💠وَ قَالَ (علیه السلام): مَنْ طَلَبَ شَیْئاً، نَالَهُ أَوْ بَعْضَهُ
هر کس براى رسیدن به چیزى تلاش کند یا به همه آن مى رسد یا به قسمتى از آن چیز.

♻️حضرت در این حکمت در صدد تشویق انسان به تلاش و کوشش و پرهیز از تنبلی است.
بدون شک براى رسیدن به مقصود، عوامل زیادى باید دست به دست هم بدهند ولى در میان همه آن عوامل، نقش تلاش و کوشش از همه پررنگ تر است.

♻️تجربه نشان داده که بزرگان دنیا که به مقاصد عالى دست یافته اند براثر کار و کوشش و تلاش فراوان بوده،
و حتى مخترعان و مکتشفان که توانسته اند نیروهاى مختلف جهان طبیعت را به تسخیر خود درآورَند، بر فراز آسمان پرواز کنند و یا به بعضى از کرات بالا برسند،
در اعماق دریاها سیر کرده و ذخایر آن را کشف نمایند، نیروى اتم را در اختیار بگیرند و از آن براى مقاصد صلح جویانه استفاده کنند، به کشفیات فراوانى در علوم مختلف دست یابند و درهاى گنجینه هاى علوم را بگشایند،
همه این ها در سایه تلاش و کوشش و استقامت و پشتکار است.

✅️این جمله در حکمت ۳۸۶از جملاتی است که مردم با آن انس دارند وآنقدر واضح است که تبدیل به ضرب المثل شده است.
امیر المومنین در غررالحکم فرمود:  مَن طَلَبَ شیئاً وَ جَدَّ وَجَد
کسى که چیزى را طلب کند و جدیت درباره آن داشته باشد آن را خواهد یافت.

✳️ امیرالمومنین فرمود:
مَنِ اسْتَدامَ قَرْعَ البابِ وَ لَجَّ وَلَجَ
هر که پیوسته درى را بکوبد و سماجت بورزد، وارد میشود.

یا طبق ضرب المثل عربی گفته اند:
مَن قَرْعَ البابِ وَ لَجَّ وَلَجَ
 کسی که دری را بکوبد، لجاجت به خرج دهد، حتما به آن حاصل حاجتش خواهد رسید.
به تعبیر جناب مولوی:
گفت پیغمبر که چون کوبد درى *
عاقبت ز آن در برون آید سرى

📚تنبلی درد بی درمان است.
شیخ بهایی در کشکول میفرماید:
یکی از بزرگان گفت: سه چیز را حیله ای نتوان،
۱. تهیدستی که با تنبلی آمیخته بُوَد.
۲. عداوتی که با حسادت آمیخته بود.
۳. و بیماری که آمیخته به پیری باشد.

💠مَنْ طَلَبَ شَیْئاً، نَالَهُ أَوْ بَعْضَهُ

👈کمال گرایی آری، ایده آل نگری خیر
کمال گرایی آن است که انسان با دیدن واقعیت ها و شرایط موجود، تلاش میکند به حد کمال و رشد برسد.
ولی در ایده آل نگری معیارها و ملاک ها واقع بینانه نیستند و خیالی اند.
در ایده آل گرایی، سرانجام هبوط ، خمود وتنبلی است.

✅️حضرت میفرماید اگر به تمام آنچه مى خواهید، نائل نشوید لااقل به بخشى از آن خواهید رسید و این نکته حائز اهمیت است که معمولا انسان به طور کامل ناکام نمى شود، گاه به تمام آنچه مى خواهد بر اساس سعى و کوشش مى رسد و گاه حداقل به بعضى از آن نائل مى شود.

✳️حضرت در حکمت ۲۸۹ فرمود :
فَعَلَیْکُمْ بِهَذِهِ الْخَلَائِقِ فَالْزَمُوهَا وَ تَنَافَسُوا فِیهَا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِیعُوهَا، فَاعْلَمُوا أَنَّ أَخْذَ الْقَلِیلِ خَیْرٌ مِنْ تَرْکِ الْکَثِیر.
بر شما باد به این خوییها، آنها را فرا گیرید و در فراگرفتن با یکدیگر رقابت نمایید. اگر نتوانستید به همه آنها برسید، بر گرفتن اندک همت گمارید که بهتر از ترک کردن همه است.
حدیث: مَا لا یُدرَک کُلُه لا یُترَک کُلُه
اگر نمی توانید کل چیزی را درک کنید، به هر اندازه ای که می توانید به دست بیاورید.

