبُّ الدنیا رأسُ الفِتَنِ و أصلُ المِحَنِ دنیا دوستى، منشأ فتنه ها و ریشه رنج هاست.
💮امیرالمومنین صلواه الله علیه فرمود:
ما ظَفِرَ بِالآخِرَهِ مَن کانَتِ الدُّنیا مَطلَبَهُ کسى که دنیا مقصود او باشد ، به آخرت دست نمى یابد.
💮امیرالمومنین سلام الله علیه :
کما أنّ الشَّمسَ و اللَّیلَ لا یَجْتَمِعانِ، کذلکَ حُبُّ اللّه و حُبُّ الدُّنیا لا یَجْتَمِعانِ همچنان که روز و شب با هم جمع نمى شوند، خدا دوستى و دنیا دوستى نیز با هم گرد نمى آیند.
💮امیرالمومنین سلام الله علیه فرمود:
کیفَ یَدّعی حُبَّ اللّه مَن سَکنَ قلبَهُ حُبُّ الدُّنیا ؟
کسى که محبت دنیا در دلش خانه کرده است، چگونه مدّعى محبّت خداست؟!)
❌ حقارت و زشتی دنیا به این است که عامل و انگیزه ای است برای گناهکاری مردم دنیا.
💠وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
و براى رسیدن به پاداش هاى الهى راهى جز ترک دنیا نیست.
⛔️هیچ کسی به قرب الهی نمیرسد مگر با ترک دنیا.
همانگونه که در دنیا، پول و سرمایه باید خرج بشود تا انسان به رفاه و راحتی برسد _کسی که دنیایی پول دارد ولی آن را خرج نمیکند، به رفاه دست پیدا نمیکند._
کسی هم که میخواهد آخرت و رفاه ابدی را به دست بیاورد نیز باید دل بکند و دنیا را خرج کند.
قرآن کریم میفرماید:
《إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ؛ توبه – ۱۱۰》
اگر کسی جان را و مال را خرج کرد، دل از آنها کند، آنها را ترک کرد به بهشت میرسد. ولی کسی که خودش و مالش را خرج نکرد و با خدا معاوضه نکرد، به بهشت نیز دست پیدا نخواهد کرد.
💮 حضرت درحکمت ۴۶۳ می فرماید:
الدُّنْیَا خُلِقَتْ لِغَیْرِهَا، وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا دنیا براى غیرش آفریده شده نه براى خودش.
دنیا خلق شده تا خرج آخرت بشود، باید دنیا را ترک کرد تا به وصال آخرت و بهشت دست پیدا کرد.
📕مرحوم کلینی در کتاب کافی در باب ذم الدنیا، احادیثی در مذمت دنیا و بی ارزش بودن آن نقل کرده است.
چشیدن حلاوت ایمان مشروط به ترک دنیاست.
پیامبر صلی الله علیه واله فرمودند:
لاَ یَجِدُ اَلرَّجُلُ حَلاَوَهَ اَلْإِیمَانِ فِی قَلْبِهِ حَتَّى لاَ یُبَالِیَ مَنْ أَکَلَ اَلدُّنْیَا
هیچ کسی شیرینى ایمان را در قلبش نمی یابد، تا آنکه برایش مهم نباشد چه کسی بیشتر به دنیا رسیده است.
ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ حَرَامٌ عَلَى قُلُوبِکُمْ أَنْ تَعْرِفَ حَلاَوَهَ اَلْإِیمَانِ حَتَّى تَزْهَدَ فِی اَلدُّنْیَا .
آنگاه امام صادق علیه السلام فرمود: شناختن شیرینى ایمان بر دلهاى شما حرام است، تا به دنیا بىرغبت شود.
⛔️دنیا، خانه ی بی خانمان هاست.
خَرَجَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ هُوَ مَحْزُونٌ فَأَتَاهُ مَلَکٌ وَ مَعَهُ مَفَاتِیحُ خَزَائِنِ اَلْأَرْضِ فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ هَذِهِ مَفَاتِیحُ خَزَائِنِ اَلْأَرْضِ
روزى پیغمبر اندوهگین بیرون رفت، فرشتهاى که کلید خزانههاى زمین دستش بود، نزد او آمد و گفت: اى محمد: اینها کلیدهاى خزانههاى زمین است.
یَقُولُ لَکَ رَبُّکَ اِفْتَحْ وَ خُذْ مِنْهَا مَا شِئْتَ مِنْ غَیْرِ أَنْ تُنْقَصَ شَیْئاً عِنْدِی
پروردگارت بتو میگوید: باز کن و هر چه خواهى از زمین بردار بدون آنکه چیزى از مقامت نزد من کاسته شود.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اَلدُّنْیَا دَارُ مَنْ لاَ دَارَ لَهُ وَ لَهَا یَجْمَعُ مَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ
رسول خدا فرمود: دنیا خانه کسى است که خانه ندارد. و آنکه عقل ندارد براى دنیا جمع میکند.
