بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴٫۰۶/۱۶_۱۴ربیع الاول
💢حکمت۳۹۷💢
وَ قَالَ (علیه السلام): نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ؛ خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ، عَطِرٌ رِیحُهُ.
و امام (ع) فرمود: مشک چه خوشبوى نیکویى است، در حمل سبک و رایحه اش هم دلپذیر است.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ
امام علی علیهالسلام:مشک، عطر خوبى است،
خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ
حملش سبک است،
عَطِرٌ رِیحُهُ
و عطرش بسیار خوب است.
✅امیرالمومنین در این حکمت در مورد یکی از بهترین عطرها صحبت میکنند و دو دلیل برای بهتر بودن آن ذکر میکنند.
❇️مُِشک، بهترین عطر:
مُِشک، ماده ای است بسیار خوش بو در بدن آهوی نر است (ناف آهو است.) این ماده خوش بو در واقع خونی است که در کیستی از بدن تشکیل میشود، گاهی این کیست خشک شده و از بدن آهو خارج میشود و یا پس از کشته شدن آهو، آن را از بدن حیوان خارج میکنند.
از آنجایی که این ماده به صورت جامد است و مانند کیست؛ درون لایه ای پوست مانند است؛ حمل و نقل او آسان است.
هر آهویی دارای غده ی مشک نیست، بلکه گونه های خاصی از آهو که آن نیز به شرط استفاده از گیاهان خاصی میتوانند این عطر را درون بدن خویش تولید کنند.
✅امیرالمؤمنین دو دلیل برای بهتر بودن مشک بیان میفرمایند؛
👈اول آسان بودن حمل و نقل: از آنجا که این عطر جامد است و خودش درون کیسه است، نیاز به ظرف و شیشه ی بیرونی ندارد.
👈دوم خوش بویی:از گذشته های دور، یکی از بهترین و قوی ترین بوهای خوش متعلق به آهوی خُتَن بوده که همان مشک است. این ماده هم خود به عنوان عطر استفاده میشده است؛ هم پایه ی بسیاری از عطرهای دیگر بوده است.
❇️عطر و بوی خوش از توصیه های موکد اسلامی:
بوى خوش در اسلام بسیار مدح شده است و به مسلمانان دستور داده اند که از عطریات استفاده کنند و همیشه خوشبو باشند و مخصوصاً به هنگام نماز از بوى خوش استفاده نمایند.
📚مرحوم کلینى در کافى از امام سجاد علیهالسلام نقل مى کند:
کَانَتْ لِعَلِى بْنِ الْحُسَینِ علیه السلام قَارُورَهُ مِسْک فِى مَسْجِدِهِ فَإِذَا دَخَلَ لِلصَّلاَهِ أَخَذَ مِنْهُ فَتَمَسَّحَ بِهِ
حضرت ظرفى داشت که در آن مشک بود و در کنار سجده گاهش مى گذاشت و هنگامى که مى خواست وارد نماز شود از آن بر مى داشت و خود را خوشبو مى ساخت.
🔺 امام صادق علیهالسلام :
صَلاهُ مُتَطَیِّبٍ، اَفْضَلُ مِنْ سَبعینَ صَلاهً بِغَیْرِ طِیبٍ
نماز کسى که خود را خوشبو مى کند برتر از هفتاد نماز بدون آن است.
🔺درباره پیغمبر صلوات الله علیه میخوانیم:
کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله ینْفِقُ فِى الطِّیبِ أَکْثَرَ مِمَّا ینْفِقُ فِى الطَّعَامِ
آنچه پیامبر براى عطر هزینه مى کرد بیش از آن بود که براى غذا هزینه مى کرد.
✍️حضرت هرکجا قدم مینهادند قبل از دیدن ایشان بوی ایشان در محیط پخش میشد، البته این موضوع هرگز اسراف نبود زیرا هزینه زندگى ساده پیغمبر بسیار کم بود و هزینه عطریات به خصوص مشک که از راه هاى دور مى آوردند نسبتاً زیاد بود.
❇️جمال باید در خدمت معنویت باشد:
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله وسلم:
حُبِّبَ إِلَیَّ مِنْ دُنْیَاکُمْ ثَلاَثٌ اَلطِّیبُ وَ اَلنِّسَاءُ وَ قُرَّهُ عَیْنِی فِی اَلصَّلاَهِ
خداوند محبت سه چیز را در دل من گذاشته، عطر و زن و نور چشم من و امید دل من در نماز است.
✍️ از آنجا که نماز با عطر به کیفیت نماز کمک میکند، و نماز متاهل با مجرد متفاوت است؛ پس این دو نیز در خدمت نماز اند.
✳️ طنزی در مورد عطر:
ابن ابی الحدید میگوید:
سَرَقَ أَعْرَابِیٌّ نَافِجَهَ مِسْکٍ
یک اعرابی کیسه مشک را دزدید. فَقِیلَ لَهُ: وَمَنْ یَغْلُلْ یَأْتِ بِمَا غَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَهِ (آل عمران: ۱۶۱)
به او گفته شد: «هر که خیانت کند، روز قیامت خیانتش را میآورد».
قَالَ: إِذًا أَحْمِلُهَا طَیِّبَهَ الرِّیحِ خَفِیفَهَ الْمَحْمَلِ
گفت پس من این را میدزدم که فردای قیامت دوباره بوی خوش برایم بیاورند.
✳️تجارت عطر، تجارت خوبی است:
ابن ابی الحدید از قول خلیفه دوم میگوید:
لَوْ کُنْتُ تَاجِرًا مَا اخْتَرْتُ غَیْرَ الْعِطْرِ
اگر بازرگان بودم، جز عطر چیزی برنمیگزیدم،
إِنْ فَاتَنِی رِبْحُهُ لَمْ یَفْتِنِی رِیحُهُ
اگر سودش را از دست میدادم، بویش را از دست نمیدادم.
✍️ حقیقت آن است که برخی مشاغل، بیش از آنکه از انسان توان بگیرد؛ به انسان نشاط و روحیه میدهد.
کسانی که اهل تولید هستند،مثل کشاورز و دامدار، کسانی که در کار گل هستند، کسانی که در کار عطر هستند.
اینها مشاغل لذت بخش و شور آفرین هستند.
✅نقلی تاریخی در مورد عطر و بیت المال:
ابن ابی الحدید میگوید:
وَجَّهَ عُمَرُ إِلَى مَلِکِ الرُّومِ بَرِیدًا، فَاشْتَرَتْ امْرَأَهُ عُمَرَ طِیبًا بِدَنَانِیرَ، وَجَعَلَتْهُ فِی قَارُورَتَیْنِ، وَأَهْدَتْهُمَا إِلَى امْرَأَهِ مَلِکِ الرُّومِ
عمر پیکى به نزد پادشاه روم فرستاد. همسر عمر با دینارهاى خود عطرى خرید و آن را در دو ظرف کوچک ریخت و به عنوان هدیه برای همسر پادشاه روم فرستاد
فَرَجَعَ الْبَرِیدُ إِلَیْهَا وَمَعَهُ مِلْءُ الْقَارُورَتَیْنِ جَوَاهِرَ
پیک بازگشت و با خود دو ظرف پر از جواهر آورد.
