💠وَ قَالَ (علیه السلام):
إِنَّ لِلْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ حَقّاً، وَ إِنَّ لِلْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ حَقّاً
فرزند بر پدر حقى دارد و پدر را نیز بر فرزند حقى است

_گحکمت 399 بخش از موضوع گسترده “حقوق متقابل در نهج البلاغه” است.
امیرالمومنین در موارد متعددی در مورد حقوق متقابل سخن میگوید که یکی از آنها حقوق پدر و فرزند است.

🔹حضرت در مورد حقوق فرزند بر پدر یک‌ مورد، و در مورد حقوق پدر بر فرزند سه مورد را ذکر میفرمایند.

💠فَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ أَنْ یُطِیعَهُ فِی کُلِّ شَیْءٍ إِلَّا فِی مَعْصِیَهِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ
حق پدر بر فرزندان این است که در همه چیز جز در معصیت خداوند سبحان از او اطاعت کنند

⬅️در باب رعایت احترام و اذیت نکردن والدین و اطاعت از آنها  آیات و روایات فراوانی وارد شده است.

🔸 قرآن کریم میفرماید:

فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا کَرِیمًا
هرگاه یکی از آنان یا دو نفرشان در کنارت به پیری رسند به آنان اُف مگوی و بر آنان پرخاش نکن، و به آنان سخنی نرم و شایسته و بزرگوارانه بگو.

↩️احترام و تواضع به والدین در همه حال، لازم است

🔸قرآن کریم می‌فرماید:

وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ وَقُلْ رَّبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیراً
و بال هاى تواضع خویش را از محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: پروردگارا! همان گونه که آن ها مرا در کوچکى تربیت کردند، مشمول رحمتشان قرار ده!

🔸پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم :

مَنْ أَسْخَطَ وَالِدَیْهِ فَقَدْ أَسْخَطَ اللَّهَ وَ مَنْ أَغْضَبَهُمَا فَقَدْ أَغْضَبَ اللَّهَ
کسی که والدینش را به خشم بیاود خدا را به خشم آورده و کسی که خدا را به خشم بیاورد سزاوار عذاب الهی است

🔸 پیامبر صلی الله علیه و آله :
مَنْ آذَى وَالِدَیْهِ فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ مَنْ آذَى اللَّهَ فَهُوَ مَلْعُون
کسی که والدینش را آزار دهد مرا آزار داده و کسی که مرا آزار دهد خدا را آزار داده و کسی که خدا را آزار دهد ملعون است

🔸 امیرالمومنین علیه السلام : 
مَنْ اَحْزَنَ والِدَیْهِ فَقَدْ عَقَّهُما
کسى که پدر و مادر خویش را غمگین سازد _ حقّ آنها را رعایت نکرده_ و عاق والدین شده است.

🔸 امام صادق علیه السلام : 

مَنْ نَظَرَ إِلَى أَبَوَیْهِ نَظَرَ مَاقِتٍ وَ هُمَا لَهُ ظَالِمَانِ لَمْ یَقْبَلِ اَللَّهُ تَعَالَى لَهُ صَلاَهً
هر کس از روى خشم به پدر و مادر نگاه کند، اگر چه پدر و مادر بر او ستم کرده باشند،خداوند هیچ نمازى را از او نمى‌پذیرد

⏪اطاعت از والدین

⏪ اطاعت از والدین امری لازم و واجب است که همه فرزندان باید به انجام آن مبادرت ورزند. لذا  اگر والدین امر به کار مستحبی کردند، آن کار برای فرزند تبدیل به واجب میشود و اگر نهی از کاری کردند تبدیل به حرام میشود.

اصل این حق هیچ جای شک و شبهه ای ندارد.
اما حضرت برای این حق استثنائی میزند، آنجا که حق الله با حق والدین تعارض پیدا کند، رعایت حق الله لازم است

⏪اطاعت از والدین و مخالفت با والدین

رعایت حقوق  والدین آنجایی واجب است که اگر ترک کند سبب اذیت و آزار مى شود و منجر به عقوق پدر مى گردد اما مواردى هست که اگر اطاعت نکند پدر اذیت نمى شود. در این جا مستحب است که فرزند به امر پدر احترام بگذارد و اطاعت کند.