فَقَالَ اَلْمَلِکُ وَ اَلَّذِی بَعَثَکَ بِالْحَقِّ نَبِیّاً لَقَدْ سَمِعْتُ هَذَا اَلْکَلاَمَ مِنْ مَلَکٍ یَقُولُهُ فِی اَلسَّمَاءِ اَلرَّابِعَهِ حِینَ أُعْطِیتُ اَلْمَفَاتِیحَ فرشته گفت: سوگند به آن که تو را بحق مبعوث ساخته، من این سخن را از فرشتهئى در آسمان چهارم شنیدم، زمانى که، کلیدها را به من دادند.
❌ از این حدیث معلوم میشود، حرف فرشته ها و ملکوتیان نیز همین حرف است. اگر عقل دارید باید ترک دنیا بگویید.
⛔️ از دنیا باید به اندازه ی نیاز استفاده کرد و از آن گذشت.
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند:
مَا لِی وَ لِلدُّنْیَا
مرا با دنیا چه کار؟
إِنَّمَا مَثَلِی وَ مَثَلُهَا کَمَثَلِ اَلرَّاکِبِ رُفِعَتْ لَهُ شَجَرَهٌ فِی یَوْمٍ صَائِفٍ فَقَالَ تَحْتَهَا
حکایت من و دنیا حکایت سواریست که در روز گرمى درختى برایش بپا شده و او در زیر آن درخت خواب کوتاهى نموده،
ثُمَّ رَاحَ وَ تَرَکَهَا
سپس کوچ کرده و درخت را رها کرده است.
❌ارزش دنیا از لاشه ی یک بزغاله ی متعفن، کم تر است.
مَرَّ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِجَدْیٍ أَسَکَّ مُلْقًى عَلَى مَزْبَلَهٍ مَیْتاً
پیامبر از راهى عبور مى کرد، چشمش به بزغاله مرده اى افتاد که در محل گردآورى زباله ها افتاده بود.
فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ کَمْ یُسَاوِی هَذَا فَقَالُوا لَعَلَّهُ لَوْ کَانَ حَیّاً لَمْ یُسَاوِ دِرْهَماً
به اصحابش فرمود: ارزش این بزغاله چقدر است؟ عرض کردند: اگر زنده بود شاید به اندازه یک درهم نیز نبود.
فَقَالَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اَلَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَلدُّنْیَا أَهْوَنُ عَلَى اَللَّهِ مِنْ هَذَا اَلْجَدْیِ عَلَى أَهْلِهِ
پیامبرفرمود: دنیای شما بی ارزش تر است در پیشگاه خدا از این بزغاله در نزد صاحبانش.
💮 شبیه حکمت ۳۸۵ در غرر الحکم فرمود:
مِنْ ذَمَامَهِ الدُّنْیا عِنْدَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ أَنْ لَا ینَالَ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
از پستی دنیا نزد خداوند سبحان همان بس که انسان فقط با ترک دنیا به آنچه نزد خداست دست پیدا می کند.
⭕️تعابیر امیرالمومنین در مورد دنیا فراوان است.
در این حکمت فرمود : دنیا تنها جایی است که خداوند مورد معصیت قرار میگیرد. اما..
حضرت در خطبه «شقشقیه» فرمود:
دُنْیاکُمْ هذِهِ أَزْهَدَ عِنْدی مِنْ عَفْطَهِ عَنْز ارزش این دنیاى شما در نظر من از آب بینى بز کمتر است.
💮 حضرت در خطبه ۲۲۴ مى فرماید:
وَإنَّ دُنْیاکُمْ عِنْدی لاَهْوَنُ مِنْ وَرَقَه فی فَمِ جَرادَه تَقْضَمُها؛ مَا لِعَلِیٍّ وَ لِنَعِیمٍ یَفْنَى وَ لَذَّهٍ لَا تَبْقَى!
این دنیاى پر زرق و برق شما در نظر من از برگ جویده اى که در دهان ملخى باشد خوار و بى ارزش تر است.
💮 در خطبه ۳۳ عبد الله ابن عباس مى گوید:
دَخَلْتُ عَلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع بِذِی قَارٍ وَ هُوَ یَخْصِفُ نَعْلَهُ
در منطقه «ذى قار» خدمت امام رسیدم درحالى که پارگى کفش خودرا مى دوخت فَقَالَ لِی مَا قِیمَهُ هَذَا النَّعْلِ
حضرت رو به من کرد و گفت: قیمت این کفش چقدر است؟
فَقُلْتُ لَا قِیمَهَ لَهَا
عرض کردم: قیمتى ندارد.
فَقَالَ ع وَ اللَّهِ لَهِیَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ إِمْرَتِکُمْ إِلَّا أَنْ أُقِیمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلًا
فرمود به خدا قسم این کفش بى ارزش در نظر من محبوب تر از فرمانروایى بر شماست مگر این که با این حکومت حقى را به پا دارم یا باطلى را دفع کنم.