فَدَخَلَ عَلَیْهَا عُمَرُ وَقَدْ صَبَّتِ الْجَوَاهِرَ فِی حَجْرِهَا، فَقَالَ: «مِنْ أَیْنَ لَکِ هَذَا؟» فَأَخْبَرَتْهُ
عمر بر ام کلثوم وارد شد در حالی که جواهرات را در دامن خود ریخته بود. پرسید: «این از کجاست؟» او ماجرا را شرح داد.
فَقَبَضَ عَلَیْهِ وَقَالَ: «هَذَا لِلْمُسْلِمِینَ!»
عمر جواهرات را گرفت و گفت: «این مال مسلمانان است!»
قَالَتْ: «کَیْفَ وَهُوَ عِوَضُ هَدِیَّتِی؟»
ام کلثوم گفت: «چگونه؟ در حالی که این عوض هدیه من است.
فَقَالَ عَلِیٌّ (عَلَیْهِ السَّلَامُ): «لَکِ مِنْهُ بِقِیمَهِ دِینَارِکِ، وَالْبَاقِی لِلْمُسْلِمِینَ جُمْلَهً؛ لِأَنَّ بَرِیدَ الْمُسْلِمِینَ حَمَلَهُ»
امیرالمومنین از ماجرا با خبر شد و پرسید: «به اندازه ارزش دینارهایت از آن برای تو باشد و باقی آن یکجا مال مسلمانان است؛ زیرا پیک مسلمانان آن را حمل کرده است.»
✍️ یک نکته از این روایت تاریخی، بحث عطر فرستادن به عنوان هدیه ارزشمند است.
نکته مهم دیگر، بحث کیفیت برخورد حاکمان اسلامی با هدایای دریافتی است.
البته که بر اساس این یک حدیث نمیتوان حکم فقهی صادر کرد، ولی به عنوان مبنایی میتواند مورد بررسی قرار بگیرد. و ظاهر این است که این هدیه ها باید صرف بیت المال شود نه استفاده شخصی.
❇️خدا دوست دارد، بنده اش را معطر ببیند:
امام صادق علیهالسلام:
اِنَّ اللّه یُحِبُّ الْجَمالَ وَ التَّجْمیلَ وَ یَکْرَهُ البُؤْسَ وَ التَّباؤسَ
خداوند زیبایى و خودآرایى را دوست دارد و از فقر و تظاهر به فقر بیزار است.
فَاِنَّ اللّه عَزَّوَجَلَّ اِذا اَنْعَمَ عَلى عَبْدٍ نِعْمَهً اَحَبَّ اَنْ یَرى عَلَیْهِ اَثـَرَها
هرگاه خداوند به بنده اى نعمتى بدهد، دوست دارد اثر آن را در او ببیند.
قیلَ: وَ کَیْفَ ذلِکَ؟ قالَ:یُنَظِّفُ ثَوبَهُ وَ یُطَیِّبُ ریحَهُ وَ یُجَصِّصُ دارَهُ
عرض شد: چگونه؟ فرمودند: لباس تمیز بپوشد، خود را خوشبو کند، خانه اش را گچکارى کند.
وَ یَکْنِسُ أفْنیَتَهُ
جلوى در حیاط خود را جارو کند.
حَتّى اِنَّ السِّراجَ قَبْلَمَغیبِ الشَّمْسِ یَنْفِى الْفَقْرَ وَ یَزیدُ فِى الرِّزْقِ
حتى روشن کردن چراغ قبل از غروب خورشید فقر را مى برد و روزى را زیاد مى کند.
💠نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ ؛ خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ ، عَطِرٌ رِیحُهُ
✅ هفت نکته در مورد عطر:
(البته بیان این هفت نکته همه آن چیزی نیست که در متون اسلامی آمده و این کلاس، کلاس طب نیست که همه موضوع را در این باب بیان کند.)
1⃣زمانهای استفاده از عطر:
👈حداقل هفته ای یک بار عطر بزنید:
امام کاظم علیهالسلام:
لا یَنبَغِی للرَّجُلِ أن یَدَعَ الطِّیبَ فی کُلِّ یَومٍ، فإن لَم یَقدِرْ علَیهِ فَیَومٌ و یَومٌ لا، فإن لَم یَقدِرْ ففی کُلِّ جُمُعَهٍ و لا یَدَعْ
شایسته است که مرد هر روز از بوى خوش استفاده کند ؛ اگر هر روز نتوانست ، یک روز در میان عطر زند و چنانچه این هم مقدورش نبود جمعه ها را ترک نکند.
👈عطر بعد از وضو سفارش شده است:
🔺امام صادق علیهالسلام :
کَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ ص مُمَسَّکَهٌ إِذَا هُوَ تَوَضَّأَ أَخَذَهَا بِیَدِهِ وَ هِیَ رَطْبَهٌ فَکَانَ إِذَا خَرَجَ عَرَفُوا أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص بِرَائِحَتِهِ
برای رسولخدا ، مشکدانی از قلع بود که پس از هر وضو بلافاصله آن را به دست گرفته، خود را خوشبو میساخت. و هرگاه پیامبر از خانه خارج میشد، از روی بو میشد عبور پیامبر را تشخیص داد.
👈عطر هنگام نماز:
🔺امام صادق علیهالسلام:
اَنَّ الصَّلوهَ مُتَطَیِّب اَفضَلُ مِن سَبعینَ صَلاهً به غیرِ طَیِّب
دو رکعت نماز با عطر بهتر از هفتاد رکعت نماز کسی است که عطر نزده است.
✍️ امام خمینی (ره) همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده میکردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده بودند. حتی در نجف هم که نماز را در پشت بام منزل میخواندند همیشه عطری به همراه خود میبردند. و حتی روی تخت بیمارستان هم از عطر استفاده کردند.
2⃣انواع عطر در روایات:
در روایات، به طور خاص برخی موارد به عنوان عطر و خوشبو کننده معرفی و به آنها سفارش شده است.
به طور کلی چهار عطر داریم:
۱)مشک:
در مورد مشک روایات فراوانی وارد شده است. مانند حکمت ۳۹۷.
یکی از توصیه هایی که در مورد این عطر آمده آنکه کسی شب ها هنگام خواب از مشک استفاده نکند.
🔺قرآن کریم در آیه ۲۵ سوره مطففین در مورد این عطر میفرماید:
یُسْقَوْنَ مِنْ رَحِیقٍ مَخْتُومٍ
بهشتیان را از باده ناب و طهوری که سربسته و مُهر و موم شده است، می نوشانند.
خِتَامُهُ مِسْکٌ
مُهر و مومش مشک است.
✍️ در برخی روایات وارد شده که گاهی از مشک اصل در غذا نیز میریخته اند.
🔺جناب حافظ نیز بهترین بوها را، بوی مشک می داند، بوی محبوب را بوی مشکل معرفی میکند:
به بویِ نافهای کآخِر صبا زان طُرّه بُگشاید / ز تابِ جَعدِ مشکینش چه خون افتاد در دلها
✍️ منتظر روزی هستم که باد صبا که پیام آورنده از سمت معشوق است عطری از بوی موهای او بیاورد ، آه! که از دیدن پیچ و تاب موهای معطر او، دل های بسیاری از عاشقانش خون شده است.
۲)عود :
عود در واقع چوب یا براده ی چوب است که از ریشه برخی گیاهان خوش بو، بذر برخی گیاهان و حتی چوب و پوست برخی درختان به دست می آید و با سوزانده شدن ، بوی خوش تولید میکند.
🔺کَانَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَسْتَجْمِرُ بِالْعُودِ اَلْقَمَارِیِّ
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همیشه با عود قمارى بخور مینمود.