البته گاهى مسائل سرنوشت سازى است که اگر پسر بخواهد از پدر اطاعت کند گرفتار خسارت عظیمى مى شود هرچند داخل در عنوان معصیت نیست. مثلاً پدر از عروس خود ناراحت باشد و به فرزند دستور دهد که همسرت را طلاق بده و یا این که پسر تجارت پرسودى با شریکى دارد و پدر از شریک ناراحت باشد و به پسر بگوید که به شراکت خود خاتمه بده. در این گونه موارد دلیلى بر وجوب اطاعت پدر نداریم.
.

🔺لذا اطاعت از والدین واجب است ولی در موارد خلاف مصلحت واقعی انسان و خلاف صریح شرع این اطاعت واجب نیست

🔸در حکمت 399 حضرت به یکی از حقوق پدر اشاره فرمودند ولی امام سجاد علیه السلام در رساله ی حقوق میفرماید:

وَ أَمّا حَقُّ أَبیکَ فَتَعْلَمَ أَنَّهُ اَصْلُکَ وَ أَنَّکَ فَرْعُهُ و امّا حق پدرت آن است که بدانی که او ریشه توست و تو شاخه او هستی

 و أنَّکَ لَوْلاهُ لَمْ تَکُنْ  
و بدانی که اگر او نبود تو نبودی

هر چه داری را از او بدان …

⬇️حضرت در مقابل حقی که پدر بر فرزند دارد که همان اطاعت و احترام است،
سه حق فرزند بر پدر را نیز مشخص میفرمایند:

💠وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ یُحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ یُعَلِّمَهُ الْقُرْآنَ
و حق فرزند بر پدر این است که نام نیک بر او بگذارد و او را به‌خوبى ادب آموزد و تربیت کند و قرآن را به او تعلیم دهد.

وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ

⏪این کلام حضرت دو معنا دارد:

الف) اسم خوب انتخاب کردن برای فرزند

ب)خوب صدا زدن فرزند

⬅️نامگذاری فرزند

نامگذارى ممکن است در نظر بعضى، امر ساده اى باشد در حالى که چنین نیست.

نام، چیزى است که هر روز بارها انسان با آن مخاطب مى شود و طبعاً اثر تلقینى دارد. ضمن آنکه نام اثرات واقعی نیز دارد و در مسائل علوم غریبه نیز نام تاثیر دارد.

اگر به فرض، پدر نام «ظالم» بر پسر بگذارد و هر روز او را به این نام خطاب کنند اگر روح ستمگرى بر او غالب شود جاى تعجب نیست. و به عکس اگر نام محسن و حسن یا حسین بر او نهند و همواره آن را در خطابات تکرار کنند حقیقت نیکوکارى به تدریج در او راسخ مى شود. همچنین نام عبدالله و عبدالرحیم و عبدالرحمان که همگى حکایت از عبودیت انسان در برابر خدا دارد.

↙️تغیییر نام های ناصواب به نامهای زیبا

در روایات اسلامى نیز درباره نامگذارى دقت زیادى شده است حتى در روایتى داریم که اگر نام زشتى بر انسان ها و یا حتى شهرها گذاشته شده آن را تغییر دهید:

🔸کَانَ رَسُولُ اللَّهِ(صلى الله علیه وآله) یغَیرُ الأَسْمَاءَ الْقَبِیحَهَ فِى الرِّجَالِ وَ الْبُلْدَانِ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اسماء زشتى را که بر مردان و شهرها گذاشته بودند تغییر مى داد

🔸 ابن اثیر در اسد الغابه میگوید شخصی خدمت پیامبر رسید؛
فقالَ  صلی الله علیه و آله: ما اسمُکَ ؟
حضرت پرسید : نامت چیست؟

فقالَ : بَغِیضٌ
عرض کرد : بغیض_دشمن_

، فقالَ : أنتَ حَبِیبٌ . فَسَمّاهُ حَبیبا  
حضرت فرمود : تو حبیب هستى و بدین ترتیب ، او را حبیب نام نهاد

🔸 إنَّ رسولَ اللّه صلى الله علیه و آله غَیَّرَ اسمَ «عاصِیَهَ» و قالَ : أنتِ جَمِیلَهٌ
رسول خدا نام «عاصیه (گناهکار) » را عوض کرد و فرمود : تو «جمیله (زیبا)» هستى .