💮 در حکمت ۲۳۶ فرمود:
وَ اللَّهِ لَدُنْیَاکُمْ هَذِهِ أَهْوَنُ فِی عَیْنِی مِنْ عِرَاقِ خِنْزِیرٍ فِی یَدِ مَجْذُومٍ.
به خدا سوگند این دنیاى شما در نظر من از استخوان خنزیرى که در دست شخص جذامى باشد پست تر است!
💮در حکمت ۴۵۶ فرمود:
الا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَهَ لِأَهْلِهَا؟
آیا آزادمردى پیدا نمى شود که این ته مانده غذا را به اهلش واگذارد؟
إِنَّهُ لَیْسَ لِأَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّهَ، فَلَا تَبِیعُوهَا إِلَّا بِهَا
بدانید وجود شما بهایى جز بهشت ندارد آن را به چیزى جز بهشت نفروشید.
💮 در حکمت ۳۶۷ فرمود:
أَیُّهَا النَّاسُ، مَتَاعُ الدُّنْیَا حُطَامٌ مُوبِئٌ، فَتَجَنَّبُوا مَرْعَاهُ
اى مردم! متاع دنیا همچون گیاهان خشکیده «وبا خیز» است بنابراین از چنین چراگاهى دورى کنید.
💮قرآن کریم سوره حدید میفرماید:
《اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاهُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَهٌ وَ تَفاخُرٌ بَینَکُمْ وَ تَکاثُرٌ فِى الاَْمْوالِ وَ الاَْوْلادِ… حدید – ۲۰》
بدانید زندگى دنیا تنها بازى و سرگرمى و تجمّل پرستى و فخرفروشى در میان شما و افزون طلبى در اموال و فرزندان است.
🔻نکته 1:
مقصود از ترک دنیا چیست⁉️
امام کاظم به هشام مى فرماید:
یا هِشام! إنّ العُقَلاءَ ترَکوا فُضولَ الدُّنیا فَکَیف الذّنوب
عاقلان اضافات دنیا را ترک کرده اند، چه برسد به گناهان ،
و تَرْکُ الدّنیا مِن الفَضْلِ و تَرْکُ الذّنوبِ مِنَ الفَرْضِ
چرا که ترک دنیا فضیلت است و ترک گناهان فریضه.
⛔️از حدیث بالا به خوبى استفاده مى شود که منظور از ترک دنیا ترک ضروریات و نیازهاى زندگانى ساده نیست بلکه به تعبیر امام کاظم منظور فضول دنیاست، زرق و برق ها، زینت و تجملات بى حساب و مانند آن است.
⭕️ اتفاقا در روایات ما اشاره شده است که برای رسیدن به آخرت باید بهره و سهمی از دنیا نیز داشته باشیم.
امام باقر علیه السلام فرمود:
نِعْمَ اَلْعَوْنُ اَلدُّنْیَا ، عَلَى اَلْآخِرَهِ
دنیا براى رسیدن به آخرت، خوب کمکی است.
قرآن کریم میفرماید:
《وَ لا تَنْسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنْیا ؛ قصص – ۷۷》
و بهره ات را از دنیا فراموش مکن.
🔻نکته ۲:
دنیا برای خوبان،محل رشد است⁉️
📕ابن ابی الحدید می گوید :
یُقَالُ إِنَّ فِی بَعْضِ کُتُبِ اللَّهِ الْقَدِیمَهِ: الدُّنْیَا غَنِیمَهُ الْأَکْیَاسِ، وَ غَفْلَهُ الْجُهَّالِ گفته میشود در برخی از کتابهای قدیمی الهی آمده است: دنیا غنیمت زیرکان است و غفلت نادانان.
💮حضرت در حکمت ۱۳۱ فرمود:
إِنَّ الدُّنْیَا دَارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَهَا
دنیا سراى صدق و راستى است براى آن کس که به راستى با آن رفتار کند.
وَ دَارُ عَافِیَهٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنْهَا
و جایگاه عافیت است براى کسى که از آن چیزى بفهمد.
وَ دَارُ غِنًى لِمَنْ تَزَوَّدَ مِنْهَا
و سراى بىنیازى است براى آن کسی که از آن توشه برگیرد.
وَ دَارُ مَوْعِظَهٍ لِمَنِ اتَّعَظَ بِهَا
و محلّ موعظه و اندرز است براى کسى که از آن اندرز گیرد؛
مَسْجِدُ أَحِبَّاءِ اللَّهِ
دنیا مسجد دوستان خدا،
وَ مُصَلَّى مَلَائِکَهِ اللَّهِ
و نمازگاه فرشتگان پروردگار،
وَ مَهْبِطُ وَحْیِ اللَّهِ
و محل نزول وحى الهى،
وَ مَتْجَرُ أَوْلِیَاءِ اللَّهِ
و تجارت خانه اولیاى الهى است.