✍️ قَمار مکانى است در حلب که عود قمارى از آنجاست.
استمجار: سوزانیدن چیزی در آتش برای خوشبو کردن هوای محیط و تزکیه آن.
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
عَلَیْکُمْ بِهَذَا اَلْعَوْدِ اَلْهِنْدِیِّ فَإِنَّ فِیهِ سَبْعَهَ أَشْفِیَهٍ
بر شما باد به این عود هندى که هفت شفا دارد.
۴)عنبر:
عنبر مادهای چرب و تیره به رنگ خاکستری دانستهاند که از دستگاه گوارشی عنبر ماهی _بزرگترین نهنگ دندان دار_گرفته میشود. عنبر استفراغ یا مدفوع نهنگ عنبر است که پس از ماندن در آب دریا به صورت سخت در میآید.
درمان درد با عنبر:
🔺کَتَبتُ إلى أبِی الحَسَنِ الرِّضا علیه السلام:
إنّی أجِدُ بَرداً شَدیداً فی رَأسی، حَتّى إذا هَبَّت عَلَیَّ الرِّیاحُ کِدتُ أن یُغشى عَلَیَّ
علی بن یقطین میگوید به امام رضا علیهالسلام نوشتم که در سرم، سردیِ شدیدی حس میکنم، به گونهای که چون بادی به من میخورد، چیزی نمیمانَد که از هوش بروم.
فَکَتَبَ إلَیَّ: عَلَیکَ بِسُعوطِ العَنبَرِ وَالزَّنبَقِ بَعدَ الطَّعامِ، تُعافى مِنهُ بِإِذنِ اللّه – جَلَّ جَلالُهُ –
امام در پاسخ برایم چنین نوشت: «بر تو باد انفیه عنبر و زنبق، پس از غذا خوردن، تا به اذن خداوند – جلّ جلاله – عافیت یابی.
۴) زعفران:
زعفران دوای دردهای شیعه:
در روایت داریم شخصی به امام باقر علیهالسلام عرض کرد من مقداری نخ دارم. حضرت فرمود:
اِشْتَرْ بِهِ عَسَلاً وَ زَعْفَرانا
آن نخ را بفروش و پول آنها را عسل و زعفران بخر .
وَ خُذْ طینَ قَبْرِ أَبی عَبْدِاللّه علیه السلام وَ أَعْجِنْهُ بِماءِ السَّماءِ
و از تربت امام حسین علیه السلام بگیر و با آب باران خمیر کن
وَ اجْعَلْ فیهِ شَیئا مِنَ الْعَسَلِ وَ الزَّعْفَرانِ
و از عسل و زعفران به آن بزن
وَ فَرِّقْهُ عَلَی الشِیعَهِ لِیداوُوا بِهِ مَرْضاهُمْ
و میان خانه های شیعه تقسیم کن تا مریضان خود را با آن مداوا کنند.
✅نکته اول:
در برخی روایات از گلاب نیز به عنوان عطر یاد شده است.
امام سجاد علیهالسلام: مَنْ مَسَحَ وَجْهَهُ بِمَاءِ اَلْوَرْدِ لَمْ یُصِبْهُ فِی ذَلِکَ اَلْیَوْمِ بُؤْسٌ وَ لاَ فَقْرٌ
هر کسی گلاب به صورت خود بمالد، در آن روز به سختى و تنگدستى مبتلا نشود.
وَ مَنْ أَرَادَ اَلتَّمَسُّحَ بِمَاءِ اَلْوَرْدِ فَلْیَمْسَحْ بِهِ وَجْهَهُ وَ یَدَیْهِ وَ لْیَحْمَدْ رَبَّهُ وَ لْیُصَلِّ عَلَى اَلنَّبِیِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ
و هرکسی مىخواهد گلاب به خود بمالد،آن را به صورت و دستان خود بمالد و پروردگار خود را سپاس گوید و بر پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم صلوات بفرستد.
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم میفرمایند:
إِنَّ مَاءَ اَلْوَرْدِ یَزِیدُ فِی مَاءِ اَلْوَجْهِ وَ یَنْفِی اَلْفَقْرَ
گلاب،آبرو را زیاد مىکند و فقر را از میان مىبرد.
✅نکته دوم:
در روایات به بحث بخورات نیز توجه زیادی شده است:
📚در کتاب شریف کافی بَابُ الْبَخُورِ از امام صادق علیهالسلام روایت شده است:
یَنْبَغِی لِلرَّجُلِ أَنْ یُدَخِّنَ ثِیَابَهُ إِذَا کَانَ یَقْدِرُ
شایسته است که مرد، لباسهایش را دود دهد، اگر توانایی داشته باشد(از جهت مالی و جسمی)
3⃣ آثار عطر:
در روایات برای انواع عطرها و بخورات آثاری نیز ذکر شده است.
👈عطر باعث قوت قلب است:
پیامبر صلوات الله علیه
إنّ الرِیحَ الطَّیِّبَهَ تَشُدُّ القَلبَ
بوی خوش ، قلب را تقویت مى کند.
✍️ تقویت قلب میتواند به معنای ایجاد شجاعت و از بین رفتن ترس باشد
👈دوام عقل به سبب عطر:
🔺امام صادق علیهالسلام:
مَن تَطَیَّبَ أوَّلَ النهارِ لَم یَزَلْ عَقلُهُ مَعهُ إلى اللَّیلِ
هرکه در آغاز روز به خود عطر بزند ، تا شب عقلش با او خواهد بود.
شعبی که از تابعین پیامبر صلوات الله علیه است میگوید:
الرَّائِحَهُ الطَّیِّبَهُ تَزِیدُ فِی الْعَقْلِ
بوی خوش، عقل را افزایش میدهد.
👈 عطر طهارت معنوی می آورد:
عثمان بن مظعون به پیامبر عرض کرد :
قد أرَدتُ أن أدَعَ الطِّیبَ و أشیاءَ ذَکَرَها
مى خواهم استفاده از عطر و چند چیز دیگر را کنار بگذارم که نام آنها را ذکر کرد،(بعد از مرگ فرزندش)
فقالَ رسولُ اللّه صلى الله علیه و آله : لا تَدَعِ الطِّیبَ، فإنَّ الملائکهَ تَستَنشِقُ ریحَ الطِّیبِ مِن المؤمنِ
پیامبر فرمود : عطر را کنار نگذار ؛ زیرا فرشتگان بوى خوش مؤمن را مى بویند.
👈 نسخه ای معنوی در تهیه عطر:
أَمَرَنِی أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَعَمِلْتُ لَهُ دُهْناً فِیهِ مِسْکٌ وَ عَنْبَرٌ
راوی میگوید امام رضا به من دستور داد که روغن تهیه کنم و در آن مشک و عنبر بگذارم
فَأَمَرَنِی أَنْ أَکْتُبَ فِی قِرْطَاسٍ- آیَهَ الْکُرْسِیِّ وَ أُمَّ الْکِتَابِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ قَوَارِعَ مِنَ الْقُرْآنِ وَ أَجْعَلَهُ بَیْنَ الْغِلَافِ وَ الْقَارُورَهِ
سپس به من دستور داد که آیه الکرسی، سوره حمد، دو سوره معوذتین و آیاتی از قرآن را در کاغذ بنویسم و آن را بین غلاف و شیشه قرار دهم
فَفَعَلْتُ ثُمَّ أَتَیْتُهُ بِهِ
من این کار را انجام دادم و آن را نزد حضرت بردم
فَتَغَلَّفَ بِهِ وَ أَنَا أَنْظُرُ إِلَیْهِ
ایشان آن را پوشاند و من به او نگاه میکردم.