🔸راوی میگوید: دَخَلْتُ عَلَى أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ وَ هُوَ وَاقِفٌ عَلَى رَأْسِ أَبِی اَلْحَسَنِ مُوسَى وَ هُوَ فِی اَلْمَهْدِ فَجَعَلَ یُسَارُّهُ طَوِیلاً فَجَلَسْتُ حَتَّى فَرَغَ
من خدمت امام صادق علیه السّلام رسیدم و او بالاى سر امام کاظم علیه السلام که در گهواره قرار داشت ایستاده بود و رازى طولانى با او مى‌گفت،من نشستم تا فارغ شد
 فَقُمْتُ إِلَیْهِ فَقَالَ لِی اُدْنُ مِنْ مَوْلاَکَ فَسَلِّمْ  و آنگاه برخاستم و خدمت آن حضرت رفتم،به من فرمود:برو نزد مولا و آقایت و به او سلام کن

 فَدَنَوْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَیْهِ فَرَدَّ عَلَیَّ اَلسَّلاَمَ بِلِسَانٍ فَصِیحٍ   
من نزدیک رفتم و به او سلام کردم و جواب سلام مرا با زبانى شیوا داد

ثُمَّ قَالَ لِیَ اِذْهَبْ فَغَیِّرِ اِسْمَ اِبْنَتِکَ اَلَّتِی سَمَّیْتَهَا أَمْسِ فَإِنَّهُ اِسْمٌ یُبْغِضُهُ اَللَّهُ  
سپس به من فرمود:برو نامى که دیروز براى دخترت گذاشتى تغییر بده زیرا آن نامى است که خدا آن را بد مى‌داند

وَ کَانَ وُلِدَتْ لِیَ اِبْنَهٌ سَمَّیْتُهَا بِالْحُمَیْرَاءِ
و براى من نوزاد دخترى بود که حمیراء نام گذاشته بودم

 فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ اِنْتَهِ إِلَى أَمْرِهِ تَرْشُدْ فَغَیَّرْتُ اِسْمَهَا
و امام صادق علیه السّلام به من فرمود:
اکر رشد میخواهی ،اصلاح آینده او را میخواهی نامش را عوض کن

_⏪اسم فرزند را باید قبل از تولد انتخاب کرد

از روایات استفاده مى شود که براى فرزندان قبل از تولد اسم انتخاب شود.

🔸 امیرالمومنین علیه السلام :
سَمُّوا أَوْلاَدَکُمْ
براى فرزندانتان نام انتخاب کنید حتى پیش از تولد
  فَإِنْ لَمْ تَدْرُوا أَ ذَکَرٌ أَوْ أُنْثَى فَسَمُّوهُمْ بِالأَسْمَاءِ الَّتِى تَکُونُ لِلذَّکَرِ وَ الاُْنْثَى  
و اگر نمى دانید پسر است یا دختر براى آن ها نام هایى انتخاب کنید که هم مى توان آن ها را بر پسر گذاشت و هم دختر

حتی روایت داریم که نامش را محمد بگذارید تا هفت روز او را با آن نام صدا زدید بعد این دیگر خواستید بگذارید

…وَ قَدْ سَمَّى رَسُولُ اللَّهِ(صلى الله علیه وآله) مُحَسِّناً قَبْلَ أَنْ یولَدَ
در حالى که رسول خدا نام محسن را براى فرزند حضرت فاطمه زهرا سلام الله پیش از متولد شدنش، انتخاب کرد

⏪برای فرزندانتان اسم نیکو انتخاب کنید

🔸 پیامبر صلی الله علیه و آله :
اِنَّکُمْ تُدْعَوْنَ یَوْمَ الْقِیامَهِ بِاَسْمائَکُمْ وَ اَسْماءِ آبائِکُم، فَاَحْسِنُوا اَسْمائَکُمْ
در قیامت شما با نام خود و نام پدرانتان خوانده مى شوید، پس نام هاى خود را نیکو انتخاب کنید