🔻نکته ۳:
از حقارت دنیا همین بس نیست که حسین بن علی را سر بریدند⁉️
📕سید بن طاووس در لهوف میفرماید وقتی امام حسین تصمیم گرفت از مدینه خارج شود، عده ای آمدند که حضرت را منصرف کنند:
جَاءَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَأَشَارَ إِلَیْهِ بِصُلْحِ أَهْلِ اَلضَّلاَلِ وَ حَذَّرَهُ مِنَ اَلْقَتْلِ
سپس عبد اللّٰه بن عمر آمد و امام علیه السّلام را به سازش با گمراهان دعوت و از جنگ و قتل بر حذر داشت.
وَ اَلْقِتَالِ فَقَالَ لَهُ یَا أَبَا عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ مِنْ هَوَانِ اَلدُّنْیَا عَلَى اَللَّهِ
امام فرمود:«اى ابا عبد الرحمن آیا ندانستى که از پستى دنیا نزد خداست ،
أَنَّ رَأْسَ یَحْیَى بْنِ زَکَرِیَّا اُهْدِیَ إِلَى بَغِیٍّ مِنْ بَغَایَا بَنِی إِسْرَائِیلَ
که رأس مبارک یحیى بن زکریا به زنازادهاى از زنازادگان بنى اسرائیل هدیه فرستاده مىشود.
أَ مَا تَعْلَمُ أَنَّ بَنِی إِسْرَائِیلَ کَانُوا یَقْتُلُونَ مَا بَیْنَ طُلُوعِ اَلْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ اَلشَّمْسِ سَبْعِینَ نَبِیّاً
آیا ندانستى که بنى اسرائیل از طلوع فجر تا طلوع شمس هفتاد پیامبر را کشتند،
ثُمَّ یَجْلِسُونَ فِی أَسْوَاقِهِمْ یَبِیعُونَ وَ یَشْتَرُونَ کَأَنْ لَمْ یَصْنَعُوا شَیْئاً
بعد هم در بازارهایشان نشسته به داد و ستد پرداختند و گوئیا که از آنان کارى سر نزده است.
💮امام سجاد علیه السلام میفرماید:
خَرَجْنَا مَعَ اَلْحُسَیْنِ فَمَا نَزَلَ مَنْزِلاً وَ مَا اِرْتَحَلَ مِنْهُ إِلاَّ ذَکَرَ یَحْیَى بْنَ زَکَرِیَّا وَ قَتْلَهُ ما با امام حسین به سوى کربلا خارج شدیم امام هر زمان در منزلى پیاده مى شد و یا از آن حرکت مى کرد به یاد یحیى بن زکریا و قتل او مى افتاد.
وَ قَالَ یَوْماً وَ مِنْ هَوَانِ اَلدُّنْیَا عَلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّ رَأْسَ یَحْیَى بْنِ زَکَرِیَّا أُهْدِیَ إِلَى بَغِیٍّ مِنْ بَغَایَا بَنِی إِسْرَائِیلَ
و روزى فرمود: در پستى دنیا در برابر خداوند متعال همین بس که سر یحیى بن زکریا براى زن آلوده اى از زنان آلوده بنى اسرائیل هدیه فرستاده شد.
❌ از حقارت و پستی دنیا همین بس که سر مبارک حسین بن علی را برای یزید ملعون منحوس می برند تا به آنها هدیه ای ناچیز بدهد.
اللهم اخرج حبّ الدنیا عن قلوبنا
بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۴/۵/۲۷ . ۲۴صفر
💢 حکمت ۳۸۵ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا، وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا.
و امام (ع) فرمود: نشان خوار و بى ارج بودن دنیا در نزد خدا، این است که وى را جز در آنجا نافرمانى نکنند و به آنچه در نزد اوست، نتوان رسید، مگر به ترک کردن آن.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا
از نشانه های پستی دنیا نزد خداوند همین بس که دنیا تنها جایى است که در آن خدا معصیت مى شود،
💠وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
و براى رسیدن به پاداش هاى الهى راهى جز ترک دنیا نیست.
⏪حضرت در این حکمت به دو دلیل به بی ارزشی دنیا اشاره میفرماید.
هدف و غرض حضرت از بیان عیوب دنیا، کم کردن رغبت و حرص دنیا طلبان برای رسیدن به دنیاست
💠مِنْ هَوَانِ الدُّنْیَا عَلَى اللَّهِ أَنَّهُ لَا یُعْصَى إِلَّا فِیهَا
از نشانه های پستی دنیا نزد خداوند همین بس که دنیا تنها جایى است که در آن خدا معصیت مى شود.
⏪ با توجه به لفظ “فیها” این بخش از کلام حضرت دو معنا دارد:
◀️الف. از پستی و حقارت دنیا این است که فقط در عالم دنیا خداوند مورد معصیت قرار میگیرد.
خداوند عوالِم مختلفی دارد؛ از حیثیت های مختلف.