✍️ چنین عطری علاوه بر آثار مادی، آثار معنوی نیز دارد.
طبق روایات استفاده از مشک خالص در غذا مانعی ندارد و اهل بیت این کار را انجام میداده اند
👈 اضافه کردن متبرکات در عطر:
انس بن مالک میگوید:
دَخَلَ عَلَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ عِنْدَنَا وَالْوَقْتُ صَیْفٌ فَعَرِقَ
پیامبر نزد ما آمدند در حالی که هوا تابستان بود و ایشان عرق کردند،
مادرم ظرفی آورد و عرق پیامبر را جمع کرد.
فَاسْتَیْقَظَ وَقَالَ: یَا أُمَّ سُلَیْمٍ مَا تَصْنَعِینَ؟
پیامبر بیدار شد و فرمود: «ای ام سلیم! چه میکنی؟»
قَالَتْ: هَذَا عَرَقُکَ نَجْعَلُهُ فِی طِیبِنَا، فَإِنَّهُ مِنْ أَطْیَبِ الطِّیبِ، وَ نَرْجُو بِهِ بَرَکَهَ صِبْیَانِنَا. فَقَالَ: أَصَبْتِ
گفت: «این عرق شماست، آن را در عطرمان میریزیم؛ زیرا از پاکترین عطرهاست و برای فرزندانمان به آن برکت امید داریم». پیامبر فرمود: «درست کردی»
✍️ از این حدیث میتوان استفاده کرد که برخی مسائل معنوی مثل تربت، مثل آب نیسان و… را میتوان در عطر اضافه کرد تا اثر آن بیشتر باشد.
👈عطر از عوامل بر طرف کردن سحر:
حضرت علیهالسلام در حکمت ۴۰۰ میفرمایند:
الْعَیْنُ حَقٌّ، وَ السِّحْرُ حَقٌّ… وَ الطِّیبُ نُشْرَهٌ
چشم زخم» حق است و سِحر حق است… بوى خوش مایه قوت و نشاط است.
✍️یکی از کارهایی که سحر انجام میدهد، نشاط را از انسان میگیرد و حضرت در این حکمت فرمود میتوانید با عطر، نشاط ررا برگردانید و سحر را به نحوی باطل کنید.
4⃣هدیه دادن عطر:
👈پیامبر عطر را رد نمیکرد:
إنّ النبیَّ کانَ لا یَرُدُّ الطِّیبَ و الحَلْواءَ
پیامبر عطر و شیرینى را که به ایشان تعارف مى شد ردّ نمى کرد.
👈امیرالمومنین علیهالسلام عطر را رد نمیکرد:
شخصی به امیر المؤمنین علیه السلام روغنى معطّر تعارف شد . از آن روغن استفاده کرد و فرمود :
إنّا لا نَرُدُّ الطِّیبَ
ما بوى خوش را ردّ نمى کنیم.
✍️چه خوب است اگر خواستیم به کسی هدیه دهیم از عطر، آن هم عطری که در این کلاس از آن نام بردیم هدیه بدهیم.
4⃣مومن مثل عطر فروش است:
👈با سخن و رفتارمان، آبروی دوستانمان باشیم:
🔺پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم:
مَثَلُ الجَلیسِ الصّالحِ مَثَلُ العَطّارِ
مَثَل همنشین خوب، مَثَل عطر فروش است؛
إن لَم یُعطِکَ مِن عِطرِهِ أصابَکَ مِن رِیحِهِ
که اگر از عطرش به تو ندهد از بوى خوشش به تو مى رسد.
🔺پیامبرصلی الله علیه و آله وسلم:
مَثَلُ المؤمنِ کمَثَلِ العَطّارِ ؛ إن جالَستَهُ نَفَعَکَ ، و إن ماشَیتَهُ نَفَعَکَ ، و إن شارَکتَهُ نَفَعَکَ
مؤمن به مانند عطر فروش است که اگر با او بنشینى، به تو سود مى رساند، اگر با او راه بروى به تو سود مى رساند و اگر با او شریک شوى، به تو سود مى رساند.
✍️رفیق خوب مثل عطار است بوی خوش به همراه دارد و سلامتی برای فرد رقم میزند.
6⃣ دعا هنگام استفاده از بخور و عطر:
در روایت داریم:
أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ کَانَ یَقُولُ عِنْدَ بَخُورِهِ – اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِی بِنِعْمَتِهِ تَتِمُّ اَلصَّالِحَاتُ
روایت است که رسول خدا هنگام بخور دادن میگفت:سپاس خدا را که بنعمت او صالحات بکمال رساند
اَللَّهُمَّ طَیِّبْ عَرْفَنَا وَ زَکِّ رَوَائِحَنَا
بار خدا خوش کن بوى ما را،و پاکیزه کن بوهاى ما را
وَ أَحْسِنْ مُنْقَلَبَنَا
و سرانجام ما را خوش کن
وَ اِجْعَلِ اَلتَّقْوَى زَادَنَا وَ اَلْجَنَّهَ مَعَادَنَا
و تقوى را زاد ما ساز و بهشت را معاد ما
وَ لاَ تُفَرِّقْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ عَافِیَتِکَ إِیَّانَا وَ کَرَامَتِکَ لَنَا – إِنَّکَ عَلىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ
و ما را از عافیت جدا مکن و نه از کرامت خود که تو بر هر چه توانائى.
✍️معلوم است که بخور و عطر پیامبر را خوشحال میکرده است.
🔺 امام صادق علیهالسلام فرمود هرگاه می خواهی عطر استعمال کنی، بگو:
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک الزِّینَهَ وَ الدِّینَ وَ أَعُوذُ بِک مِنَ الشَّینِ وَ الشَّنَآن
بار خدایا من از تو زینت و دین می خواهم و از زشتی و دشمنی بر تو پناه می برم.
7⃣تفاوت عطر مردانه و زنانه:
همانگونه که امروزه نیز بین عطرهای زنانه و مردانه تفاوت است، در رویات نیز این بحث ذکر شده است. البته از جهت بو
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
خَیْرُ طِیبِ الرِّجَالِ مَا ظَهَرَ رِیحُهُ وَ خَفِیَ لَوْنُهُ، وَ خَیْرُ طِیبِ النِّسَاءِ مَا ظَهَرَ لَوْنُهُ وَخَفِیَ رِیحُهُ
بهترین عطر مردان آن است که بویش آشکار و رنگش پنهان باشد، و بهترین عطر زنان آن است که رنگش آشکار و بویش پنهان باشد.
🔺 پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
إذا شَهِدَت إحداکُنَّ الصَّلاهَ فلا تَمَسَّ طِیبا
هرگاه یکى از شما زنان در نماز جماعت حاضر شد ، بوى خوش به کار نَبَرد.
✍️ در روایات نهی شدیدی از عطر زدن زنان و حضور در اجتماعات شده است، حتی برای نماز جماعت که اصل معطر بودن مستحب است.
غفر الله لی و لکم ،الحمدللّه رب العالمین
بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴٫۰۶/۱۶_۱۴ربیع الاول
💢حکمت۳۹۷💢
وَ قَالَ (علیه السلام): نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ؛ خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ، عَطِرٌ رِیحُهُ.
