ممنون از صبر و شکیبایی شما...

حکمت سیصد و نود و سوم

بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴/۶/۹ _ ۷ربیع‌الاول

💢حکمت ۳۹۳💢

استاد محمد کاظمی‌نیا
حکمت سیصد و نود و سوم
0.5 0.75 عادی 1.25 1.5 1.75 2
46:46 00:00
با کلیک روی عناوین زیر،
|

وَ قَالَ (علیه السلام): خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ، وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ؛ فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ.

و امام (ع) فرمود: از دنیا همان را برگیر که نزد تو آید و از آنچه روى از تو بر مى تابد، روى برتاب. اگر چنین نتوانى، اندازه نگه دار.

💠وَ قَالَ (علیه السلام): خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
از دنیا همان قدر را بگیر که به سراغ تو مى آید.
💠 وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ
و از آنچه از تو روى گردانده روى بگردان و به دنبال آن مشتاب،
💠فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ
و اگر چنین نمى کنى لااقل در طلب دنیا به صورت معقول تلاش کن و تندروى مکن.

🔻امیرالمومنین علیه السلام در این حکمت در مورد بهره گرفتن از دنیا سه دستور میدهند:

1⃣ اگر میتوانید با دنیا زاهدانه برخورد کنید.

2⃣ اگر میتوانید برای از دست رفتن دنیا، صبر به خرج بده.

3⃣ اگر نمیتوانید زاهد و صبور باشید، لااقل با دنیا به زیبایی مواجه شو و میانه روی کنید.

💠دربخش اول حکمت آمده :
خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
از دنیا همان قدر را بگیر که به سراغ تو مى آید.

امیرالمومنین علیه السلام درباب رزق و روزی مطالب فراوانی دارند.
اساس مطالب درمورد رزق وروزی حکمت ۴۳۱:
الرِّزْقُ رِزْقَانِ، طَالِبٌ وَ مَطْلُوبٌ
روزى بر دو گونه است: یکى آن‏که به ‏دنبال انسان مى ‏آید و دیگر آن‏که انسان به‏ دنبال آن مى‏ رود.

رزق طالب هم روزی های نانوشته ای است که خداوند برای انسان مقدر کرده است،
هم رزق و روزی است که هر انسانى در شرایط معمولى با کسب و کار عادى و آبرومند به دست می آورد.
زیاده روی بداست ،حرص ،جمع کردن،بخل بداست.وگرنه استفاده به اندازه رزق طالب و رزق مطلوب بسیار خوب است.کسب وکار باید آبرومند باشد،انسان تلاش کندو کارکندپول به دست بیاورد،برای رفاه خودش وخانواده اش خرج کند.

✍️حقیقت زهد نیز همین بود که انسان حرص و طمع به دنیا نداشته باشد، وابسته ی به دست آوردن حجم بیشتری از کالای دنیا نباشد.
لذا حضرت در توصیه ی اول به اصل زهد، قناعت و کفاف امر میکنند.

پر واضح است که هرگز منظور امام  از  ” خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ ” این نیست که انسان در خانه خود بنشیند تا رزق و روزى اش به سراغ او بیاید این همان چیزى است که با صراحت در روایات از آن نهى شده است.  و ما مامور به کار هستیم.

⏪منظور آن است که اصرار بر افزودن مال و ثروت در جایى که اسبابش فراهم نیست نداشته باشد چراکه:

زیاده روی ها حداقل سه آفت ومشکل برای شما ایجاد میکند:

1⃣هم مشقت زیادى را بر انسان تحمیل مى کند.
درروایت داریم که خداوند به دنیا وحی کرد که اگر کسی دنبال توبود از دست آن فرار کن اورابه بردگی بکش بارروی دوش اوبگذار.

2⃣ ممکن است آلوده انواع گناهان و انحراف از مسیر شرع شود.
کسی که همه ی همتش شد پول درآوردن برای به دست آوردن پول حاضر است،هرکاری بکند حتی دین فروشی.

3⃣ اگر به آن نرسد زبان به ناشکرى و کفران بگشاید.
اگر انسان اعتدال را رعایت کرد دیگر به این آفت‌ها دچار نخواهد شد.

✳️خیالمان از روزی راحت باشد:

🔻در حکمت ۳۶۵ از حضرت سوال شد:
لَوْ سُدَّ عَلَى رَجُلٍ بَابُ بَیْتِهِ وَ تُرِکَ فِیهِ، مِنْ أَیْنَ کَانَ یَأْتِیهِ رِزْقُهُ؟ فَقَالَ (علیه السلام): مِنْ حَیْثُ یَأْتِیهِ أَجَلُه.
از امام علیه السلام پرسیدند: اگر درِ خانه کسى را به روى او ببندند و در همان جا محبوس گردد از کجا روزى اش مى رسد؟ امام علیه السلام در پاسخ فرمود: از همان جا که اجل به سراغ او مى آید!

💠خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
آنچه که از دنیا به سمت تو میآیدآن رابگیر
💠وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ
و از آنچه از تو روى گردانده روى بگردان و به دنبال آن مشتاب.

◀️در مسیر زندگی، خیلی اوقات انسان برای رسیدن به اهداف و خواسته هایش تلاش میکند ولی به هر دلیلی به خواسته هایش نمیرسد؛ یا به خواسته هایش میرسد ولی بعد از مدتی آنها را از دست میدهد.

↩️یا پست است مقام، پول،یاکلا نمیرسد یا اگر رسید دنیا دولت است دست به دست میشود،از این نفربه نفربعدی منتقل می‌کند.مواجه ما با این عادت دنیا چه باشد؟دنیا کارش این است که ازکسی بگیرد و به دیگری بدهد.جنس،مال،قدرت در دست هیچ کسی ثابت نیست.اگرذات دنیا این است اینجا دو راه دارد:

1⃣ یا نشستن و گریستن بر آنچه از دست رفته، و حسرت آنها را خوردن و افسردگی بعد از شکست.

2⃣یا دل از آنها بریدن، چشم از آنها برداشتن و ادامه دادن مسیر به سمت اهداف جدید؛ با تجربه ای بیشتر.

✍️ به فرایندِ گیر نکردن پشت دست انداز مشکلات؛ صبر میگویند.
وقتی سدی ایجاد میشود چیزی را از تو میگیرند،این توقف نکردن می‌شود صبر. اگر دائم گریه وزاری کردید این صبر نیست،اگر گذشتید حالت صبر است.

❇️هر چه از تو روی گرداند، از آن روی بگردان:

قرآن کریم میفرماید:
لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَىٰ مَا فَاتَکُمْ وَ لَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ.
بر آنچه از دست شما رفت، تأسف نخورید، و بر آنچه به شما عطا کرده است، شادمان و دلخوش نشوید.

⏪اگرچیزی دادندالحمدالله نعمتی است که درپس آن وظیفه است اگرچیزی گرفتند الحمدالله نعمت داده بودندو گرفتند مسیرطبیعی دنیا همین است .میدهند و میگیرند پس افسوس خوردن و حسرت خوردن ندارد.

✍️ دل بریدن از آنچه از دست انسان رفته است و صبر بر آن دومین توصیه حضرت است.

🔻در نامه ۴۷ که وصیت نامه هنگام شهادت حضرت است فرمود:
أُوصِیکُمَا بِتَقْوَى اللَّهِ، وَ أَلَّا تَبْغِیَا الدُّنْیَا وَ إِنْ بَغَتْکُمَا
من شما را به تقوا و پرهیزکارى توصیه مى کنم و سفارش مى کنم و در پى زرق و برق دنیا نباشید، هرچند دنیا به سراغ شما بیاید
وَ لَا تَأْسَفَا عَلَى شَیْءٍ مِنْهَا زُوِیَ عَنْکُمَا
و بر آنچه از دنیا از دست مى دهید تأسف نخورید.