+عالَم لاهوت،
+عالَم جبروت،
+عالَم ملکوت
+عالَم ناسوت
+عالَم جمادات،
+عالَم نباتات،
+عالَم حیوانات،
+عالَم ملائکه ،
+و عالَم انسانها،
❌ تنها عالَمی که خداوند در آن معصیت میشود عالم ناسوت یا عالم انسان هاست.
در بقیه عوالم خداوند فقط اطاعت میشود و هیچگونه مخالفت و سرکشی در مقابل او وجود ندارد.
در عالم ملائکه جز اطاعت نیست، در عالم حیوانات و نباتات جمادات مخالفتی وجود ندارد و فقط انسان ها هستند که در مقابل دستورات الهی سرپیچی میکنند.
◀️ ب. از پستی و حقارت دنیا این است که خداوند به خاطر دنیا مورد معصیت قرار میگیرد.
هیچ کسی به خاطر آخرت گناه نمیکند؛ اگر منشا و علت تمام گناهان را در نظر بگیریم متوجه میشویم این عشق به دنیاست که انسان ها را به گناه می اندازد.
❌انسان ها را به ظلم وا میدارد، انسان ها را دروغگو میکند، انسان ها را خیانتکار میکند و…
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند:
حُبُّ الدنیا أصلُ کلِّ مَعصیَهٍ و أوّلُ کُلِّ ذَنبٍ
دنیا دوستى، ریشه هر معصیت و آغاز هر گناهى است.
💮امیرالمومنین علیه السلام فرمودند:
حُبُّ الدنیا رأسُ الفِتَنِ و أصلُ المِحَنِ دنیا دوستى، منشأ فتنه ها و ریشه رنج هاست.
💮امیرالمومنین صلواه الله علیه فرمود:
ما ظَفِرَ بِالآخِرَهِ مَن کانَتِ الدُّنیا مَطلَبَهُ کسى که دنیا مقصود او باشد ، به آخرت دست نمى یابد.
💮امیرالمومنین سلام الله علیه :
کما أنّ الشَّمسَ و اللَّیلَ لا یَجْتَمِعانِ، کذلکَ حُبُّ اللّه و حُبُّ الدُّنیا لا یَجْتَمِعانِ همچنان که روز و شب با هم جمع نمى شوند، خدا دوستى و دنیا دوستى نیز با هم گرد نمى آیند.
💮امیرالمومنین سلام الله علیه فرمود:
کیفَ یَدّعی حُبَّ اللّه مَن سَکنَ قلبَهُ حُبُّ الدُّنیا ؟
کسى که محبت دنیا در دلش خانه کرده است، چگونه مدّعى محبّت خداست؟!)
❌ حقارت و زشتی دنیا به این است که عامل و انگیزه ای است برای گناهکاری مردم دنیا.
💠وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
و براى رسیدن به پاداش هاى الهى راهى جز ترک دنیا نیست.
⛔️هیچ کسی به قرب الهی نمیرسد مگر با ترک دنیا.
همانگونه که در دنیا، پول و سرمایه باید خرج بشود تا انسان به رفاه و راحتی برسد _کسی که دنیایی پول دارد ولی آن را خرج نمیکند، به رفاه دست پیدا نمیکند._
کسی هم که میخواهد آخرت و رفاه ابدی را به دست بیاورد نیز باید دل بکند و دنیا را خرج کند.
قرآن کریم میفرماید:
《إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ؛ توبه – ۱۱۰》
اگر کسی جان را و مال را خرج کرد، دل از آنها کند، آنها را ترک کرد به بهشت میرسد. ولی کسی که خودش و مالش را خرج نکرد و با خدا معاوضه نکرد، به بهشت نیز دست پیدا نخواهد کرد.
💮 حضرت درحکمت ۴۶۳ می فرماید:
الدُّنْیَا خُلِقَتْ لِغَیْرِهَا، وَ لَمْ تُخْلَقْ لِنَفْسِهَا دنیا براى غیرش آفریده شده نه براى خودش.
دنیا خلق شده تا خرج آخرت بشود، باید دنیا را ترک کرد تا به وصال آخرت و بهشت دست پیدا کرد.
📕مرحوم کلینی در کتاب کافی در باب ذم الدنیا، احادیثی در مذمت دنیا و بی ارزش بودن آن نقل کرده است.
چشیدن حلاوت ایمان مشروط به ترک دنیاست.
پیامبر صلی الله علیه واله فرمودند:
لاَ یَجِدُ اَلرَّجُلُ حَلاَوَهَ اَلْإِیمَانِ فِی قَلْبِهِ حَتَّى لاَ یُبَالِیَ مَنْ أَکَلَ اَلدُّنْیَا
هیچ کسی شیرینى ایمان را در قلبش نمی یابد، تا آنکه برایش مهم نباشد چه کسی بیشتر به دنیا رسیده است.
ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ حَرَامٌ عَلَى قُلُوبِکُمْ أَنْ تَعْرِفَ حَلاَوَهَ اَلْإِیمَانِ حَتَّى تَزْهَدَ فِی اَلدُّنْیَا .