⬇️ نام محمد از بهترین نامهاست

🔸پیامبر صلی الله علیه و آله :

إِذَا سَمَّیتُمُ الْوَلَدَ مُحَمَّداً فَأَکْرِمُوهُ
هنگامى که فرزند خود را محمّد نام نهادید او را گرامى دارید

وَ أَوْسِعُوا لَهُ فِى الْمَجْلِسِ
ودر مجالس به آن ها جاى دهید

وَ لاَ تُقَبِّحُوا لَهُ وَجْهاً
و چهره خود را در مقابل آن ها درهم نکشید

🔸 پیامبر صلی الله علیه و آله :

ما مِن بَیتٍ فیهِ اسمُ مُحَمَّدٍ الاّ أَوسَعَ اللّه عَلَیهِمُ الرِّزقَ ، فَإِذا سَمَّیتُموهُم فَلا تَضرِبوهُم ، و لا تَشتِموهُم
هیچ خانه اى نیست که نام «محمّد» در آن باشد، مگر آن که خداوند، روزى را بر آنها مى گستراند . پس هرگاه آنان را محمّد نامیدید ، آنان را نزنید و دشنام ندهید

⬇️با محمد‌ها مشورت کنید

🔸پیامبر صلی الله علیه و آله :
ما مِنْ قَوْمٍ کانَتْ لَهُمْ مَشْوَرَهٌ فَحَضَرَ مَعَهُمْ مَنِ اسْمُهُ مُحَمَّدٌ اَوْ أَحْمَدُ فَـاَدْخَلُوهُ فى مَشْوَرَتِهِمْ اِلاّ کانَ خَیْرا لَهُمْ
گروهى که مى خـواهند مشورت کنند و در جمع آنان کسى با نام محمد یا احمد حاضر است اگر آنان او را در مشورت خود وارد کنند، براى آنان خیر خواهد بود خداوند کاری می کند که خیر پیش آید

↩️روایت داریم که نام محمد مبارک است

↙️ نام فاطمه برای دخترها انتخاب کنید
و روایت داریم دختری که نامش فاطمه است اکرام کنید بی احترامی نکنید ….

💠وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ یُحَسِّنَ أَدَبَهُ
ادب در اینجا به معنای مطلق اخلاق است، والدین باید فرزندان را اخلاقی بار بیاورند.

🔸در روایتی از امام کاظم علیه السلام داریم که حضرت ادب را اینگونه توضیح میدهند:
« فَلَیْسَ تَحْتَاجُ إِلَى أَنْ تَأْمُرَ وَ تَنْهَى »
ادب یعنی شخص خودش خوب و بد را تشخیص دهد و نیاز به امر و نهی نداشته باشد

🔺 اخلاق باید نهادینه شود به نحوی که فرزند بدون تذکر، خودش درست و اشتباه را بفهمد و مطابق آن رفتار نماید.

⏪روح و ذهن انسان در کودکى بسیار تأثیرپذیر است از این رو اگر پدر و مادر در تعلیم و تربیت فرزند کوتاهى کنند خسارت عظیمى، هم دامان پدر و مادر را مى گیرد و هم فرزند را.

🔸 پیامبرصلی الله علیه و آله :
مَنْ تَعَلَّمَ فِى شَبَابِهِ کَانَ بِمَنْزِلَهِ الرَّسْمِ فِى الْحَجَر
کسى که در جوانى چیزى را فراگیرد همچون مطلبى است که بر سنگ ترسیم مى شود

وَ مَنْ تَعَلَّمَ وَ هُوَ کَبِیرٌ کَانَ بِمَنْزِلَهِ الْکِتَابِ عَلَى وَجْهِ الْمَاءِ  
و کسى که در بزرگسالى چیزى را فراگیرد همچون نقشى است که برآب زنند

🔸نامه 31:
 إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ کَالاَْرْضِ الْخَالِیهِ مَا اُلْقِى فِیهَا مِنْ شَىء قَبِلَتْهُ
قلب بچه همچون زمین خالى است و هر بذرى در آن بیفشانند آن را مى پذیرد

فَبَادَرْتُکَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ یقْسُوَ قَلْبُکَ وَیشْتَغِلَ لُبُّک
به همین دلیل پیش از آن که قلبت قساوت یابد و فکرت به امور دیگر مشغول گردد

⏪ ارثیه ادب برای فرزندان به یادگار بگذارید

🔸امیرالمومنین علیه السلام :
اِنَّ خَیرَ ما وَرَّثَ الآباءُ لاِءَبْنائهِمُ الاْءَدَبُ بهترین ارثی که پدران برای فرزندانشان باقی می گذارند، ادب است.