✳️دنیا مثل بدهکار فراری است:

مثال ابن ابی الحدید:
اجْعَلِ الدُّنْیَا کَغَرِیمِ السُّوءِ
دنیا را مانند بدهکار بد قرار بده!
حَصَلَ مِنْهُ مَا یَرْضَخُ لَکَ بِهِ
مقدار کمی را که به تو می‌پردازد بپذیر

◀️ این نگاه رامقایسه کنید با کسانی که میخواهندبه کل دنیا برسند،میخواهند همه ی آن بدیهیشان را از دنیا بگیرند. تازه آرزوهای بلند و بالا هم دارند اینها گرفتارند. ‌

🔻حضرت فرمودند:اگر چیزی هم دنیا از توگرفته شد ناراحت نباش .
این قاعده اگر درذهن انسان باشد درکم وزیاد شدن دنیا خیلی نگران وافسرده نخواهد شد.

بخش اول :خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ ،

بخش دوم: وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ

  بخش سوم: فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ
و اگر چنین نمى کنى لااقل در طلب دنیا به صورت معقول تلاش کن و تندروى مکن.

حضرت بعد از بیان دو نقطه ی ایده آل که زهد و تاسف نخوردن بر دنیاست؛

برای  کسانی که توان رسیدن به قله را ندارند؛ پیشنهاد دیگری مطرح میکنند و آن نیز “میانه روی در دنیاست”

جمله ی ” فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ” دو مصداق دارد:

1⃣ کسانی که اصرار دارند وضعیت مادی آنها خوب شود، علاقه به ثروت دارند.

2⃣ کسانی که توان تحمل سختی ها را ندارند، صبر بر مشکلات ندارند.

✍️هیچ جای شک و شبهه نیست که اتفاقا اکثر افراد جامعه جزء همین دو دسته به حساب می آیند؛ لذا حضرت برای اینکه اینها نیز از مسیر زندگی مومنانه خارج نشوند میفرماید ” میانه روی اقتصادی” داشته باشید.

اگر اصرار دارى بر مال و جاه خود بیفزایى، تندروى مکن; عاقلانه تلاش کن و آلوده گناهان مشو.

⏪عقل به تو می‌گوید: پول دربیاور ولی پول مردم را نخور،عقل به تو میگوید پول در بیاور ولی سلامتیت مهمتر از پول است،پول در بیاور ولی خرج کن ذخیره نکن خساست به خرج نده حضرت فرمودند:مسیر اعتدال،مسیر عقل را در کسب وخرج در هر دو پیاده کنید.زاهد نشدید صبور نشدید طوری نیست ولی حداقل موازین شرع را انسان رعایت کند.این میانه روی اقتصادی درمشی نهج البلاغه درمشی اسلام است .

❇️معنای اجمال در طلب:

لفظ ” فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ” از ماده ی جمال و زیبایی است ولی در حکمت مورد نظر از آنجایی که اعتدال حد وسط افراط و تفریط است و اعتدال همیشه زیباست؛ در معنای حکمت لفظ جمال را به معنای میانه روی ترجمه کردیم.

❇️عاقل، کارگر دنیا نمیشود:

حضرت فرمودند: عاقلانه رفتارکنیدحداقلها را رعایت کنید‌یکی از اموری که انسانهای عاقل رعایت می‌کنند برده دنیا نمیشوندبند بردگی به گردن خودشان نمی اندازند.


🔻پیامبر اکرم صَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم میفرمایند:
پیامبر صلوات الله علیه در حالى که غمگین بود از منزل خارج شد فرشته اى خدمت آن حضرت آمد در حالى که کلید گنج هاى زمین را در دست داشت عرض کرد: اى محمّد! این کلید گنج هاى زمین است پروردگارت مى فرماید: آن ها را بگشا و هرچه مى خواهى بردار بى آن که چیزى از مقام تو نزد من کم شود.

🔻 فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلى الله علیه وآله) الدُّنْیا دَارُ مَنْ لاَ دَارَ لَهُ وَ لَهَا یجْمَعُ مَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ  
فرمود: دنیا خانه کسى است که خانه دیگرى ندارد و آن را کسى گردآورى مى کند که عقلى ندارد.
 
انسان عاقل برای دنیا چیزی جمع نمیکند،برای خرج ومخارج خودش برای زندگی دنیا استفاده می‌کند، پول به دست می آورد ولی جمع نمیکند، زیاده روی نمی کند.

✍️با دنیا باید عاقلانه و با اعتدال برخورد کرد نه اینکه دست انداخت و همه ذخائر دنیا را برای خود برداشت، که این به زیان انسان خواهد بود.

✳️طلب زیبای رزق، سفارش جبرئیل به پیامبر:

🔻پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
ألا وإنّ الرُّوحَ الأمینَ نَفَثَ فیرُوعِی أ نّهُ لَن تَمُوتَ نفسٌ حتّى تَستَکمِلَ رِزقَها
همانا روح الامین در دلم چنین افکند که هیچ کسی نمیرد تا روزى اش را به طور کامل دریافت کند.
فاتَّقُوا اللّه و أجمِلُوا فی الطَّلَبِ
پس، از خدا بترسید و در طلب روزى آرام و معتدل باشید.

⏪اعتدال ومیانه روی درکسب پول داشته باشید یک حدو حدودی را برای خودتان رعایت کنید،یک اعتدالی یک مرزی را که از دین خارج نشوید را برای خودتان قرار بدهید.نفس انسان سرکش است دنیا طلب است باید افسار نفس راکشید اورایک جایی الزام کردبه دست کشیدن از دنیا.

✅افسار مرکب دنیا طلبی را باید کشید:

نامه ۳۱:
وَ اعْلَمْ یَقِیناً أَنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ أَمَلَکَ
و به یقین بدان هرگز به همه آرزوهایت دست نخواهى یافت
 وَ لَنْ تَعْدُوَ أَجَلَکَ  
و بیش از آنچه مقرر شده عمر نمى کنى
وَ أَنَّکَ فِی سَبِیلِ مَنْ کَانَ قَبْلَکَ  
و تو در همان مسیرى هستى که پیشینیان تو بودند،آنها رفتند و تو هم خواهى رفت
فَخَفِّضْ فِی الطَّلَبِ وَ أَجْمِلْ فِی الْمُکْتَسَبِ
حال که چنین است، در به دست آوردن دنیا زیاده روى مکن و در کسب و کار میانه رو باش

📚این نامه 31 ،نامه ی تربیتی است امیرالمومنین علیه السلام به امام مجتبی علیه السلام میفرمایند:وبه همه ی ما میگویند به بچه هاتون یاد بدهید و خودتان یاد بگیرید اولا رزق ثابت است ثانیا اجل مقدر است، شما نمی توانید به همه ی آرزوها برسید درست زندگی کنید، درست کسب وکار کنید ،دزدی نکنید، برای رسیدن به دنیا چیزی که حق نیست را نگیر.پس قشنگ زندگی کنید،زندگی زیبا می‌تواند آینده تورا ،بهشت تو را تضمین کند.

✳️ تنها راه آرامش در زندگی اجتماعی و شخصی، عمل به ” فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ” است:

مشکلات عظیمى که در دنیاى دیروز و امروز و فردا وجود داشته، دارد و خواهد داشت؛ ناشى از حرص حریصان و دنیاپرستان است که به سهم و حق خود از دنیا قانع نیستند و اصرار دارند از دیگران بگیرند و به خود بیفزایند.

سرچشمه جنگ ها و نزاع ها و بسیارى از پرونده هاى سنگین دادگاه ها همین حرص دنیا و بیش از حق خود طلبیدن است.