آنگاه امام صادق علیه السلام فرمود: شناختن شیرینى ایمان بر دلهاى شما حرام است، تا به دنیا بىرغبت شود.
⛔️دنیا، خانه ی بی خانمان هاست.
خَرَجَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ هُوَ مَحْزُونٌ فَأَتَاهُ مَلَکٌ وَ مَعَهُ مَفَاتِیحُ خَزَائِنِ اَلْأَرْضِ فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ هَذِهِ مَفَاتِیحُ خَزَائِنِ اَلْأَرْضِ
روزى پیغمبر اندوهگین بیرون رفت، فرشتهاى که کلید خزانههاى زمین دستش بود، نزد او آمد و گفت: اى محمد: اینها کلیدهاى خزانههاى زمین است.
یَقُولُ لَکَ رَبُّکَ اِفْتَحْ وَ خُذْ مِنْهَا مَا شِئْتَ مِنْ غَیْرِ أَنْ تُنْقَصَ شَیْئاً عِنْدِی
پروردگارت بتو میگوید: باز کن و هر چه خواهى از زمین بردار بدون آنکه چیزى از مقامت نزد من کاسته شود.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اَلدُّنْیَا دَارُ مَنْ لاَ دَارَ لَهُ وَ لَهَا یَجْمَعُ مَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ
رسول خدا فرمود: دنیا خانه کسى است که خانه ندارد. و آنکه عقل ندارد براى دنیا جمع میکند.
فَقَالَ اَلْمَلِکُ وَ اَلَّذِی بَعَثَکَ بِالْحَقِّ نَبِیّاً لَقَدْ سَمِعْتُ هَذَا اَلْکَلاَمَ مِنْ مَلَکٍ یَقُولُهُ فِی اَلسَّمَاءِ اَلرَّابِعَهِ حِینَ أُعْطِیتُ اَلْمَفَاتِیحَ فرشته گفت: سوگند به آن که تو را بحق مبعوث ساخته، من این سخن را از فرشتهئى در آسمان چهارم شنیدم، زمانى که، کلیدها را به من دادند.
❌ از این حدیث معلوم میشود، حرف فرشته ها و ملکوتیان نیز همین حرف است. اگر عقل دارید باید ترک دنیا بگویید.
⛔️ از دنیا باید به اندازه ی نیاز استفاده کرد و از آن گذشت.
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند:
مَا لِی وَ لِلدُّنْیَا
مرا با دنیا چه کار؟
إِنَّمَا مَثَلِی وَ مَثَلُهَا کَمَثَلِ اَلرَّاکِبِ رُفِعَتْ لَهُ شَجَرَهٌ فِی یَوْمٍ صَائِفٍ فَقَالَ تَحْتَهَا
حکایت من و دنیا حکایت سواریست که در روز گرمى درختى برایش بپا شده و او در زیر آن درخت خواب کوتاهى نموده،
ثُمَّ رَاحَ وَ تَرَکَهَا
سپس کوچ کرده و درخت را رها کرده است.
❌ارزش دنیا از لاشه ی یک بزغاله ی متعفن، کم تر است.
مَرَّ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِجَدْیٍ أَسَکَّ مُلْقًى عَلَى مَزْبَلَهٍ مَیْتاً
پیامبر از راهى عبور مى کرد، چشمش به بزغاله مرده اى افتاد که در محل گردآورى زباله ها افتاده بود.
فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ کَمْ یُسَاوِی هَذَا فَقَالُوا لَعَلَّهُ لَوْ کَانَ حَیّاً لَمْ یُسَاوِ دِرْهَماً
به اصحابش فرمود: ارزش این بزغاله چقدر است؟ عرض کردند: اگر زنده بود شاید به اندازه یک درهم نیز نبود.
فَقَالَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اَلَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَلدُّنْیَا أَهْوَنُ عَلَى اَللَّهِ مِنْ هَذَا اَلْجَدْیِ عَلَى أَهْلِهِ
پیامبرفرمود: دنیای شما بی ارزش تر است در پیشگاه خدا از این بزغاله در نزد صاحبانش.
💮 شبیه حکمت ۳۸۵ در غرر الحکم فرمود:
مِنْ ذَمَامَهِ الدُّنْیا عِنْدَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ أَنْ لَا ینَالَ مَا عِنْدَهُ إِلَّا بِتَرْکِهَا
از پستی دنیا نزد خداوند سبحان همان بس که انسان فقط با ترک دنیا به آنچه نزد خداست دست پیدا می کند.
⭕️تعابیر امیرالمومنین در مورد دنیا فراوان است.
در این حکمت فرمود : دنیا تنها جایی است که خداوند مورد معصیت قرار میگیرد. اما..
حضرت در خطبه «شقشقیه» فرمود:
دُنْیاکُمْ هذِهِ أَزْهَدَ عِنْدی مِنْ عَفْطَهِ عَنْز ارزش این دنیاى شما در نظر من از آب بینى بز کمتر است.