♻️جوینده، یابنده است.
انسان این ظرفیت را دارد که اگر طالب چیزی باشد، برای رسیدن به آن تلاش کند و آنچه را میخواهد به دست بیاورد.
پیامبراکرم فرمود:
مَن یُکْثِر مِنْ قَرْعِ بابِ المَلِک یُفْتَحُ له
کسى که بسیار درِ خانه پادشاه _خداوند عالم هستى_ را بکوبد سرانجام براى او گشوده خواهد شد.

✳️ امام رضاعلیه السلام  به ابو هاشم جعفری فرمود:
فَمَنْ تَکَلَّفَ الْأدَبَ قَدَرَ عَلَیْهِ
هر کسی در راه ادب و اخلاق زحمت بکشد به آن دست مى یابد.
 انسان اگر جوینده باشد، یابنده بودن حتما محقق می شود.
جوینده بودن در نهج البلاغه قانون وقواعدی دارد.

⏪بایدها ونبایدهای جویندگی:
مطلوب ما چه چیزی باشد؟
“مطلوب” را درست انتخاب کنیم.

✅ نکته مهم این بحث آن است که انسان “مطلوب” خودش را درست انتخاب کند. چه بسا اگر انسان مطلوب اشتباهی انتخاب کند، برای رسیدن به آن زحمت فراوانی را نیز متحمل شود؛ ولی به محض وصال متوجه شود که مسیر را اشتباه آمده است.
اگر انسان دنیا را مقصود خود قرار دهد و برای آن تلاش کند، به آن خواهد رسید ولی سوال اینجاست که آیا دنیا این ارزش را داشت؟

✅اگر انسان طالب گناه باشد، به آن خواهد رسید ولی آیا گناه مطلوب است؟
ولی اگر انسان طالب خدا باشد،
طالب اخلاق حسنه باشد،
طالب مکارم اخلاقی باشد،
طالب کسب رضایت خدا باشد ،
یا به همه ی آن میرسد یا به برخی از آن و در هر دو صورت او پیروز خواهد بود.

📚 به تعبیر مولوی:
تا در طلب گوهر کانی، کانی /
تا در هوس لقمهٔ نانی، نانی
این نکتهٔ رمز اگر بدانی دانی /
هر چیز که در جستن آنی آنی

✳️حضرت درحکمت ۸۱ فرمود:
قِیمَهُ کُلِّ امْرِئٍ مَا یُحْسِنُهُ
قیمت و ارزش انسان به آن چیزی است که آن را خوب و مطلوب میداند.

✅️طالب خدا باشیم.
حدیث قدسی می فرماید:
مَن طَلَبَنی وَجَدَنی، و مَن وَجَدنی عَرَفَنی، و مَن عَرَفَنی احَبّنی و مَن احَبّنی عَشَقَنی‌، و مَن عَشَقَنی‌ عَشَقْتُهُ، و مَن عَشَقْتُهُ قَتَلْتُهُ، و من قَتَلْتُهُ فَعَلَیَّ دِیتُهُ، و مَن علیَّ دیتُه فاَنا دِیتُه‌
آن‌کس که مرا طلب کند، مرا می‌یابد ،
و آن‌کس که مرا یافت، مرا می‌شناسد ،
و آن‌کس که مرا شناخت، مرا دوست می‌دارد،
و آن‌کس که مرا دوست داشت، به من عشق می‌ورزد ،
و آن‌کس که به من عشق ورزید، من نیز به او عشق می‌ورزم ،
و آن‌کس که من به او عشق ورزیدم، او را می‌کشم ،
و آن‌کس را که من بکشم، خون‌بهای او بر من واجب است،
و آن‌کس که خون‌بهایش بر من واجب شد، پس خودمن خون‌بهای او می‌باشم.
 
⏪هدف گذاری در خواسته ها :
درست است که انسان اگر دنبال چیزی برود یا به همه آن میرسد یا به بعضی از آن، ولی در نهج البلاغه امیرالمومنین به ما آموخته است که برخی مسائل را نباید طلب کرد، یا باید جزو اولویت های آخر ما باشند.