اگر به دستورى که حضرت عمل شود آتش جنگ ها خاموش مى گردد و پرونده هاى دادگاه ها بسته خواهد شد

🔹شاعر عرب پایان مى گوید:

یا حَرِیصاً قَطَع الأیّامَ فِى * بُؤسِ عَیْش وَعَناء و تَعَب

اى کسى که تمام روزها را در ناراحتى و رنج و تعب براى افزودن مال و ثروت، مى گذرانى!

لَیْسَ یَعدُوکَ مِنَ الرِّزقِ الّذِى * قَسَم اللّهُ، فأجْمِل فى الطَّلَب

بدان آن رزقى که خدا براى تو مقرر کرده است از تو دریغ نخواهد شد بنابراین در طلب دنیا معقولانه رفتار کن

✍️به اندازه ای که نیاز دارید تلاش کنید نه به اندازه آرزوی که درسرمیپرورانید .

✳️دنیا طلب ها را در یک مورد اسوه بگیرید:

📚شیخ صدوق در امالی روایت نقل میکند: المسیحُ علیه السلام : یا بَنِی إسرائیلَ ، لا تَأسَوا على ما فاتَکُم مِن دُنیاکُم إذا سَلِمَ دِینُکُم
اى بنى اسرائیل! هر گاه دینتان سالم بود ، براى از دست دادن دنیاتان افسوس نخورید
کما لا یَأسى أهلُ الدنیا على ما فاتَهُم مِن دِینِهِم إذا سَلِمَتْ دُنیاهُم
همچنان که دنیا پرستان هر گاه دنیایشان سالم باشد ، براى از دست دادن دینشان اندوهى به خود راه نمى دهند.

✍️ ما حداقل به اندازه ی دنیا طلب ها متعصب باشیم.

 آنها وقتی دنیایشان رو به راه باشد برای دین دل نمیسوزانند، ما هم وقتی دینمان درست و سالم بود برای دنیا دل نسوزانیم و به حد کفاف آن قانع باشیم.

🔻”اَلْإِجْمَالَ فِی اَلطَّلَبِ”، از اصطلاحات پر کاربرد روایات:

✅اجمال فی الطلب عفت است:

امام مجتبی علیه السلام: لاَ تُجَاهِدِ اَلطَّلَبَ جِهَادَ اَلْغَالِبِ
نه چون پیروزمندان در طلب دنیا بکوش کسانی که مزه دنیا زیر دندانشان رفته و در طلب کسب بیشتر اند.
وَ لاَ تَتَّکِلْ عَلَی‌ اَلْقَدَرِ اِتِّکَالَ اَلْمُسْتَسْلِمِ
نه مانند تسلیم‌شدگان به تقدیر تکیه کن و بیماری را پیشه نکن .
فَإِنَّ اِبْتِغَاءَ اَلْفَضْلِ مِنَ اَلسُّنَّهِ
که رفتن دنبال فضل و احسان خدا  سنت و قانون هستی است.
وَ اَلْإِجْمَالَ فِی اَلطَّلَبِ مِنَ اَلْعِفَّهِ  
اعتدال در طلب روزی نشانه ی عفت است.

✳️خودنگهداری در برابر تمایلات:

عفت خیلی مقام بزرگی است عفت بسیار جایگاه رفیعی است اگر کسی می‌خواهد به عفت برسد یکی از راه‌ها این است عفت درمقابل مالی یعنی به حداقل‌ها اکتفا کنید همینکه زیاده روی نکنید، کافیه پول دارید دنبال پول هم هستید ،حضرت فرمودند طوری نیست اجمال داشته باشید خطوط قرمز را ردنکنید این یک مدل از عفاف اقتصادی است.

❇️اجمال فی الطلب نشانه ی ایمان است:

امیرالمومنین علیه السلام:
 سِتَّهٌ تُخْتَبَرُ بِهَا دِینُ اَلرَّجُلِ: اَلْوَرَعُ، وَ اَلتَّقْوَی‌، وَ صِدْقُ اَلْیَقِینِ، وَ مُجَاهَدَهُ اَلْهَوَی‌، وَ اَلْعِفَّهُ، وَ اَلْإِجْمَالُ فِی اَلطَّلَبِ . دین مردم را آزمود: ورع ،تقوا، یقین صادقانه، مبارزه با نفس، عفت، و میانه روی در خواستن.

یکی از مواردی که انسان می‌تواند دین خود را بسنجدآن است که شما چقدر اجمال فی الطلب دارید؟چقدر میانه روی دارید؟چقدر از حرص دور هستید؟هرچه کمتر باشد دینداری شما بزرگتر وغنی تر است.باید با پنبه سردنیا رابرید با یداز دنیا بهره برداری کنیم نه با سروصدا نه باحرص نه طوری که اومارا به بندگی بکشد.

✳️باید با پنبه سر دنیا را برید و بهره را از او گرفت:
امیرالمومنین علیه السلام :
اَلدُّنْیَا دُوَلٌ فَاطْلُبْ حَظَّکَ مِنْهَا بِإِجْمَالِ اَلطَّلَبِ
دنیا دست بدست میچرخد تو بهره خود را از آن با آرامی‌ جستجو کن و حریص مباش.

✍️ کسانی که میخواهند هیجانی و بیش از حد از دنیا بهره ببرند، دنیا متوجه میشود و با آنها گلاویز میشود. ولی کسانی که آهسته به سراغ دنیا میروند، میتوانند همه بهره شان را بی درد سر از دنیا بگیرند.

✳️اجمال فی الطلب در سیره امیرالمومنین:
درنامه ۴۵ به عثمان بن حنیب:
وَ لَوْ شِئْتُ لاَهْتَدَیْتُ اَلطَّرِیقَ إِلَى مُصَفَّى هَذَا اَلْعَسَلِ وَ لُبَابِ هَذَا اَلْقَمْحِ وَ نَسَائِجِ هَذَا اَلْقَزِّ  
فکر نکنید من قادر به تحصیل لذت هاى دنیا نیستم. به خدا سوگند اگر مى خواستم مى توانستم از عسل مصفا و مغز گندم و بافته هاى ابریشم براى خود بهترین غذا و لباس را تهیّه کنم
وَ لَکِنْ هَیْهَاتَ أَنْ یَغْلِبَنِی هَوَایَ وَ یَقُودَنِی جَشَعِی إِلَى تَخَیُّرِ اَلْأَطْعِمَهِ
اما هیهات که هواى نفس بر من چیره شود و حرص و طمع مرا وادار به انتخاب طعام هاى لذیذ نماید.

✍️ حضرت میتوانست بهترین ها را داشته باشد، آن هم از راه حلال و درست ولی اراده کرد میانه روی و زهد در مسیر دنیا را در پیش بگیرد.

✅نکته:
باید در به دست آوردن دنیا، زیبایی را لحاظ کرد:

اگر چه در ابتدای بحث بیان شد که در این حکمت اجمال را به معنای اعتدال میگیریم؛ ولی نباید غافل بود که از جهت لغوی این لفظ به معنای زیبایی است؛ پس باید در طلب دنیا، دنیا طلب زیبا بود.

کسب زیبا به معنای تلاش برای به دست آوردن روزی از راه‌های حلال، معقول، و با حفظ کرامت انسانی است.
این نوع کسب، تنها برای انباشت ثروت نیست، بلکه برای تأمین نیازهای مشروع خود و خانواده، استقلال اقتصادی و قوت گرفتن برای عبادت خداوند است.

✳️مال حلال، زیبا است:
کسب وکار و در آمدتان و رزق و روزیتان زیبا باشد. از جایی پول به دست آورید که زیبا باشد. طوری خرج کنید که زیبا باشد.هرکاری که باعث زشتی میشود از خودتان دور کنید.هرمدل پول به دست آوردن که زشت است از تو باید دور باشد. محرمات، مکاسب محرمه زشت است ربا، قمار،زشت است دنبالشان نروید.هرچیزی که زشت باشد دراین دایره جایی ندارد.حضرت فرمودند کار کنیدوظیفه تان است ولی پول قشنگ به دست بیارید.