⬇️ آن چیزی که برای انسان سرمایه میشود، اخلاق حسنه ای است که از پدرش آموخته باشد، ولی بدون اخلاق هر چه هم پول در اختیار انسان باشد به مسیر اشتباه منحرف میشود.

⏪در تربیت، به کم قانع نشوید/

🔸امام صادق علیه السلام در مورد فرزندان فرمودند :
و المُبالَغَهُ فی تَأدیبِهِ
و در تربیت او تلاش فراوانی کند

❓تربیت چیست ؟چگونه باید تربیت کرد؟

⏪در روایات داریم که با فرزندان با این سه نوع ,تربیت کنید 👇

1⃣ تربیت عبادی با نماز
2⃣تربیت دینی
3⃣تربیت علمی با علم

_تربیت دینی و تربیت علمی لازم است

↩️تربیت عبادی

🔸 پیامبرصلی الله علیه و آله :

مُرُوا أولادَکُم بِالصَّلاهِ و هُم أبناءُ سَبعِ سِنینَ کودکان خود را در هفت سالگی به نماز خواندن امر کنید

↩️تربیت دینی

🔸 امام صادق علیه السلام :
بادِروا أحداثَکُم بِالحَدیثِ قَبلَ أن تَسبِقَکُم إلَیهِمُ المُرْجِئهُ
نوجوانان خود را، پیش از آنکه فرقه مرجئه به سراغشان بروند، حدیث بیاموزید.

↩️تربیت علمی

🔸 امیرالمومنین علیه السلام :
مُرُوا أولادَکُم بطَلَبِ العِلمِ
فرزندان خود را به آموختن دانش امر کنید

💠وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ یُحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ یُعَلِّمَهُ الْقُرْآنَ

⏪تربیت قرآنی

حضرت از باب ذکر خاص بعد از عام، یکی را انواع تربیت‌هایی که والدین باید برای فرزند داشته باشند را، آموزش و یادگیری قرآن ذکر میفرماید.

قرآن مجموعه بى نظیرى است که تمام درس هاى زندگى مادى و معنوى در آن جمع است.

توحید و معاد به صورت گسترده در آن تجلى مى کند، بخش مهم احکام الهى در آن بیان شده و دستورات اخلاقى اش فوق العاده مؤثر و پربار است و تاریخ عبرت انگیز انبیاء پیشین نیز در جاى جاى آن دیده مى شود.

لذا باید قبل از هرچیز به فرزندان قرآن تعلیم داد.

🔸 پیامبر صلی الله علیه و آله :

وَ مَنْ عَلَّمَهُ الْقُرْآنَ
کسى که به فرزندش قرآن تعلیم دهد

پدر و مادر آن فرزند را در روز قیامت مى آورند و دو لباس فاخر نورانى بر آن ها مى پوشانند که 
یضِىءُ مِنْ نُورِهِمَا وُجُوهُ أَهْلِ الْجَنَّهِ
از نور آن ها صورت بهشتیان روشن مى شود

⬇️کودکان اهل قرآن، عذاب را از جامعه دفع میکنند

🔸اصبغ بن نباته مى گوید امیرالمومنین علیه السلام فرمود:

خداوند گاه اراده مى کند همه اهل زمین را هلاک کند و یک نفر را باقى نگذارد و این در زمانى است که غرق گناهان و آلوده انواع معاصى مى شوند