و امام (ع) فرمود: مشک چه خوشبوى نیکویى است، در حمل سبک و رایحه اش هم دلپذیر است.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ
امام علی علیهالسلام:مشک، عطر خوبى است،
خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ
حملش سبک است،
عَطِرٌ رِیحُهُ
و عطرش بسیار خوب است.
✅امیرالمومنین در این حکمت در مورد یکی از بهترین عطرها صحبت میکنند و دو دلیل برای بهتر بودن آن ذکر میکنند.
❇️مُِشک، بهترین عطر:
مُِشک، ماده ای است بسیار خوش بو در بدن آهوی نر است (ناف آهو است.) این ماده خوش بو در واقع خونی است که در کیستی از بدن تشکیل میشود، گاهی این کیست خشک شده و از بدن آهو خارج میشود و یا پس از کشته شدن آهو، آن را از بدن حیوان خارج میکنند.
از آنجایی که این ماده به صورت جامد است و مانند کیست؛ درون لایه ای پوست مانند است؛ حمل و نقل او آسان است.
هر آهویی دارای غده ی مشک نیست، بلکه گونه های خاصی از آهو که آن نیز به شرط استفاده از گیاهان خاصی میتوانند این عطر را درون بدن خویش تولید کنند.
✅امیرالمؤمنین دو دلیل برای بهتر بودن مشک بیان میفرمایند؛
👈اول آسان بودن حمل و نقل: از آنجا که این عطر جامد است و خودش درون کیسه است، نیاز به ظرف و شیشه ی بیرونی ندارد.
👈دوم خوش بویی:از گذشته های دور، یکی از بهترین و قوی ترین بوهای خوش متعلق به آهوی خُتَن بوده که همان مشک است. این ماده هم خود به عنوان عطر استفاده میشده است؛ هم پایه ی بسیاری از عطرهای دیگر بوده است.
❇️عطر و بوی خوش از توصیه های موکد اسلامی:
بوى خوش در اسلام بسیار مدح شده است و به مسلمانان دستور داده اند که از عطریات استفاده کنند و همیشه خوشبو باشند و مخصوصاً به هنگام نماز از بوى خوش استفاده نمایند.
📚مرحوم کلینى در کافى از امام سجاد علیهالسلام نقل مى کند:
کَانَتْ لِعَلِى بْنِ الْحُسَینِ علیه السلام قَارُورَهُ مِسْک فِى مَسْجِدِهِ فَإِذَا دَخَلَ لِلصَّلاَهِ أَخَذَ مِنْهُ فَتَمَسَّحَ بِهِ
حضرت ظرفى داشت که در آن مشک بود و در کنار سجده گاهش مى گذاشت و هنگامى که مى خواست وارد نماز شود از آن بر مى داشت و خود را خوشبو مى ساخت.
🔺 امام صادق علیهالسلام :
صَلاهُ مُتَطَیِّبٍ، اَفْضَلُ مِنْ سَبعینَ صَلاهً بِغَیْرِ طِیبٍ
نماز کسى که خود را خوشبو مى کند برتر از هفتاد نماز بدون آن است.
🔺درباره پیغمبر صلوات الله علیه میخوانیم:
کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله علیه وآله ینْفِقُ فِى الطِّیبِ أَکْثَرَ مِمَّا ینْفِقُ فِى الطَّعَامِ
آنچه پیامبر براى عطر هزینه مى کرد بیش از آن بود که براى غذا هزینه مى کرد.
✍️حضرت هرکجا قدم مینهادند قبل از دیدن ایشان بوی ایشان در محیط پخش میشد، البته این موضوع هرگز اسراف نبود زیرا هزینه زندگى ساده پیغمبر بسیار کم بود و هزینه عطریات به خصوص مشک که از راه هاى دور مى آوردند نسبتاً زیاد بود.
❇️جمال باید در خدمت معنویت باشد:
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله وسلم:
حُبِّبَ إِلَیَّ مِنْ دُنْیَاکُمْ ثَلاَثٌ اَلطِّیبُ وَ اَلنِّسَاءُ وَ قُرَّهُ عَیْنِی فِی اَلصَّلاَهِ
خداوند محبت سه چیز را در دل من گذاشته، عطر و زن و نور چشم من و امید دل من در نماز است.
✍️ از آنجا که نماز با عطر به کیفیت نماز کمک میکند، و نماز متاهل با مجرد متفاوت است؛ پس این دو نیز در خدمت نماز اند.
✳️ طنزی در مورد عطر:
ابن ابی الحدید میگوید:
سَرَقَ أَعْرَابِیٌّ نَافِجَهَ مِسْکٍ
یک اعرابی کیسه مشک را دزدید. فَقِیلَ لَهُ: وَمَنْ یَغْلُلْ یَأْتِ بِمَا غَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَهِ (آل عمران: ۱۶۱)
به او گفته شد: «هر که خیانت کند، روز قیامت خیانتش را میآورد».
قَالَ: إِذًا أَحْمِلُهَا طَیِّبَهَ الرِّیحِ خَفِیفَهَ الْمَحْمَلِ
گفت پس من این را میدزدم که فردای قیامت دوباره بوی خوش برایم بیاورند.
✳️تجارت عطر، تجارت خوبی است:
ابن ابی الحدید از قول خلیفه دوم میگوید:
لَوْ کُنْتُ تَاجِرًا مَا اخْتَرْتُ غَیْرَ الْعِطْرِ
اگر بازرگان بودم، جز عطر چیزی برنمیگزیدم،
إِنْ فَاتَنِی رِبْحُهُ لَمْ یَفْتِنِی رِیحُهُ
اگر سودش را از دست میدادم، بویش را از دست نمیدادم.
✍️ حقیقت آن است که برخی مشاغل، بیش از آنکه از انسان توان بگیرد؛ به انسان نشاط و روحیه میدهد.
کسانی که اهل تولید هستند،مثل کشاورز و دامدار، کسانی که در کار گل هستند، کسانی که در کار عطر هستند.
اینها مشاغل لذت بخش و شور آفرین هستند.
✅نقلی تاریخی در مورد عطر و بیت المال:
ابن ابی الحدید میگوید:
وَجَّهَ عُمَرُ إِلَى مَلِکِ الرُّومِ بَرِیدًا، فَاشْتَرَتْ امْرَأَهُ عُمَرَ طِیبًا بِدَنَانِیرَ، وَجَعَلَتْهُ فِی قَارُورَتَیْنِ، وَأَهْدَتْهُمَا إِلَى امْرَأَهِ مَلِکِ الرُّومِ
عمر پیکى به نزد پادشاه روم فرستاد. همسر عمر با دینارهاى خود عطرى خرید و آن را در دو ظرف کوچک ریخت و به عنوان هدیه برای همسر پادشاه روم فرستاد
فَرَجَعَ الْبَرِیدُ إِلَیْهَا وَمَعَهُ مِلْءُ الْقَارُورَتَیْنِ جَوَاهِرَ
پیک بازگشت و با خود دو ظرف پر از جواهر آورد.
فَدَخَلَ عَلَیْهَا عُمَرُ وَقَدْ صَبَّتِ الْجَوَاهِرَ فِی حَجْرِهَا، فَقَالَ: «مِنْ أَیْنَ لَکِ هَذَا؟» فَأَخْبَرَتْهُ
عمر بر ام کلثوم وارد شد در حالی که جواهرات را در دامن خود ریخته بود. پرسید: «این از کجاست؟» او ماجرا را شرح داد.