قرآن کریم میفرماید:
یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلَالًا طَیِّبًا
ای مردم! از آنچه در زمین است حلال و پاکیزه بخورید.

❇️تجارت، بعد از انجام تکالیف عبادی زیباست:
قرآن کریم در سوره جمعه میفرماید: فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاهُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
پس هنگامی که نماز اتمام یافت، در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا روزی بجویید.

⏪پول زیبا پولی است که شما وظیفه ی شرعیتان را انجام بدهیدحالا دنبال کاربردی کاریه انجام می‌دهید پولش زیباست پولش تربیت فرزند شما را به درستی انجام میدهد.

✍️ این آیه الگویی زیبا ارائه می‌دهد.

اولویت با عبادت است و سپس تلاش برای روزی در چارچوب رضایت خدا.

✅کسب در آمدی که با یاد خدا باشد زیباست:

قرآن کریم در سوره نور میفرماید: رِجَالٌ لَّا تُلْهِیهِمْ تِجَارَهٌ وَلَا بَیْعٌ عَن ذِکْرِ اللَّهِ  
مردانی که هیچ تجارت و خرید و فروشی آنان را از یاد خدا غافل نمی‌کند…

◀️کاری که همراه باذکرباشد.پول به دست آوردن که همره با توجه به خدا باشد میشود پول به دست آوردن زیبا

✍️ نمیفرماید آنها اهل کار نیستند، میفرماید کار آنها را از ذکر و یاد خدا غافل نمیکند.

✳️رزقی که از طریق جوانمردان برسد زیباست:
باجوانمردها معاشرت کنید.باجوانمردها دادو ستد کنید.

حکمت ۶۶:
فَوْتُ الْحَاجَهِ، أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِهَا إِلَى غَیْرِ أَهْلِهَا
از دست رفتن حاجت بهتر از طلب کردن آن از نااهلان است!

⏪اگر می‌خواهید پول زیبا داشته باشید قرضم که خواستید بگیرید از یک انسان جوانمرد بگیرید ولی اگر حق خودتان را از ناجوانمرد گرفتید این به آن زیبایی که باید باشد نیست.

✅رزقی که دسترنج باشد، زیباست:

پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
أطیَبُ الکَسبِ عَمَلُ الرجُلِ بیَدِهِ
پاکترین کسب و درآمد، دسترنج آدمى است.

🔺در روایت آمده است: از معجزه زیباتر، کار کردن است:

📚مرحوم مجلسی در بحار نقل میکند:
رُویَ أنَّ حَوارِیِّی عیسى علیه السلام کانوا إذا جاعُوا قالوا : یا رُوحَ اللّه جُعْنا ، فَیَضرِبُ بیَدِهِ علَى الأرضِ ـ
روایت شده است که حواریان عیسى علیه السلام هر گاه گرسنه مى شدند، مى گفتند: یا روح اللّه ! گرسنه شده ایم. پس، عیسى علیه السلام با دست خود به زمین، چه دشت بود و چه کوه، مى زد و براى هر یک از حواریان دو گرده نان بیرون مى آورد، که آنها را مى خوردند.
فإذا عَطِشُوا قالوا : یا رُوحَ اللّه عَطِشْنا ، فَیَضرِبُ بیَدِهِ على الأرضِ ـ سَهلاً کان أو جَبَلاً ـ فَیُخرِجُ ماءً فَیَشرَبُونَ  
و هر گاه تشنه مى شدند، مى گفتند: یا روح اللّه ! تشنه شده ایم و آن حضرت با دستش به زمین، خواه دشت بود یا کوه، مى زد و آب بیرون مى آورد و حواریان مى نوشیدند..

قالوا : یا رُوحَ اللّه ، مَن أفضَلُ مِنّا ؟ إذا شِئنا أطعَمتَنا ، و إذا شِئنا سَقَیتَنا ، و قد آمَنّا بکَ و اتَّبَعناکَ !
آنها گفتند: یا روح اللّه ! چه کسى از ما برتر است که هر گاه مى خواهیم غذایمان مى دهى و هر گاه مى خواهیم آبمان مى نوشانى در حالى که همه ما به تو ایمان آورده ایم و پیرویت مى کنیم؟
 قالَ : أفضَلُ مِنکُم مَن یَعَملُ بیَدِهِ ، و یَأکُلُ مِن کَسبِهِ  
عیسى علیه السلام فرمود: برتر از شما، کسى است که با دست خود کار کند و از کسب خودش بخورد.
فصاروا یَغسِلُونَ الثِّیابَ بالکِراءِ
از آن پس حواریان رخت مى شستند و اجرت مى گرفتند.

✍️پولی که از دسترنج انسان باشد زیباست ولی پولی که باد آورده باشدزیبایی ندارد.

✳️ رزقی که انسان برای آن  جانش را به خطر نیندازد زیباست:

مصداقش را درروایات داریم
امیرالمومنین علیه السلام:
مَا أَجْمَلَ فِی اَلطَّلَبِ مَنْ رَکِبَ اَلْبَحْرَ لِلتِّجَارَهِ.
کسی که برای تجارت از راه دریا اقدام کند، در کسب روزی اعتدال به خرج نداده است

✍️ در گذشته سفرهای دریایی سخت و خطرناک بود، ماهها می رفتند و زن و فرزند، در انتظار و دلهره بودند. حضرت می فرماید این سفرها برای کسب در آمد مناسب نیست.

❇️رزقی که در وطن به دست بیاید زیباست:

پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
أربَعهٌ مِن سَعادَهِ المَرءِ .
چهار چیز از خوشبختى مرد است
الخُلَطاءُ الصّالِحُونَ
همنشینان شایسته
و الوَلَدُ البارُّ
فرزند نیکوکار،
و المَرأهُ المُؤاتِیَهُ
زن سازگار،
و أن تَکونَ مَعِیشَتُهُ فی بَلَدِهِ
و این که محل کسب او در شهر خودش باشد.


✍️ رزق اگر به دست بیاید ولی آبروی انسان را در معرض خطر قرار دهد، زیبا نیست.

 
✅کسب  در آمد از طریق ریاست طلبی زیبا نیست:!
امام صادق علیه السلام:
مَلْعُونٌ مَنْ تَرَأَّسَ
ملعون است کسى‌که ریاست به خود بندد
مَلْعُونٌ مَنْ هَمَّ بِهَا   
ملعون است کسى‌که دنبال رسیدن به ریاست باشد
مَلْعُونٌ مَنْ حَدَّثَ بِهَا نَفْسَهُ
ملعون است کسى که به فکر آن باشد.

دارد درس می‌خواند تا فردا به پست و‌مقامی برسد.پست ومقام و مسئولیت وظیفه است نباید دنبال آن برود پولی هم که از این راه به دست می آورد زیبا نیست.

🔹 وقتی امیرالمومنین علیه السلام فرزندان عمویش عباس را مسئولیت داد، مالک اشتر اعتراض کرد که اگر قصه فامیل بازی است، چرا ما عثمان را کشتیم.

🔹حضرت با ملاطفت به مالک فرمود من که فرزندان خودم را به مسئولیت نگمارده ام و علت اینکه به فرزندان عباس مسئولیت دادم این است که اولا افراد شایسته ای هستند، ثانیا در دوران خلفا به آنها ظلم شد، چون فامیل ما بودند، ثالثا اگر کسی بهتر میشناسی بیاور تا جابجا کنم.
امیرالمومنین علیه‌السلام فرمود:
اِنِّی سَمِعْتُ اَلْعَبَّاسَ یَطْلُبُ مِنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اَلْإِمَارَهَ مِرَاراً  
من مکرر از عمویم عباس شنیدم که از پیامبر طلب مسئولیت میکرد.

فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَا عَمِّ إِنَّ اَلْإِمَارَهَ إِنْ طَلَبْتَهَا وُکِّلْتَ إِلَیْهَا وَ إِنْ طَلَبَتْکَ أُعِنْتَ عَلَیْهَا
پیامبر صلوات الله علیه و آله فرمود ای عمو حکومت را اگر طلب کنی به همان حکومت واگذار میشوی و اگر او تو را طلب کند خداوند در آن کار به تو یاری می‌رساند.

✍️باید برای به دست آوردن رزق زیبا منتظر بود تا با توجه به تخصص فرد به او پیشنهاد پست و مقامی پیشنهاد بشود، وگرنه کسی که مدام دنبال رسیدن به جایگاه بالایی است آن پولی که بدست می آورد پول زیبایی نیست.


غفر الله لی و لکم، الحمدلله رب العالمین

حکمت سیصد و نود و سوم

حکمت سیصد و نود و سوم

بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴/۶/۹ _ ۷ربیع‌الاول

💢حکمت ۳۹۳💢

استاد محمد کاظمی‌نیا
حکمت سیصد و نود و سوم
0.5 0.75 عادی 1.25 1.5 1.75 2
46:46 00:00
با کلیک روی عناوین زیر،
|

وَ قَالَ (علیه السلام): خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ، وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ؛ فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ.

و امام (ع) فرمود: از دنیا همان را برگیر که نزد تو آید و از آنچه روى از تو بر مى تابد، روى برتاب. اگر چنین نتوانى، اندازه نگه دار.

💠وَ قَالَ (علیه السلام): خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
از دنیا همان قدر را بگیر که به سراغ تو مى آید.
💠 وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ
و از آنچه از تو روى گردانده روى بگردان و به دنبال آن مشتاب،
💠فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ
و اگر چنین نمى کنى لااقل در طلب دنیا به صورت معقول تلاش کن و تندروى مکن.

🔻امیرالمومنین علیه السلام در این حکمت در مورد بهره گرفتن از دنیا سه دستور میدهند:

1⃣ اگر میتوانید با دنیا زاهدانه برخورد کنید.

2⃣ اگر میتوانید برای از دست رفتن دنیا، صبر به خرج بده.

3⃣ اگر نمیتوانید زاهد و صبور باشید، لااقل با دنیا به زیبایی مواجه شو و میانه روی کنید.

💠دربخش اول حکمت آمده :
خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
از دنیا همان قدر را بگیر که به سراغ تو مى آید.

امیرالمومنین علیه السلام درباب رزق و روزی مطالب فراوانی دارند.
اساس مطالب درمورد رزق وروزی حکمت ۴۳۱:
الرِّزْقُ رِزْقَانِ، طَالِبٌ وَ مَطْلُوبٌ
روزى بر دو گونه است: یکى آن‏که به ‏دنبال انسان مى ‏آید و دیگر آن‏که انسان به‏ دنبال آن مى‏ رود.

رزق طالب هم روزی های نانوشته ای است که خداوند برای انسان مقدر کرده است،
هم رزق و روزی است که هر انسانى در شرایط معمولى با کسب و کار عادى و آبرومند به دست می آورد.
زیاده روی بداست ،حرص ،جمع کردن،بخل بداست.وگرنه استفاده به اندازه رزق طالب و رزق مطلوب بسیار خوب است.کسب وکار باید آبرومند باشد،انسان تلاش کندو کارکندپول به دست بیاورد،برای رفاه خودش وخانواده اش خرج کند.

✍️حقیقت زهد نیز همین بود که انسان حرص و طمع به دنیا نداشته باشد، وابسته ی به دست آوردن حجم بیشتری از کالای دنیا نباشد.
لذا حضرت در توصیه ی اول به اصل زهد، قناعت و کفاف امر میکنند.

پر واضح است که هرگز منظور امام  از  ” خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ ” این نیست که انسان در خانه خود بنشیند تا رزق و روزى اش به سراغ او بیاید این همان چیزى است که با صراحت در روایات از آن نهى شده است.  و ما مامور به کار هستیم.

⏪منظور آن است که اصرار بر افزودن مال و ثروت در جایى که اسبابش فراهم نیست نداشته باشد چراکه:

زیاده روی ها حداقل سه آفت ومشکل برای شما ایجاد میکند:

1⃣هم مشقت زیادى را بر انسان تحمیل مى کند.
درروایت داریم که خداوند به دنیا وحی کرد که اگر کسی دنبال توبود از دست آن فرار کن اورابه بردگی بکش بارروی دوش اوبگذار.

2⃣ ممکن است آلوده انواع گناهان و انحراف از مسیر شرع شود.
کسی که همه ی همتش شد پول درآوردن برای به دست آوردن پول حاضر است،هرکاری بکند حتی دین فروشی.

3⃣ اگر به آن نرسد زبان به ناشکرى و کفران بگشاید.
اگر انسان اعتدال را رعایت کرد دیگر به این آفت‌ها دچار نخواهد شد.

✳️خیالمان از روزی راحت باشد:

🔻در حکمت ۳۶۵ از حضرت سوال شد:
لَوْ سُدَّ عَلَى رَجُلٍ بَابُ بَیْتِهِ وَ تُرِکَ فِیهِ، مِنْ أَیْنَ کَانَ یَأْتِیهِ رِزْقُهُ؟ فَقَالَ (علیه السلام): مِنْ حَیْثُ یَأْتِیهِ أَجَلُه.
از امام علیه السلام پرسیدند: اگر درِ خانه کسى را به روى او ببندند و در همان جا محبوس گردد از کجا روزى اش مى رسد؟ امام علیه السلام در پاسخ فرمود: از همان جا که اجل به سراغ او مى آید!

💠خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ
آنچه که از دنیا به سمت تو میآیدآن رابگیر
💠وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ
و از آنچه از تو روى گردانده روى بگردان و به دنبال آن مشتاب.

◀️در مسیر زندگی، خیلی اوقات انسان برای رسیدن به اهداف و خواسته هایش تلاش میکند ولی به هر دلیلی به خواسته هایش نمیرسد؛ یا به خواسته هایش میرسد ولی بعد از مدتی آنها را از دست میدهد.

↩️یا پست است مقام، پول،یاکلا نمیرسد یا اگر رسید دنیا دولت است دست به دست میشود،از این نفربه نفربعدی منتقل می‌کند.مواجه ما با این عادت دنیا چه باشد؟دنیا کارش این است که ازکسی بگیرد و به دیگری بدهد.جنس،مال،قدرت در دست هیچ کسی ثابت نیست.اگرذات دنیا این است اینجا دو راه دارد:

1⃣ یا نشستن و گریستن بر آنچه از دست رفته، و حسرت آنها را خوردن و افسردگی بعد از شکست.

2⃣یا دل از آنها بریدن، چشم از آنها برداشتن و ادامه دادن مسیر به سمت اهداف جدید؛ با تجربه ای بیشتر.

✍️ به فرایندِ گیر نکردن پشت دست انداز مشکلات؛ صبر میگویند.
وقتی سدی ایجاد میشود چیزی را از تو میگیرند،این توقف نکردن می‌شود صبر. اگر دائم گریه وزاری کردید این صبر نیست،اگر گذشتید حالت صبر است.

❇️هر چه از تو روی گرداند، از آن روی بگردان:

قرآن کریم میفرماید:
لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَىٰ مَا فَاتَکُمْ وَ لَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ.
بر آنچه از دست شما رفت، تأسف نخورید، و بر آنچه به شما عطا کرده است، شادمان و دلخوش نشوید.

⏪اگرچیزی دادندالحمدالله نعمتی است که درپس آن وظیفه است اگرچیزی گرفتند الحمدالله نعمت داده بودندو گرفتند مسیرطبیعی دنیا همین است .میدهند و میگیرند پس افسوس خوردن و حسرت خوردن ندارد.