فَإِذَا نَظَرَ إِلَى الشِّیبِ نَاقِلِى أَقْدَامِهِمْ إِلَى الصَّلَوَاتِ وَالْوِلْدَانِ یتَعَلَّمُونَ الْقُرْآنَ رَحِمَهُمْ فَأَخَّرَ ذَلِکَ عَنْهُمْ
هرگاه در این زمان پیرمردانى را ببیند که لنگان لنگان به سوى نماز در مسجد گام برمى دارند و کودکانى که مشغول فراگرفتن قرآن اند به آن ها رحم مى کند و عذابشان را به تأخیر مى اندازد

 *⃣مستحب است که در مواردی انسان دیگران را در شادی خود شریک کند لذا ولیمه می‌دهد
ولیمه ای هم به نام ولیمه الحذاق داریم این ولیمه دادن برای زمانی است که فرزند در قرآن خواندن حاذق می‌شود

🔺 از حقوق والدین بر فرزند

1⃣برای پدر ناسزا نخرد

🔸لَمّا سُئلَ عَن حَقِّ الوالِدِ على وَلدِهِ 
از پیامبر صلی الله علیه و آله در مورد حقوق پدر سوال شد، حضرت فرمود:
لا یُسَمِّیهِ باسمِهِ ، ولا یَمشی بَینَ یَدَیهِ ، ولا یَجلِسُ قَبلَهُ ، ولا یَستَسِبُّ لَهُ
او را به اسم صدا نزند،
جلوتر از او راه نرود،
پیش از او ننشیند
و برایش دشنام نخرد.
«یَستَسِبُّ » از ماده «سب» به معناى طلب کردن سب و دشنام و لعن براى کسى است.

🔹حضرت میفرماید رفتار و برخورد شما در جامعه طوری باشد که هر گاه کسی شما را دید بگوید خدا پدرت را رحمت کند.

🔸خطبه 23: وَ لِسَانُ الصِّدْقِ یَجْعَلُهُ اللَّهُ لِلْمَرْءِ فِی النَّاسِ خَیْرٌ لَهُ مِنَ الْمَالِ یَرِثُهُ غَیْرُهُ
و نام نیکى که خداوند  به انسان عطا مى کند، از ثروتى که به هر حال، براى دیگران به ارث مى گذارد بهتر است

2⃣صبر بر تندی پدر

🔸پیامبر صلی آله علیه و آله :
مِنْ حَقِّ الْوالِدِ عَلى وَلَدِهِ أن یخشَعَ له عند الغَضَبِ
حق پدر بر فرزند آن است که هنگامى که پدر عصبانى مى شود عکس العمل نشان ندهد و تواضع و خشوع کند.

3⃣ سپاسگزاری از والدین

🔸امام صادق علیه السلام :

یَجِبُ لِلوالِدَینِ علَى الوَلَدِ ثَلاثَهُ أشیاءَ : شُکرُهُما على کُلِّ حالٍ
پدر و مادر را بر فرزند سه حق است: در همه حال شکرگزار آنان باشد

، و طاعَتُهُما فیما یَأمُرانِهِ و یَنهَیانِهِ عَنهُ فی غَیرِ مَعصیَهِ اللّه  
در هر چه به او امر و نهى مى کنند، بجز در معصیت خدا، اطاعتشان کند ،

و نَصیحَتُهُما فی السِّرِّ و العَلانِیَهِ
و در نهان و آشکار خیر خواه آنان باشد

4⃣پرداخت دیون والدین 

5⃣مراعات فوق العاده در پیری

🔸راوی میگوید خدمت امام صادق عرض کردم:
إِنَّ أَبِی قَدْ کَبِرَ جِدّاً وَ ضَعُفَ
من پدری دارم که بسیار پیر و شکسته شده است
فَنَحْنُ نَحْمِلُهُ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَهَ
و ما او را برای انجام حاجت و کارهایش بر دوش می گیریم

فَقَالَ: إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَلِیَ ذَلِکَ مِنْهُ فَافْعَلْ حضرت فرمود: تا جایی که توان داری بر این کار ادامه بده

، وَ لَقِّمْهُ بِیَدِکَ، فَإِنَّهُ جُنَّهٌ لَکَ غَدا
با دست خود برایش لقمه بگیر، که همانا برای فردایت سپری در برابر آتش جهنم خواهد بود. 