فَقَبَضَ عَلَیْهِ وَقَالَ: «هَذَا لِلْمُسْلِمِینَ!»
عمر جواهرات را گرفت و گفت: «این مال مسلمانان است!»
قَالَتْ: «کَیْفَ وَهُوَ عِوَضُ هَدِیَّتِی؟»
ام کلثوم گفت: «چگونه؟ در حالی که این عوض هدیه من است.
فَقَالَ عَلِیٌّ (عَلَیْهِ السَّلَامُ): «لَکِ مِنْهُ بِقِیمَهِ دِینَارِکِ، وَالْبَاقِی لِلْمُسْلِمِینَ جُمْلَهً؛ لِأَنَّ بَرِیدَ الْمُسْلِمِینَ حَمَلَهُ»
امیرالمومنین از ماجرا با خبر شد و پرسید: «به اندازه ارزش دینارهایت از آن برای تو باشد و باقی آن یکجا مال مسلمانان است؛ زیرا پیک مسلمانان آن را حمل کرده است.»
✍️ یک نکته از این روایت تاریخی، بحث عطر فرستادن به عنوان هدیه ارزشمند است.
نکته مهم دیگر، بحث کیفیت برخورد حاکمان اسلامی با هدایای دریافتی است.
البته که بر اساس این یک حدیث نمیتوان حکم فقهی صادر کرد، ولی به عنوان مبنایی میتواند مورد بررسی قرار بگیرد. و ظاهر این است که این هدیه ها باید صرف بیت المال شود نه استفاده شخصی.
❇️خدا دوست دارد، بنده اش را معطر ببیند:
امام صادق علیهالسلام:
اِنَّ اللّه یُحِبُّ الْجَمالَ وَ التَّجْمیلَ وَ یَکْرَهُ البُؤْسَ وَ التَّباؤسَ
خداوند زیبایى و خودآرایى را دوست دارد و از فقر و تظاهر به فقر بیزار است.
فَاِنَّ اللّه عَزَّوَجَلَّ اِذا اَنْعَمَ عَلى عَبْدٍ نِعْمَهً اَحَبَّ اَنْ یَرى عَلَیْهِ اَثـَرَها
هرگاه خداوند به بنده اى نعمتى بدهد، دوست دارد اثر آن را در او ببیند.
قیلَ: وَ کَیْفَ ذلِکَ؟ قالَ:یُنَظِّفُ ثَوبَهُ وَ یُطَیِّبُ ریحَهُ وَ یُجَصِّصُ دارَهُ
عرض شد: چگونه؟ فرمودند: لباس تمیز بپوشد، خود را خوشبو کند، خانه اش را گچکارى کند.
وَ یَکْنِسُ أفْنیَتَهُ
جلوى در حیاط خود را جارو کند.
حَتّى اِنَّ السِّراجَ قَبْلَمَغیبِ الشَّمْسِ یَنْفِى الْفَقْرَ وَ یَزیدُ فِى الرِّزْقِ
حتى روشن کردن چراغ قبل از غروب خورشید فقر را مى برد و روزى را زیاد مى کند.
💠نِعْمَ الطِّیبُ الْمِسْکُ ؛ خَفِیفٌ مَحْمِلُهُ ، عَطِرٌ رِیحُهُ
✅ هفت نکته در مورد عطر:
(البته بیان این هفت نکته همه آن چیزی نیست که در متون اسلامی آمده و این کلاس، کلاس طب نیست که همه موضوع را در این باب بیان کند.)
1⃣زمانهای استفاده از عطر:
👈حداقل هفته ای یک بار عطر بزنید:
امام کاظم علیهالسلام:
لا یَنبَغِی للرَّجُلِ أن یَدَعَ الطِّیبَ فی کُلِّ یَومٍ، فإن لَم یَقدِرْ علَیهِ فَیَومٌ و یَومٌ لا، فإن لَم یَقدِرْ ففی کُلِّ جُمُعَهٍ و لا یَدَعْ
شایسته است که مرد هر روز از بوى خوش استفاده کند ؛ اگر هر روز نتوانست ، یک روز در میان عطر زند و چنانچه این هم مقدورش نبود جمعه ها را ترک نکند.
👈عطر بعد از وضو سفارش شده است:
🔺امام صادق علیهالسلام :
کَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ ص مُمَسَّکَهٌ إِذَا هُوَ تَوَضَّأَ أَخَذَهَا بِیَدِهِ وَ هِیَ رَطْبَهٌ فَکَانَ إِذَا خَرَجَ عَرَفُوا أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص بِرَائِحَتِهِ
برای رسولخدا ، مشکدانی از قلع بود که پس از هر وضو بلافاصله آن را به دست گرفته، خود را خوشبو میساخت. و هرگاه پیامبر از خانه خارج میشد، از روی بو میشد عبور پیامبر را تشخیص داد.
👈عطر هنگام نماز:
🔺امام صادق علیهالسلام:
اَنَّ الصَّلوهَ مُتَطَیِّب اَفضَلُ مِن سَبعینَ صَلاهً به غیرِ طَیِّب
دو رکعت نماز با عطر بهتر از هفتاد رکعت نماز کسی است که عطر نزده است.
✍️ امام خمینی (ره) همیشه هنگام نماز از عطر و بوی خوش استفاده میکردند و شاید بدون بوی خوش به نماز نایستاده بودند. حتی در نجف هم که نماز را در پشت بام منزل میخواندند همیشه عطری به همراه خود میبردند. و حتی روی تخت بیمارستان هم از عطر استفاده کردند.
2⃣انواع عطر در روایات:
در روایات، به طور خاص برخی موارد به عنوان عطر و خوشبو کننده معرفی و به آنها سفارش شده است.
به طور کلی چهار عطر داریم:
۱)مشک:
در مورد مشک روایات فراوانی وارد شده است. مانند حکمت ۳۹۷.
یکی از توصیه هایی که در مورد این عطر آمده آنکه کسی شب ها هنگام خواب از مشک استفاده نکند.
🔺قرآن کریم در آیه ۲۵ سوره مطففین در مورد این عطر میفرماید:
یُسْقَوْنَ مِنْ رَحِیقٍ مَخْتُومٍ
بهشتیان را از باده ناب و طهوری که سربسته و مُهر و موم شده است، می نوشانند.
خِتَامُهُ مِسْکٌ
مُهر و مومش مشک است.
✍️ در برخی روایات وارد شده که گاهی از مشک اصل در غذا نیز میریخته اند.
🔺جناب حافظ نیز بهترین بوها را، بوی مشک می داند، بوی محبوب را بوی مشکل معرفی میکند:
به بویِ نافهای کآخِر صبا زان طُرّه بُگشاید / ز تابِ جَعدِ مشکینش چه خون افتاد در دلها
✍️ منتظر روزی هستم که باد صبا که پیام آورنده از سمت معشوق است عطری از بوی موهای او بیاورد ، آه! که از دیدن پیچ و تاب موهای معطر او، دل های بسیاری از عاشقانش خون شده است.
۲)عود :
عود در واقع چوب یا براده ی چوب است که از ریشه برخی گیاهان خوش بو، بذر برخی گیاهان و حتی چوب و پوست برخی درختان به دست می آید و با سوزانده شدن ، بوی خوش تولید میکند.