💮 حضرت در خطبه ۲۲۴ مى فرماید:
وَإنَّ دُنْیاکُمْ عِنْدی لاَهْوَنُ مِنْ وَرَقَه فی فَمِ جَرادَه تَقْضَمُها؛ مَا لِعَلِیٍّ وَ لِنَعِیمٍ یَفْنَى وَ لَذَّهٍ لَا تَبْقَى!
این دنیاى پر زرق و برق شما در نظر من از برگ جویده اى که در دهان ملخى باشد خوار و بى ارزش تر است.
💮 در خطبه ۳۳ عبد الله ابن عباس مى گوید:
دَخَلْتُ عَلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع بِذِی قَارٍ وَ هُوَ یَخْصِفُ نَعْلَهُ
در منطقه «ذى قار» خدمت امام رسیدم درحالى که پارگى کفش خودرا مى دوخت فَقَالَ لِی مَا قِیمَهُ هَذَا النَّعْلِ
حضرت رو به من کرد و گفت: قیمت این کفش چقدر است؟
فَقُلْتُ لَا قِیمَهَ لَهَا
عرض کردم: قیمتى ندارد.
فَقَالَ ع وَ اللَّهِ لَهِیَ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ إِمْرَتِکُمْ إِلَّا أَنْ أُقِیمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلًا
فرمود به خدا قسم این کفش بى ارزش در نظر من محبوب تر از فرمانروایى بر شماست مگر این که با این حکومت حقى را به پا دارم یا باطلى را دفع کنم.
💮 در حکمت ۲۳۶ فرمود:
وَ اللَّهِ لَدُنْیَاکُمْ هَذِهِ أَهْوَنُ فِی عَیْنِی مِنْ عِرَاقِ خِنْزِیرٍ فِی یَدِ مَجْذُومٍ.
به خدا سوگند این دنیاى شما در نظر من از استخوان خنزیرى که در دست شخص جذامى باشد پست تر است!
💮در حکمت ۴۵۶ فرمود:
الا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَهَ لِأَهْلِهَا؟
آیا آزادمردى پیدا نمى شود که این ته مانده غذا را به اهلش واگذارد؟
إِنَّهُ لَیْسَ لِأَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّهَ، فَلَا تَبِیعُوهَا إِلَّا بِهَا
بدانید وجود شما بهایى جز بهشت ندارد آن را به چیزى جز بهشت نفروشید.
💮 در حکمت ۳۶۷ فرمود:
أَیُّهَا النَّاسُ، مَتَاعُ الدُّنْیَا حُطَامٌ مُوبِئٌ، فَتَجَنَّبُوا مَرْعَاهُ
اى مردم! متاع دنیا همچون گیاهان خشکیده «وبا خیز» است بنابراین از چنین چراگاهى دورى کنید.
💮قرآن کریم سوره حدید میفرماید:
《اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاهُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَهٌ وَ تَفاخُرٌ بَینَکُمْ وَ تَکاثُرٌ فِى الاَْمْوالِ وَ الاَْوْلادِ… حدید – ۲۰》
بدانید زندگى دنیا تنها بازى و سرگرمى و تجمّل پرستى و فخرفروشى در میان شما و افزون طلبى در اموال و فرزندان است.
🔻نکته 1:
مقصود از ترک دنیا چیست⁉️
امام کاظم به هشام مى فرماید:
یا هِشام! إنّ العُقَلاءَ ترَکوا فُضولَ الدُّنیا فَکَیف الذّنوب
عاقلان اضافات دنیا را ترک کرده اند، چه برسد به گناهان ،
و تَرْکُ الدّنیا مِن الفَضْلِ و تَرْکُ الذّنوبِ مِنَ الفَرْضِ
چرا که ترک دنیا فضیلت است و ترک گناهان فریضه.
⛔️از حدیث بالا به خوبى استفاده مى شود که منظور از ترک دنیا ترک ضروریات و نیازهاى زندگانى ساده نیست بلکه به تعبیر امام کاظم منظور فضول دنیاست، زرق و برق ها، زینت و تجملات بى حساب و مانند آن است.
⭕️ اتفاقا در روایات ما اشاره شده است که برای رسیدن به آخرت باید بهره و سهمی از دنیا نیز داشته باشیم.
امام باقر علیه السلام فرمود:
نِعْمَ اَلْعَوْنُ اَلدُّنْیَا ، عَلَى اَلْآخِرَهِ
دنیا براى رسیدن به آخرت، خوب کمکی است.
قرآن کریم میفرماید:
《وَ لا تَنْسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنْیا ؛ قصص – ۷۷》
و بهره ات را از دنیا فراموش مکن.