⬇️ دیگر حقوق فرزندان بر والدین

امیرالمومنین در حکمت 399 ، به سه حق فرزندان اشاره کرد ولی موارد دیگری نیز در روایات آمده است.

1⃣علم ، شغل، روزی حلال

🔸پیامبرصلی الله علیه و آله :
حَقُّ الوَلَدِ على والِدِهِ أن یُعَلِّمَه الکِتابَهَ وَالسِّباحَهَ والرِّمایهَ
حقّ فرزند بر پدرش این است که او را سواد و شنا و تیراندازى بیاموزد

وأن لا یَرزُقَه إلاّ طَیِّباً
و جز روزى حلال خوراک او نکند

2⃣فراهم کردن شرایط ازدواج

🔸پیامبر صلی الله علیه و آله در مورد حقوق فرزند فرمود:
یزَوِّجُهُ إِذَا بَلَغَ
هر گاه به حد بلوغ رسید، شرایط ازدواجش را مهیا کند

⬇️گناه فرزند مجرد برای پدر است

🔸پیامبر صلی الله علیه و آله :
مَن بَلَغَ وَلدُهُ النِّکاحَ و عِندَهُ ما یُنکِحُهُ فلَم یُنکِحْهُ
هر که فرزندش به سنّ ازدواج برسد و توانایى مالى داشته باشد که او را همسر دهد و ندهد

ثُمّ أحدَثَ حَدَثا فالإثمُ علَیهِ
اگر از آن فرزند خطایى سر بزند، گناهش به گردن اوست

3⃣ رعایت عدالت بین فرزندان

🔸در روایت داریم:
اِنَّ النَّبىَّ صلی الله علیه و آله اَبْصَرَ رَجُلاً لَهُ وَلَدانِ فَقَـبَّلَ اَحَدَهُما وَ تَرَکَ الآْخَرَ.
پیامبر کسى را دیدند که دو فرزند داشت . یکى را بوسید و دیگرى را رها کرد

 فَقالَ رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله : فَهَلاّ واسَیْتَ بَیْنَهُما
پیامبر به او فرمودند: چرا میان آنان یکسان عمل نکردى 

⬇️لزوم اکرام فرزندان در خطاب

وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ

الف/ نام نیک   
ب/درست صدا زدن

⏪اثرات مثبت خوب صدا کردن فرزند_مخصوصا در کودکی؛

1⃣ تقویت عزت نفس

کودکان هویت خود را از طریق بازخوردهای کلامی اطرافیان شکل می‌دهند. زمانی که با احترام خطاب می‌شوند، پیامی دریافت می‌کنند که “تو ارزشمند هستی”.

· به جای گفتن: “بچه، بیا اینجا!”

· گفتن: “عزیزم، لطفاً وقتی وقت داشتی به بیا پیش من

2⃣ الگوسازی رفتاری

نحوه خطاب ما، مدل ارتباطی کودکان در آینده می‌شود.
اثر روانی: این کودکان در بزرگسالی در روابط اجتماعی و شغلی موفق‌تر عمل می‌کنند. زیرا هم احترام دیده اند و عزت نفس دارند هم احترام دیگران راحفظ میکنند.

3⃣احساس امنیت

خطاب محترمانه فضای امنیت ایجاد می‌کند.
اگر خطاب محترمانه نباشد ایجاد اضطراب در فرزند می کند

⛔️ این سه مدل خطاب ممنوع

1⃣ خطاب آمرانه

غلط: “الان بخواب!”

صحیح: “عزیزم، فکر می‌کنی برای اینکه فر دا بتونی با دوستات خوب بازی کنی، چه زمانی خوابیدن مناسب است؟”

2⃣خطاب تحقیر کننده

غلط: “چقدر دست و پا چلفتی هستی!”

صحیح: “ظاهراً این کار سخته. دوست داری روش درستش رو یاد بگیری؟”

3⃣خطاب مقایسه ای

غلط: “ببین برادرت چقدر مرتبه!”

صحیح: “هر کسی توانایی خودش رو داره. تو توی چه مهارتی دوست داری بهتر بشی؟”

غفرالله لی و لکم الحمدلله رب العالمین