✍️ دل بریدن از آنچه از دست انسان رفته است و صبر بر آن دومین توصیه حضرت است.

🔻در نامه ۴۷ که وصیت نامه هنگام شهادت حضرت است فرمود:
أُوصِیکُمَا بِتَقْوَى اللَّهِ، وَ أَلَّا تَبْغِیَا الدُّنْیَا وَ إِنْ بَغَتْکُمَا
من شما را به تقوا و پرهیزکارى توصیه مى کنم و سفارش مى کنم و در پى زرق و برق دنیا نباشید، هرچند دنیا به سراغ شما بیاید
وَ لَا تَأْسَفَا عَلَى شَیْءٍ مِنْهَا زُوِیَ عَنْکُمَا
و بر آنچه از دنیا از دست مى دهید تأسف نخورید.

✳️دنیا مثل بدهکار فراری است:

مثال ابن ابی الحدید:
اجْعَلِ الدُّنْیَا کَغَرِیمِ السُّوءِ
دنیا را مانند بدهکار بد قرار بده!
حَصَلَ مِنْهُ مَا یَرْضَخُ لَکَ بِهِ
مقدار کمی را که به تو می‌پردازد بپذیر

◀️ این نگاه رامقایسه کنید با کسانی که میخواهندبه کل دنیا برسند،میخواهند همه ی آن بدیهیشان را از دنیا بگیرند. تازه آرزوهای بلند و بالا هم دارند اینها گرفتارند. ‌

🔻حضرت فرمودند:اگر چیزی هم دنیا از توگرفته شد ناراحت نباش .
این قاعده اگر درذهن انسان باشد درکم وزیاد شدن دنیا خیلی نگران وافسرده نخواهد شد.

بخش اول :خُذْ مِنَ الدُّنْیَا مَا أَتَاکَ ،

بخش دوم: وَ تَوَلَّ عَمَّا تَوَلَّى عَنْکَ

  بخش سوم: فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ، فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ
و اگر چنین نمى کنى لااقل در طلب دنیا به صورت معقول تلاش کن و تندروى مکن.

حضرت بعد از بیان دو نقطه ی ایده آل که زهد و تاسف نخوردن بر دنیاست؛

برای  کسانی که توان رسیدن به قله را ندارند؛ پیشنهاد دیگری مطرح میکنند و آن نیز “میانه روی در دنیاست”

جمله ی ” فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ” دو مصداق دارد:

1⃣ کسانی که اصرار دارند وضعیت مادی آنها خوب شود، علاقه به ثروت دارند.

2⃣ کسانی که توان تحمل سختی ها را ندارند، صبر بر مشکلات ندارند.

✍️هیچ جای شک و شبهه نیست که اتفاقا اکثر افراد جامعه جزء همین دو دسته به حساب می آیند؛ لذا حضرت برای اینکه اینها نیز از مسیر زندگی مومنانه خارج نشوند میفرماید ” میانه روی اقتصادی” داشته باشید.

اگر اصرار دارى بر مال و جاه خود بیفزایى، تندروى مکن; عاقلانه تلاش کن و آلوده گناهان مشو.

⏪عقل به تو می‌گوید: پول دربیاور ولی پول مردم را نخور،عقل به تو میگوید پول در بیاور ولی سلامتیت مهمتر از پول است،پول در بیاور ولی خرج کن ذخیره نکن خساست به خرج نده حضرت فرمودند:مسیر اعتدال،مسیر عقل را در کسب وخرج در هر دو پیاده کنید.زاهد نشدید صبور نشدید طوری نیست ولی حداقل موازین شرع را انسان رعایت کند.این میانه روی اقتصادی درمشی نهج البلاغه درمشی اسلام است .

❇️معنای اجمال در طلب:

لفظ ” فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ” از ماده ی جمال و زیبایی است ولی در حکمت مورد نظر از آنجایی که اعتدال حد وسط افراط و تفریط است و اعتدال همیشه زیباست؛ در معنای حکمت لفظ جمال را به معنای میانه روی ترجمه کردیم.

❇️عاقل، کارگر دنیا نمیشود:

حضرت فرمودند: عاقلانه رفتارکنیدحداقلها را رعایت کنید‌یکی از اموری که انسانهای عاقل رعایت می‌کنند برده دنیا نمیشوندبند بردگی به گردن خودشان نمی اندازند.


🔻پیامبر اکرم صَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم میفرمایند:
پیامبر صلوات الله علیه در حالى که غمگین بود از منزل خارج شد فرشته اى خدمت آن حضرت آمد در حالى که کلید گنج هاى زمین را در دست داشت عرض کرد: اى محمّد! این کلید گنج هاى زمین است پروردگارت مى فرماید: آن ها را بگشا و هرچه مى خواهى بردار بى آن که چیزى از مقام تو نزد من کم شود.

🔻 فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلى الله علیه وآله) الدُّنْیا دَارُ مَنْ لاَ دَارَ لَهُ وَ لَهَا یجْمَعُ مَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ  
فرمود: دنیا خانه کسى است که خانه دیگرى ندارد و آن را کسى گردآورى مى کند که عقلى ندارد.
 
انسان عاقل برای دنیا چیزی جمع نمیکند،برای خرج ومخارج خودش برای زندگی دنیا استفاده می‌کند، پول به دست می آورد ولی جمع نمیکند، زیاده روی نمی کند.

✍️با دنیا باید عاقلانه و با اعتدال برخورد کرد نه اینکه دست انداخت و همه ذخائر دنیا را برای خود برداشت، که این به زیان انسان خواهد بود.

✳️طلب زیبای رزق، سفارش جبرئیل به پیامبر:

🔻پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
ألا وإنّ الرُّوحَ الأمینَ نَفَثَ فیرُوعِی أ نّهُ لَن تَمُوتَ نفسٌ حتّى تَستَکمِلَ رِزقَها
همانا روح الامین در دلم چنین افکند که هیچ کسی نمیرد تا روزى اش را به طور کامل دریافت کند.
فاتَّقُوا اللّه و أجمِلُوا فی الطَّلَبِ
پس، از خدا بترسید و در طلب روزى آرام و معتدل باشید.

⏪اعتدال ومیانه روی درکسب پول داشته باشید یک حدو حدودی را برای خودتان رعایت کنید،یک اعتدالی یک مرزی را که از دین خارج نشوید را برای خودتان قرار بدهید.نفس انسان سرکش است دنیا طلب است باید افسار نفس راکشید اورایک جایی الزام کردبه دست کشیدن از دنیا.

✅افسار مرکب دنیا طلبی را باید کشید:

نامه ۳۱:
وَ اعْلَمْ یَقِیناً أَنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ أَمَلَکَ
و به یقین بدان هرگز به همه آرزوهایت دست نخواهى یافت
 وَ لَنْ تَعْدُوَ أَجَلَکَ  
و بیش از آنچه مقرر شده عمر نمى کنى
وَ أَنَّکَ فِی سَبِیلِ مَنْ کَانَ قَبْلَکَ  
و تو در همان مسیرى هستى که پیشینیان تو بودند،آنها رفتند و تو هم خواهى رفت
فَخَفِّضْ فِی الطَّلَبِ وَ أَجْمِلْ فِی الْمُکْتَسَبِ
حال که چنین است، در به دست آوردن دنیا زیاده روى مکن و در کسب و کار میانه رو باش

📚این نامه 31 ،نامه ی تربیتی است امیرالمومنین علیه السلام به امام مجتبی علیه السلام میفرمایند:وبه همه ی ما میگویند به بچه هاتون یاد بدهید و خودتان یاد بگیرید اولا رزق ثابت است ثانیا اجل مقدر است، شما نمی توانید به همه ی آرزوها برسید درست زندگی کنید، درست کسب وکار کنید ،دزدی نکنید، برای رسیدن به دنیا چیزی که حق نیست را نگیر.پس قشنگ زندگی کنید،زندگی زیبا می‌تواند آینده تورا ،بهشت تو را تضمین کند.