⏪به هم ریخته شدن اولویت ها مطلوب نیست.
درخطبه ۳۹فرمود:
لَا قُرْبَهَ بِالنَّوَافِلِ، إِذَا أَضَرَّتْ بِالْفَرَائِضِ
هرگاه کارهاى مستحب به واجبات زیان برساند موجب قرب به خدا نمى شود.
نباید واجبات را فدای مستحبات کرد، آنجا که بنا باشد واجبات آسیب ببینند، مستحبات نباید طلب شوند.

⏪هدفی که ذلت آور باشد، مطلوب نیست.
در حکمت ۳۹۶فرمود:
الْمَنِیَّهُ وَ لَا الدَّنِیَّهُ، وَ التَّقَلُّلُ وَ لَا التَّوَسُّلُ
مرگ آرى اما تن دادن به پستى هرگز و قناعت به‌ مقدار کم آرى ولى دست نیاز به‌سوى دیگران دراز کردن، نه.
درحکمت ۶۶فرمود:
فَوْتُ الْحَاجَهِ، أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِهَا إِلَى غَیْرِ أَهْلِهَا
از دست رفتن حاجت بهتر از طلب کردن آن از نااهلان است!

💠مَنْ طَلَبَ شَیْئاً، نَالَهُ أَوْ بَعْضَهُ
هر کس براى رسیدن به چیزى تلاش کند یا به همه آن مى رسد یا به قسمتى از آن چیز.
 نکاتی در مورد حکمت ۳۸۶

🔻نکته1:  
همیشه جوینده یابنده نیست.
اگر چه کلام امیرالمومنین در این حکمت یک قاعده ی قالب است ولی در مواردی نیز همیشه جوینده یابنده نخواهد بود.

✳️امیرالمومنین فرمود:
اَلنَّاسُ رَجُلاَنِ طَالِبٌ لاَ یَجِدُ وَ وَاجِدٌ لاَ یَکْتَفِی
مردم دو دسته اند:یا جوینده اى است که نمى یابد و یا یابنده اى است که بسنده نمى کند.

✳️حضرت در نامه ۳۱ به امام حسن مجتبی فرمود:
  إِیَّاکَ وَ الِاتِّکَالَ عَلَى الْمُنَى فَإِنَّهَا بَضَائِعُ النَّوْکَى
از تکیه کردن بر آرزوها برحذر باش که سرمایه احمق ها است. ،
وَ الْعَقْلُ حِفْظُ التَّجَارِبِ
 عقل، حفظ و نگهدارى تجربه هاست ،
وَ خَیْرُ مَا جَرَّبْتَ مَا وَعَظَکَ
  و بهترین تجربه هاى تو آن است که به تو اندرز دهد،
بَادِرِ الْفُرْصَهَ قَبْلَ أَنْ تَکُونَ غُصَّهً
  فرصت را پیش از آنکه از دست برود و مایه اندوه گردد غنیمت بشمار ،
لَیْسَ کُلُّ طَالِبٍ یُصِیبُ
  نه هرکس طالب چیزى باشد به خواسته اش مى رسد
وَ لَا کُلُّ غَائِبٍ یَئُوبُ
و نه هرکس که از نظر پنهان شد باز مى گردد.

🔻نکته ۲:
عوامل موفقیت در کلام مولا

✳️برای رسیدن به اهداف و خواسته های مورد نظر و چشیدن طعم شیرین موفقیت، شرایط و عواملی لازم است تا در سایه بکار بستن آنها، بهتر بتوان به آن اهداف دست یافت.
امیرالمومنین در کلمات خود به عوامل موفقیت اشاره فرموده اند:

1️⃣ توفیق الهی
هر انسانی در انجام کارها، نیازمند عنایت و توفیق از جانب خداوند است و تا لطف الهی شامل حال او نشود، موفق به انجام کارها نخواهد شد و هر کوششی بدون توفیق الهی صورت گیرد، سودی نخواهد داشت.
درغرر الحکم فرمود:
لا یَنفَعُ اجتِهادٌ بغَیرِ تَوفیقٍ
کوششی که با توفیق همراه نباشد سودی ندارد.
درحکمت 113فرمود:
لا قائدَ کالتَّوفیقِ
هیچ رهبرى چون توفیق نیست.

✳️حتی انبیای الهی نیز برای موفقیت بی نیاز از توفیق نیستند.
قرآن کریم از قول حضرت شعیب علیه السلام می فرماید:
《 وَمَا تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللَّهِ؛ هود – ۸۸》
توفیق من جز به خدا نیست.