🔻نکته ۲:
دنیا برای خوبان،محل رشد است⁉️
📕ابن ابی الحدید می گوید :
یُقَالُ إِنَّ فِی بَعْضِ کُتُبِ اللَّهِ الْقَدِیمَهِ: الدُّنْیَا غَنِیمَهُ الْأَکْیَاسِ، وَ غَفْلَهُ الْجُهَّالِ گفته میشود در برخی از کتابهای قدیمی الهی آمده است: دنیا غنیمت زیرکان است و غفلت نادانان.
💮حضرت در حکمت ۱۳۱ فرمود:
إِنَّ الدُّنْیَا دَارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَهَا
دنیا سراى صدق و راستى است براى آن کس که به راستى با آن رفتار کند.
وَ دَارُ عَافِیَهٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنْهَا
و جایگاه عافیت است براى کسى که از آن چیزى بفهمد.
وَ دَارُ غِنًى لِمَنْ تَزَوَّدَ مِنْهَا
و سراى بىنیازى است براى آن کسی که از آن توشه برگیرد.
وَ دَارُ مَوْعِظَهٍ لِمَنِ اتَّعَظَ بِهَا
و محلّ موعظه و اندرز است براى کسى که از آن اندرز گیرد؛
مَسْجِدُ أَحِبَّاءِ اللَّهِ
دنیا مسجد دوستان خدا،
وَ مُصَلَّى مَلَائِکَهِ اللَّهِ
و نمازگاه فرشتگان پروردگار،
وَ مَهْبِطُ وَحْیِ اللَّهِ
و محل نزول وحى الهى،
وَ مَتْجَرُ أَوْلِیَاءِ اللَّهِ
و تجارت خانه اولیاى الهى است.
🔻نکته ۳:
از حقارت دنیا همین بس نیست که حسین بن علی را سر بریدند⁉️
📕سید بن طاووس در لهوف میفرماید وقتی امام حسین تصمیم گرفت از مدینه خارج شود، عده ای آمدند که حضرت را منصرف کنند:
جَاءَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَأَشَارَ إِلَیْهِ بِصُلْحِ أَهْلِ اَلضَّلاَلِ وَ حَذَّرَهُ مِنَ اَلْقَتْلِ
سپس عبد اللّٰه بن عمر آمد و امام علیه السّلام را به سازش با گمراهان دعوت و از جنگ و قتل بر حذر داشت.
وَ اَلْقِتَالِ فَقَالَ لَهُ یَا أَبَا عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ مِنْ هَوَانِ اَلدُّنْیَا عَلَى اَللَّهِ
امام فرمود:«اى ابا عبد الرحمن آیا ندانستى که از پستى دنیا نزد خداست ،
أَنَّ رَأْسَ یَحْیَى بْنِ زَکَرِیَّا اُهْدِیَ إِلَى بَغِیٍّ مِنْ بَغَایَا بَنِی إِسْرَائِیلَ
که رأس مبارک یحیى بن زکریا به زنازادهاى از زنازادگان بنى اسرائیل هدیه فرستاده مىشود.
أَ مَا تَعْلَمُ أَنَّ بَنِی إِسْرَائِیلَ کَانُوا یَقْتُلُونَ مَا بَیْنَ طُلُوعِ اَلْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ اَلشَّمْسِ سَبْعِینَ نَبِیّاً
آیا ندانستى که بنى اسرائیل از طلوع فجر تا طلوع شمس هفتاد پیامبر را کشتند،
ثُمَّ یَجْلِسُونَ فِی أَسْوَاقِهِمْ یَبِیعُونَ وَ یَشْتَرُونَ کَأَنْ لَمْ یَصْنَعُوا شَیْئاً
بعد هم در بازارهایشان نشسته به داد و ستد پرداختند و گوئیا که از آنان کارى سر نزده است.
💮امام سجاد علیه السلام میفرماید:
خَرَجْنَا مَعَ اَلْحُسَیْنِ فَمَا نَزَلَ مَنْزِلاً وَ مَا اِرْتَحَلَ مِنْهُ إِلاَّ ذَکَرَ یَحْیَى بْنَ زَکَرِیَّا وَ قَتْلَهُ ما با امام حسین به سوى کربلا خارج شدیم امام هر زمان در منزلى پیاده مى شد و یا از آن حرکت مى کرد به یاد یحیى بن زکریا و قتل او مى افتاد.
وَ قَالَ یَوْماً وَ مِنْ هَوَانِ اَلدُّنْیَا عَلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّ رَأْسَ یَحْیَى بْنِ زَکَرِیَّا أُهْدِیَ إِلَى بَغِیٍّ مِنْ بَغَایَا بَنِی إِسْرَائِیلَ
و روزى فرمود: در پستى دنیا در برابر خداوند متعال همین بس که سر یحیى بن زکریا براى زن آلوده اى از زنان آلوده بنى اسرائیل هدیه فرستاده شد.
❌ از حقارت و پستی دنیا همین بس که سر مبارک حسین بن علی را برای یزید ملعون منحوس می برند تا به آنها هدیه ای ناچیز بدهد.
اللهم اخرج حبّ الدنیا عن قلوبنا