✳️ تنها راه آرامش در زندگی اجتماعی و شخصی، عمل به ” فَأَجْمِلْ فِی الطَّلَبِ” است:

مشکلات عظیمى که در دنیاى دیروز و امروز و فردا وجود داشته، دارد و خواهد داشت؛ ناشى از حرص حریصان و دنیاپرستان است که به سهم و حق خود از دنیا قانع نیستند و اصرار دارند از دیگران بگیرند و به خود بیفزایند.

سرچشمه جنگ ها و نزاع ها و بسیارى از پرونده هاى سنگین دادگاه ها همین حرص دنیا و بیش از حق خود طلبیدن است.

اگر به دستورى که حضرت عمل شود آتش جنگ ها خاموش مى گردد و پرونده هاى دادگاه ها بسته خواهد شد

🔹شاعر عرب پایان مى گوید:

یا حَرِیصاً قَطَع الأیّامَ فِى * بُؤسِ عَیْش وَعَناء و تَعَب

اى کسى که تمام روزها را در ناراحتى و رنج و تعب براى افزودن مال و ثروت، مى گذرانى!

لَیْسَ یَعدُوکَ مِنَ الرِّزقِ الّذِى * قَسَم اللّهُ، فأجْمِل فى الطَّلَب

بدان آن رزقى که خدا براى تو مقرر کرده است از تو دریغ نخواهد شد بنابراین در طلب دنیا معقولانه رفتار کن

✍️به اندازه ای که نیاز دارید تلاش کنید نه به اندازه آرزوی که درسرمیپرورانید .

✳️دنیا طلب ها را در یک مورد اسوه بگیرید:

📚شیخ صدوق در امالی روایت نقل میکند: المسیحُ علیه السلام : یا بَنِی إسرائیلَ ، لا تَأسَوا على ما فاتَکُم مِن دُنیاکُم إذا سَلِمَ دِینُکُم
اى بنى اسرائیل! هر گاه دینتان سالم بود ، براى از دست دادن دنیاتان افسوس نخورید
کما لا یَأسى أهلُ الدنیا على ما فاتَهُم مِن دِینِهِم إذا سَلِمَتْ دُنیاهُم
همچنان که دنیا پرستان هر گاه دنیایشان سالم باشد ، براى از دست دادن دینشان اندوهى به خود راه نمى دهند.

✍️ ما حداقل به اندازه ی دنیا طلب ها متعصب باشیم.

 آنها وقتی دنیایشان رو به راه باشد برای دین دل نمیسوزانند، ما هم وقتی دینمان درست و سالم بود برای دنیا دل نسوزانیم و به حد کفاف آن قانع باشیم.

🔻”اَلْإِجْمَالَ فِی اَلطَّلَبِ”، از اصطلاحات پر کاربرد روایات:

✅اجمال فی الطلب عفت است:

امام مجتبی علیه السلام: لاَ تُجَاهِدِ اَلطَّلَبَ جِهَادَ اَلْغَالِبِ
نه چون پیروزمندان در طلب دنیا بکوش کسانی که مزه دنیا زیر دندانشان رفته و در طلب کسب بیشتر اند.
وَ لاَ تَتَّکِلْ عَلَی‌ اَلْقَدَرِ اِتِّکَالَ اَلْمُسْتَسْلِمِ
نه مانند تسلیم‌شدگان به تقدیر تکیه کن و بیماری را پیشه نکن .
فَإِنَّ اِبْتِغَاءَ اَلْفَضْلِ مِنَ اَلسُّنَّهِ
که رفتن دنبال فضل و احسان خدا  سنت و قانون هستی است.
وَ اَلْإِجْمَالَ فِی اَلطَّلَبِ مِنَ اَلْعِفَّهِ  
اعتدال در طلب روزی نشانه ی عفت است.

✳️خودنگهداری در برابر تمایلات:

عفت خیلی مقام بزرگی است عفت بسیار جایگاه رفیعی است اگر کسی می‌خواهد به عفت برسد یکی از راه‌ها این است عفت درمقابل مالی یعنی به حداقل‌ها اکتفا کنید همینکه زیاده روی نکنید، کافیه پول دارید دنبال پول هم هستید ،حضرت فرمودند طوری نیست اجمال داشته باشید خطوط قرمز را ردنکنید این یک مدل از عفاف اقتصادی است.

❇️اجمال فی الطلب نشانه ی ایمان است:

امیرالمومنین علیه السلام:
 سِتَّهٌ تُخْتَبَرُ بِهَا دِینُ اَلرَّجُلِ: اَلْوَرَعُ، وَ اَلتَّقْوَی‌، وَ صِدْقُ اَلْیَقِینِ، وَ مُجَاهَدَهُ اَلْهَوَی‌، وَ اَلْعِفَّهُ، وَ اَلْإِجْمَالُ فِی اَلطَّلَبِ . دین مردم را آزمود: ورع ،تقوا، یقین صادقانه، مبارزه با نفس، عفت، و میانه روی در خواستن.

یکی از مواردی که انسان می‌تواند دین خود را بسنجدآن است که شما چقدر اجمال فی الطلب دارید؟چقدر میانه روی دارید؟چقدر از حرص دور هستید؟هرچه کمتر باشد دینداری شما بزرگتر وغنی تر است.باید با پنبه سردنیا رابرید با یداز دنیا بهره برداری کنیم نه با سروصدا نه باحرص نه طوری که اومارا به بندگی بکشد.

✳️باید با پنبه سر دنیا را برید و بهره را از او گرفت:
امیرالمومنین علیه السلام :
اَلدُّنْیَا دُوَلٌ فَاطْلُبْ حَظَّکَ مِنْهَا بِإِجْمَالِ اَلطَّلَبِ
دنیا دست بدست میچرخد تو بهره خود را از آن با آرامی‌ جستجو کن و حریص مباش.

✍️ کسانی که میخواهند هیجانی و بیش از حد از دنیا بهره ببرند، دنیا متوجه میشود و با آنها گلاویز میشود. ولی کسانی که آهسته به سراغ دنیا میروند، میتوانند همه بهره شان را بی درد سر از دنیا بگیرند.

✳️اجمال فی الطلب در سیره امیرالمومنین:
درنامه ۴۵ به عثمان بن حنیب:
وَ لَوْ شِئْتُ لاَهْتَدَیْتُ اَلطَّرِیقَ إِلَى مُصَفَّى هَذَا اَلْعَسَلِ وَ لُبَابِ هَذَا اَلْقَمْحِ وَ نَسَائِجِ هَذَا اَلْقَزِّ  
فکر نکنید من قادر به تحصیل لذت هاى دنیا نیستم. به خدا سوگند اگر مى خواستم مى توانستم از عسل مصفا و مغز گندم و بافته هاى ابریشم براى خود بهترین غذا و لباس را تهیّه کنم
وَ لَکِنْ هَیْهَاتَ أَنْ یَغْلِبَنِی هَوَایَ وَ یَقُودَنِی جَشَعِی إِلَى تَخَیُّرِ اَلْأَطْعِمَهِ
اما هیهات که هواى نفس بر من چیره شود و حرص و طمع مرا وادار به انتخاب طعام هاى لذیذ نماید.

✍️ حضرت میتوانست بهترین ها را داشته باشد، آن هم از راه حلال و درست ولی اراده کرد میانه روی و زهد در مسیر دنیا را در پیش بگیرد.

✅نکته:
باید در به دست آوردن دنیا، زیبایی را لحاظ کرد:

اگر چه در ابتدای بحث بیان شد که در این حکمت اجمال را به معنای اعتدال میگیریم؛ ولی نباید غافل بود که از جهت لغوی این لفظ به معنای زیبایی است؛ پس باید در طلب دنیا، دنیا طلب زیبا بود.