🔺کَانَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَسْتَجْمِرُ بِالْعُودِ اَلْقَمَارِیِّ
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم همیشه با عود قمارى بخور مینمود.
✍️ قَمار مکانى است در حلب که عود قمارى از آنجاست.
استمجار: سوزانیدن چیزی در آتش برای خوشبو کردن هوای محیط و تزکیه آن.
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
عَلَیْکُمْ بِهَذَا اَلْعَوْدِ اَلْهِنْدِیِّ فَإِنَّ فِیهِ سَبْعَهَ أَشْفِیَهٍ
بر شما باد به این عود هندى که هفت شفا دارد.
۴)عنبر:
عنبر مادهای چرب و تیره به رنگ خاکستری دانستهاند که از دستگاه گوارشی عنبر ماهی _بزرگترین نهنگ دندان دار_گرفته میشود. عنبر استفراغ یا مدفوع نهنگ عنبر است که پس از ماندن در آب دریا به صورت سخت در میآید.
درمان درد با عنبر:
🔺کَتَبتُ إلى أبِی الحَسَنِ الرِّضا علیه السلام:
إنّی أجِدُ بَرداً شَدیداً فی رَأسی، حَتّى إذا هَبَّت عَلَیَّ الرِّیاحُ کِدتُ أن یُغشى عَلَیَّ
علی بن یقطین میگوید به امام رضا علیهالسلام نوشتم که در سرم، سردیِ شدیدی حس میکنم، به گونهای که چون بادی به من میخورد، چیزی نمیمانَد که از هوش بروم.
فَکَتَبَ إلَیَّ: عَلَیکَ بِسُعوطِ العَنبَرِ وَالزَّنبَقِ بَعدَ الطَّعامِ، تُعافى مِنهُ بِإِذنِ اللّه – جَلَّ جَلالُهُ –
امام در پاسخ برایم چنین نوشت: «بر تو باد انفیه عنبر و زنبق، پس از غذا خوردن، تا به اذن خداوند – جلّ جلاله – عافیت یابی.
۴) زعفران:
زعفران دوای دردهای شیعه:
در روایت داریم شخصی به امام باقر علیهالسلام عرض کرد من مقداری نخ دارم. حضرت فرمود:
اِشْتَرْ بِهِ عَسَلاً وَ زَعْفَرانا
آن نخ را بفروش و پول آنها را عسل و زعفران بخر .
وَ خُذْ طینَ قَبْرِ أَبی عَبْدِاللّه علیه السلام وَ أَعْجِنْهُ بِماءِ السَّماءِ
و از تربت امام حسین علیه السلام بگیر و با آب باران خمیر کن
وَ اجْعَلْ فیهِ شَیئا مِنَ الْعَسَلِ وَ الزَّعْفَرانِ
و از عسل و زعفران به آن بزن
وَ فَرِّقْهُ عَلَی الشِیعَهِ لِیداوُوا بِهِ مَرْضاهُمْ
و میان خانه های شیعه تقسیم کن تا مریضان خود را با آن مداوا کنند.
✅نکته اول:
در برخی روایات از گلاب نیز به عنوان عطر یاد شده است.
امام سجاد علیهالسلام: مَنْ مَسَحَ وَجْهَهُ بِمَاءِ اَلْوَرْدِ لَمْ یُصِبْهُ فِی ذَلِکَ اَلْیَوْمِ بُؤْسٌ وَ لاَ فَقْرٌ
هر کسی گلاب به صورت خود بمالد، در آن روز به سختى و تنگدستى مبتلا نشود.
وَ مَنْ أَرَادَ اَلتَّمَسُّحَ بِمَاءِ اَلْوَرْدِ فَلْیَمْسَحْ بِهِ وَجْهَهُ وَ یَدَیْهِ وَ لْیَحْمَدْ رَبَّهُ وَ لْیُصَلِّ عَلَى اَلنَّبِیِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ
و هرکسی مىخواهد گلاب به خود بمالد،آن را به صورت و دستان خود بمالد و پروردگار خود را سپاس گوید و بر پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم صلوات بفرستد.
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم میفرمایند:
إِنَّ مَاءَ اَلْوَرْدِ یَزِیدُ فِی مَاءِ اَلْوَجْهِ وَ یَنْفِی اَلْفَقْرَ
گلاب،آبرو را زیاد مىکند و فقر را از میان مىبرد.
✅نکته دوم:
در روایات به بحث بخورات نیز توجه زیادی شده است:
📚در کتاب شریف کافی بَابُ الْبَخُورِ از امام صادق علیهالسلام روایت شده است:
یَنْبَغِی لِلرَّجُلِ أَنْ یُدَخِّنَ ثِیَابَهُ إِذَا کَانَ یَقْدِرُ
شایسته است که مرد، لباسهایش را دود دهد، اگر توانایی داشته باشد(از جهت مالی و جسمی)
3⃣ آثار عطر:
در روایات برای انواع عطرها و بخورات آثاری نیز ذکر شده است.
👈عطر باعث قوت قلب است:
پیامبر صلوات الله علیه
إنّ الرِیحَ الطَّیِّبَهَ تَشُدُّ القَلبَ
بوی خوش ، قلب را تقویت مى کند.
✍️ تقویت قلب میتواند به معنای ایجاد شجاعت و از بین رفتن ترس باشد
👈دوام عقل به سبب عطر:
🔺امام صادق علیهالسلام:
مَن تَطَیَّبَ أوَّلَ النهارِ لَم یَزَلْ عَقلُهُ مَعهُ إلى اللَّیلِ
هرکه در آغاز روز به خود عطر بزند ، تا شب عقلش با او خواهد بود.
شعبی که از تابعین پیامبر صلوات الله علیه است میگوید:
الرَّائِحَهُ الطَّیِّبَهُ تَزِیدُ فِی الْعَقْلِ
بوی خوش، عقل را افزایش میدهد.
👈 عطر طهارت معنوی می آورد:
عثمان بن مظعون به پیامبر عرض کرد :
قد أرَدتُ أن أدَعَ الطِّیبَ و أشیاءَ ذَکَرَها
مى خواهم استفاده از عطر و چند چیز دیگر را کنار بگذارم که نام آنها را ذکر کرد،(بعد از مرگ فرزندش)
فقالَ رسولُ اللّه صلى الله علیه و آله : لا تَدَعِ الطِّیبَ، فإنَّ الملائکهَ تَستَنشِقُ ریحَ الطِّیبِ مِن المؤمنِ
پیامبر فرمود : عطر را کنار نگذار ؛ زیرا فرشتگان بوى خوش مؤمن را مى بویند.
👈 نسخه ای معنوی در تهیه عطر:
أَمَرَنِی أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَعَمِلْتُ لَهُ دُهْناً فِیهِ مِسْکٌ وَ عَنْبَرٌ
راوی میگوید امام رضا به من دستور داد که روغن تهیه کنم و در آن مشک و عنبر بگذارم
فَأَمَرَنِی أَنْ أَکْتُبَ فِی قِرْطَاسٍ- آیَهَ الْکُرْسِیِّ وَ أُمَّ الْکِتَابِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ قَوَارِعَ مِنَ الْقُرْآنِ وَ أَجْعَلَهُ بَیْنَ الْغِلَافِ وَ الْقَارُورَهِ
سپس به من دستور داد که آیه الکرسی، سوره حمد، دو سوره معوذتین و آیاتی از قرآن را در کاغذ بنویسم و آن را بین غلاف و شیشه قرار دهم
فَفَعَلْتُ ثُمَّ أَتَیْتُهُ بِهِ
من این کار را انجام دادم و آن را نزد حضرت بردم
فَتَغَلَّفَ بِهِ وَ أَنَا أَنْظُرُ إِلَیْهِ
ایشان آن را پوشاند و من به او نگاه میکردم.