✳️امیرالمومنین در نامه ۲۸ خطاب به معاویه میفرماید:
وَ مَا أَرَدْتُ إِلَّا الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللَّهِ
من تا آنجا که بتوانم جز اصلاح هدفی ندارم و توفیق من جز به سبب خدا نیست.
 
♻️توفیق به معنای بی کاری نیست، باید کار کرد و به خدا امید داشت.
امام رضا (ع) فرمود:
و مَن سَألَ اللّه التَّوفیقَ و لَم یَجْتَهِدْ فَقدِ اسْتَهْزأ بنَفْسِهِ
کسى که خواهان موفقیت باشد امّا نکوشد خودش را به باد تمسخر گرفته است.

2️⃣ دینداری و تقوی
برای رسیدن به موفقیت باید متقی بود، تقوای هر کاری نیز متناسب با همان کار است.
تقوای تجارت،
تقوای پزشکی،
تقوای علم،
تقوای خانه داری،
تقوای نویسندگی ،
تقوای حکومت داری و…

♻️برای موفقیت در هر کدام از این موارد باید تقوای خاص آن را رعایت کرد.
درخطبه ۲۳۰ فرمود:
فَإِنَّ تَقْوَى اللَّهِ مِفْتَاحُ سَدَادٍ
به یقین تقوا و پرهیزکارى کلید درهاى راستى است.
 وَ ذَخِیرَهُ مَعَادٍ ، وَ عِتْقٌ مِنْ کُلِّ مَلَکَهٍ
   و ذخیره روز قیامت و سبب آزادى از هرگونه گناهى است که بر انسان چیره مى شود
وَ نَجَاهٌ مِنْ کُلِّ هَلَکَهٍ
و موجب نجات انسان از هرگونه هلاکت است.
بِهَا یَنْجَحُ الطَّالِبُ
  به وسیله تقوا جویندگان به مقصود خود مى رسند.
 وَ یَنْجُو الْهَارِبُ
  و فرار کنندگان از کیفر الهى رهایى مى یابند.  
وَ تُنَالُ الرَّغَائِبُ
و با تقوا به هر هدف و خواسته رفیع و بلندى مى توان رسید..

✳️حضرت در خطبه ۱۹۸ فرمود:
فَمَنْ أَخَذَ بِالتَّقْوَى عَزَبَتْ عَنْهُ الشَّدَائِدُ بَعْدَ دُنُوِّهَا
هر کسی دست به دامن تقوا بزند شدائد و سختیهاى نزدیک، از وى دور مى گردد.
 وَ احْلَوْلَتْ لَهُ الْأُمُورُ بَعْدَ مَرَارَتِهَا
 تلخیهاى حوادث ناراحت کننده به شیرینى مبدّل مى شود.
وَ انْفَرَجَتْ عَنْهُ الْأَمْوَاجُ بَعْدَ تَرَاکُمِهَا
امواج متراکم ناراحتى از او دور.
 وَ أَسْهَلَتْ لَهُ الصِّعَابُ بَعْدَ إِنْصَابِهَا
و مشکلات پى در پى و خسته کننده آسان مى گردد.

3️⃣ استفاده از فرصتها
برای هر کسی در دوره حیاتش فرصت هایی به دست می آید که باید آن فرصت ها را ببیند و از آنها بهره مندی کند تا به موفقیت دست پیدا کند.
درحکمت ۱۱۸فرمود:
  إِضَاعَهُ الْفُرْصَهِ، غُصَّهٌ.
 از دست دادن فرصت مایه غم و اندوه است.
حکمت ۲۱:
الْفُرْصَهُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ، فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَیْرِ.
فرصت مى گذرد، چونان که ابرها مى گذرند. فرصتهاى نیکو را غنیمت بشمارید.

♻️درخطبه ۸۶ فرمود:
فَلْیَعْمَلِ الْعَامِلُ مِنْکُمْ فِی أَیَّامِ مَهَلِهِ
آن کسی که اهل عمل است، باید در مدّتى که مهلت دارد عمل کند.
 قَبْلَ إِرْهَاقِ أَجَلِهِ
 پیش از آنکه اجلش فرا رسد و فرصتها از دست برود،
وَ فِی فَرَاغِهِ قَبْلَ أَوَانِ شُغُلِهِ
و در ایّام فراغتش پیش از آنکه گرفتار شود تلاش کند .