✍️ چنین عطری علاوه بر آثار مادی، آثار معنوی نیز دارد.
طبق روایات استفاده از مشک خالص در غذا مانعی ندارد و اهل بیت این کار را انجام میداده اند
👈 اضافه کردن متبرکات در عطر:
انس بن مالک میگوید:
دَخَلَ عَلَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ عِنْدَنَا وَالْوَقْتُ صَیْفٌ فَعَرِقَ
پیامبر نزد ما آمدند در حالی که هوا تابستان بود و ایشان عرق کردند،
مادرم ظرفی آورد و عرق پیامبر را جمع کرد.
فَاسْتَیْقَظَ وَقَالَ: یَا أُمَّ سُلَیْمٍ مَا تَصْنَعِینَ؟
پیامبر بیدار شد و فرمود: «ای ام سلیم! چه میکنی؟»
قَالَتْ: هَذَا عَرَقُکَ نَجْعَلُهُ فِی طِیبِنَا، فَإِنَّهُ مِنْ أَطْیَبِ الطِّیبِ، وَ نَرْجُو بِهِ بَرَکَهَ صِبْیَانِنَا. فَقَالَ: أَصَبْتِ
گفت: «این عرق شماست، آن را در عطرمان میریزیم؛ زیرا از پاکترین عطرهاست و برای فرزندانمان به آن برکت امید داریم». پیامبر فرمود: «درست کردی»
✍️ از این حدیث میتوان استفاده کرد که برخی مسائل معنوی مثل تربت، مثل آب نیسان و… را میتوان در عطر اضافه کرد تا اثر آن بیشتر باشد.
👈عطر از عوامل بر طرف کردن سحر:
حضرت علیهالسلام در حکمت ۴۰۰ میفرمایند:
الْعَیْنُ حَقٌّ، وَ السِّحْرُ حَقٌّ… وَ الطِّیبُ نُشْرَهٌ
چشم زخم» حق است و سِحر حق است… بوى خوش مایه قوت و نشاط است.
✍️یکی از کارهایی که سحر انجام میدهد، نشاط را از انسان میگیرد و حضرت در این حکمت فرمود میتوانید با عطر، نشاط ررا برگردانید و سحر را به نحوی باطل کنید.
4⃣هدیه دادن عطر:
👈پیامبر عطر را رد نمیکرد:
إنّ النبیَّ کانَ لا یَرُدُّ الطِّیبَ و الحَلْواءَ
پیامبر عطر و شیرینى را که به ایشان تعارف مى شد ردّ نمى کرد.
👈امیرالمومنین علیهالسلام عطر را رد نمیکرد:
شخصی به امیر المؤمنین علیه السلام روغنى معطّر تعارف شد . از آن روغن استفاده کرد و فرمود :
إنّا لا نَرُدُّ الطِّیبَ
ما بوى خوش را ردّ نمى کنیم.
✍️چه خوب است اگر خواستیم به کسی هدیه دهیم از عطر، آن هم عطری که در این کلاس از آن نام بردیم هدیه بدهیم.
4⃣مومن مثل عطر فروش است:
👈با سخن و رفتارمان، آبروی دوستانمان باشیم:
🔺پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم:
مَثَلُ الجَلیسِ الصّالحِ مَثَلُ العَطّارِ
مَثَل همنشین خوب، مَثَل عطر فروش است؛
إن لَم یُعطِکَ مِن عِطرِهِ أصابَکَ مِن رِیحِهِ
که اگر از عطرش به تو ندهد از بوى خوشش به تو مى رسد.
🔺پیامبرصلی الله علیه و آله وسلم:
مَثَلُ المؤمنِ کمَثَلِ العَطّارِ ؛ إن جالَستَهُ نَفَعَکَ ، و إن ماشَیتَهُ نَفَعَکَ ، و إن شارَکتَهُ نَفَعَکَ
مؤمن به مانند عطر فروش است که اگر با او بنشینى، به تو سود مى رساند، اگر با او راه بروى به تو سود مى رساند و اگر با او شریک شوى، به تو سود مى رساند.
✍️رفیق خوب مثل عطار است بوی خوش به همراه دارد و سلامتی برای فرد رقم میزند.
6⃣ دعا هنگام استفاده از بخور و عطر:
در روایت داریم:
أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ کَانَ یَقُولُ عِنْدَ بَخُورِهِ – اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِی بِنِعْمَتِهِ تَتِمُّ اَلصَّالِحَاتُ
روایت است که رسول خدا هنگام بخور دادن میگفت:سپاس خدا را که بنعمت او صالحات بکمال رساند
اَللَّهُمَّ طَیِّبْ عَرْفَنَا وَ زَکِّ رَوَائِحَنَا
بار خدا خوش کن بوى ما را،و پاکیزه کن بوهاى ما را
وَ أَحْسِنْ مُنْقَلَبَنَا
و سرانجام ما را خوش کن
وَ اِجْعَلِ اَلتَّقْوَى زَادَنَا وَ اَلْجَنَّهَ مَعَادَنَا
و تقوى را زاد ما ساز و بهشت را معاد ما
وَ لاَ تُفَرِّقْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ عَافِیَتِکَ إِیَّانَا وَ کَرَامَتِکَ لَنَا – إِنَّکَ عَلىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ
و ما را از عافیت جدا مکن و نه از کرامت خود که تو بر هر چه توانائى.
✍️معلوم است که بخور و عطر پیامبر را خوشحال میکرده است.
🔺 امام صادق علیهالسلام فرمود هرگاه می خواهی عطر استعمال کنی، بگو:
اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک الزِّینَهَ وَ الدِّینَ وَ أَعُوذُ بِک مِنَ الشَّینِ وَ الشَّنَآن
بار خدایا من از تو زینت و دین می خواهم و از زشتی و دشمنی بر تو پناه می برم.
7⃣تفاوت عطر مردانه و زنانه:
همانگونه که امروزه نیز بین عطرهای زنانه و مردانه تفاوت است، در رویات نیز این بحث ذکر شده است. البته از جهت بو
🔺پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
خَیْرُ طِیبِ الرِّجَالِ مَا ظَهَرَ رِیحُهُ وَ خَفِیَ لَوْنُهُ، وَ خَیْرُ طِیبِ النِّسَاءِ مَا ظَهَرَ لَوْنُهُ وَخَفِیَ رِیحُهُ
بهترین عطر مردان آن است که بویش آشکار و رنگش پنهان باشد، و بهترین عطر زنان آن است که رنگش آشکار و بویش پنهان باشد.
🔺 پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم:
إذا شَهِدَت إحداکُنَّ الصَّلاهَ فلا تَمَسَّ طِیبا
هرگاه یکى از شما زنان در نماز جماعت حاضر شد ، بوى خوش به کار نَبَرد.
✍️ در روایات نهی شدیدی از عطر زدن زنان و حضور در اجتماعات شده است، حتی برای نماز جماعت که اصل معطر بودن مستحب است.
غفر الله لی و لکم ،الحمدللّه رب العالمین