4️⃣ خویشاوندان و دوستان
خانواده و دوستان به عنوان نزدیکترین افرادی که انسان باآنها معاشرت دارد،
نقش مهمی درموفقیت دارند.این نقش ،
هم در “چگونگی تربیت” است؛
هم در “حکایت گری” ،
هم در “نصیحت و راهنمایی”

♻️حضرت علی علیه السلام خویشاوندان را به بالهایی تشبیه می کند که انسان را در صعود به اهداف عالی کمک می کنند و در صورت نبود یا قطع رابطه با آنان، انسان در رسیدن به آرزوها و اهداف تعیین شده دچار مشکل می شود.
درنامه ۳۱ فرمود: 
وَ أَکْرِمْ عَشِیرَتَکَ فَإِنَّهُمْ جَنَاحُکَ الَّذِی بِهِ تَطِیرُ
قبیله و خویشاوندانت را گرامى دار، زیرا آنها پر و بال تواند که به وسیله آنها پرواز مى کنى.  
در خطبه ۲۳فرمود:
أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا یَسْتَغْنِی الرَّجُلُ وَ إِنْ کَانَ ذَا مَالٍ عَنْ عَشِیرَتِهِ وَ دِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَیْدِیهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ
اى مردم! انسان، هر چند ثروتمند باشد، از اقوام و بستگان خود، بى نیاز نیست که از وى، با دست و زبان دفاع کنند.

♻️دوستان، پر و بال انسان برای رسیدن به اهداف هستند.
درخطبه ۵ فرمود:
أَفْلَحَ مَنْ نَهَضَ بِجِنَاح
کسى که با کمک یاران قیام کند رستگار و پیروز مى شود.

5️⃣ تلاش و کوشش :
برای مقابله با مشکلات و پیروزی بر آنها، اراده ای آهنین لازم است تا انسان از نیروهای نهفته در وجود خود، بیشترین بهره را ببرد. دست روی دست گذاشتن هنر نیست، چراکه مردان بزرگ در سایه سعی و تلاش، قله های پیروزی را فتح می کنند.

✳️درخطبه ۲۳۰فرمود:
فَعَلَیْکُمْ بِالْجَدِّ وَ الِاجْتِهَادِ
بر شما باد به جد و کوشش.
درخطبه ۲۹ می فرماید:
لَا یَمْنَعُ الضَّیْمَ الذَّلِیلُ وَ لَا یُدْرَکُ الْحَقُّ إِلَّا بِالْجِدِّ
افراد ضعیف و ناتوان، هرگز نمى توانند ستم را از خود دور کنند; و حق جز با تلاش و کوشش به دست نمى آید.

⏪ افراد زیادی هستند که می گویند:
حق ما خورده شده،
حق ما این بوده که چنین و چنان شویم،
اگر حق شما بود باید تلاش می کردید.
حضرت میفرماید اگر واقعا چیزی را حق خود میدانید باید برای رسیدن به آن تلاش و کوشش کنید و زحمت بکشید.
درنامه ۳۱ فرمود: 
فَاسْعَ فِی کَدْحِکَ
پس براى تأمین زندگى نهایت تلاش و کوشش را داشته باش .

⏪ از تلاش و کوشش مورچه درس بگیرید.
درخطبه ۱۸۵فرمود:
انْظُرُوا إِلَى النَّمْلَهِ فِی صِغَرِ جُثَّتِهَا وَ لَطَافَهِ هَیْئَتِهَا، لَا تَکَادُ تُنَالُ بِلَحْظِ الْبَصَرِ …
به این مورچه نگاه کنید با آن جثه کوچک و اندام ظریفش که از کوچکى درست، با چشم دیده نمى شود.
کَیْفَ دَبَّتْ عَلَى أَرْضِهَا وَ صُبَّتْ عَلَى رِزْقِهَا
ولى با این حال چگونه روى زمین ناهموار و پر سنگلاخ راه مى رود و به روزی خود دست مى یابد،
تَنْقُلُ الْحَبَّهَ إِلَى جُحْرِهَا وَ تُعِدُّهَا فِی مُسْتَقَرِّهَا
دانه ها را از راه هاى دور و نزدیک به لانه اش منتقل مى کند و در جایگاه مخصوص نگهدارى مى نماید.
تَجْمَعُ فِی حَرِّهَا لِبَرْدِهَا وَ فِی
وِرْدِهَا لِصَدَرِهَا
در فصل گرما براى سرما، و به هنگام توانایى براى روز ناتوانى، ذخیره مى کند.

 اللهم ارزقنا سعیاً واسعاً مطلوبا