کسب زیبا به معنای تلاش برای به دست آوردن روزی از راه‌های حلال، معقول، و با حفظ کرامت انسانی است.
این نوع کسب، تنها برای انباشت ثروت نیست، بلکه برای تأمین نیازهای مشروع خود و خانواده، استقلال اقتصادی و قوت گرفتن برای عبادت خداوند است.

✳️مال حلال، زیبا است:
کسب وکار و در آمدتان و رزق و روزیتان زیبا باشد. از جایی پول به دست آورید که زیبا باشد. طوری خرج کنید که زیبا باشد.هرکاری که باعث زشتی میشود از خودتان دور کنید.هرمدل پول به دست آوردن که زشت است از تو باید دور باشد. محرمات، مکاسب محرمه زشت است ربا، قمار،زشت است دنبالشان نروید.هرچیزی که زشت باشد دراین دایره جایی ندارد.حضرت فرمودند کار کنیدوظیفه تان است ولی پول قشنگ به دست بیارید.

قرآن کریم میفرماید:
یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلَالًا طَیِّبًا
ای مردم! از آنچه در زمین است حلال و پاکیزه بخورید.

❇️تجارت، بعد از انجام تکالیف عبادی زیباست:
قرآن کریم در سوره جمعه میفرماید: فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاهُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
پس هنگامی که نماز اتمام یافت، در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا روزی بجویید.

⏪پول زیبا پولی است که شما وظیفه ی شرعیتان را انجام بدهیدحالا دنبال کاربردی کاریه انجام می‌دهید پولش زیباست پولش تربیت فرزند شما را به درستی انجام میدهد.

✍️ این آیه الگویی زیبا ارائه می‌دهد.

اولویت با عبادت است و سپس تلاش برای روزی در چارچوب رضایت خدا.

✅کسب در آمدی که با یاد خدا باشد زیباست:

قرآن کریم در سوره نور میفرماید: رِجَالٌ لَّا تُلْهِیهِمْ تِجَارَهٌ وَلَا بَیْعٌ عَن ذِکْرِ اللَّهِ  
مردانی که هیچ تجارت و خرید و فروشی آنان را از یاد خدا غافل نمی‌کند…

◀️کاری که همراه باذکرباشد.پول به دست آوردن که همره با توجه به خدا باشد میشود پول به دست آوردن زیبا

✍️ نمیفرماید آنها اهل کار نیستند، میفرماید کار آنها را از ذکر و یاد خدا غافل نمیکند.

✳️رزقی که از طریق جوانمردان برسد زیباست:
باجوانمردها معاشرت کنید.باجوانمردها دادو ستد کنید.

حکمت ۶۶:
فَوْتُ الْحَاجَهِ، أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِهَا إِلَى غَیْرِ أَهْلِهَا
از دست رفتن حاجت بهتر از طلب کردن آن از نااهلان است!

⏪اگر می‌خواهید پول زیبا داشته باشید قرضم که خواستید بگیرید از یک انسان جوانمرد بگیرید ولی اگر حق خودتان را از ناجوانمرد گرفتید این به آن زیبایی که باید باشد نیست.

✅رزقی که دسترنج باشد، زیباست:

پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
أطیَبُ الکَسبِ عَمَلُ الرجُلِ بیَدِهِ
پاکترین کسب و درآمد، دسترنج آدمى است.

🔺در روایت آمده است: از معجزه زیباتر، کار کردن است:

📚مرحوم مجلسی در بحار نقل میکند:
رُویَ أنَّ حَوارِیِّی عیسى علیه السلام کانوا إذا جاعُوا قالوا : یا رُوحَ اللّه جُعْنا ، فَیَضرِبُ بیَدِهِ علَى الأرضِ ـ
روایت شده است که حواریان عیسى علیه السلام هر گاه گرسنه مى شدند، مى گفتند: یا روح اللّه ! گرسنه شده ایم. پس، عیسى علیه السلام با دست خود به زمین، چه دشت بود و چه کوه، مى زد و براى هر یک از حواریان دو گرده نان بیرون مى آورد، که آنها را مى خوردند.
فإذا عَطِشُوا قالوا : یا رُوحَ اللّه عَطِشْنا ، فَیَضرِبُ بیَدِهِ على الأرضِ ـ سَهلاً کان أو جَبَلاً ـ فَیُخرِجُ ماءً فَیَشرَبُونَ  
و هر گاه تشنه مى شدند، مى گفتند: یا روح اللّه ! تشنه شده ایم و آن حضرت با دستش به زمین، خواه دشت بود یا کوه، مى زد و آب بیرون مى آورد و حواریان مى نوشیدند..

قالوا : یا رُوحَ اللّه ، مَن أفضَلُ مِنّا ؟ إذا شِئنا أطعَمتَنا ، و إذا شِئنا سَقَیتَنا ، و قد آمَنّا بکَ و اتَّبَعناکَ !
آنها گفتند: یا روح اللّه ! چه کسى از ما برتر است که هر گاه مى خواهیم غذایمان مى دهى و هر گاه مى خواهیم آبمان مى نوشانى در حالى که همه ما به تو ایمان آورده ایم و پیرویت مى کنیم؟
 قالَ : أفضَلُ مِنکُم مَن یَعَملُ بیَدِهِ ، و یَأکُلُ مِن کَسبِهِ  
عیسى علیه السلام فرمود: برتر از شما، کسى است که با دست خود کار کند و از کسب خودش بخورد.
فصاروا یَغسِلُونَ الثِّیابَ بالکِراءِ
از آن پس حواریان رخت مى شستند و اجرت مى گرفتند.

✍️پولی که از دسترنج انسان باشد زیباست ولی پولی که باد آورده باشدزیبایی ندارد.

✳️ رزقی که انسان برای آن  جانش را به خطر نیندازد زیباست:

مصداقش را درروایات داریم
امیرالمومنین علیه السلام:
مَا أَجْمَلَ فِی اَلطَّلَبِ مَنْ رَکِبَ اَلْبَحْرَ لِلتِّجَارَهِ.
کسی که برای تجارت از راه دریا اقدام کند، در کسب روزی اعتدال به خرج نداده است

✍️ در گذشته سفرهای دریایی سخت و خطرناک بود، ماهها می رفتند و زن و فرزند، در انتظار و دلهره بودند. حضرت می فرماید این سفرها برای کسب در آمد مناسب نیست.

❇️رزقی که در وطن به دست بیاید زیباست:

پیامبرصَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم:
أربَعهٌ مِن سَعادَهِ المَرءِ .
چهار چیز از خوشبختى مرد است
الخُلَطاءُ الصّالِحُونَ
همنشینان شایسته
و الوَلَدُ البارُّ
فرزند نیکوکار،
و المَرأهُ المُؤاتِیَهُ
زن سازگار،
و أن تَکونَ مَعِیشَتُهُ فی بَلَدِهِ
و این که محل کسب او در شهر خودش باشد.


✍️ رزق اگر به دست بیاید ولی آبروی انسان را در معرض خطر قرار دهد، زیبا نیست.

 
✅کسب  در آمد از طریق ریاست طلبی زیبا نیست:!
امام صادق علیه السلام:
مَلْعُونٌ مَنْ تَرَأَّسَ
ملعون است کسى‌که ریاست به خود بندد
مَلْعُونٌ مَنْ هَمَّ بِهَا   
ملعون است کسى‌که دنبال رسیدن به ریاست باشد
مَلْعُونٌ مَنْ حَدَّثَ بِهَا نَفْسَهُ
ملعون است کسى که به فکر آن باشد.

دارد درس می‌خواند تا فردا به پست و‌مقامی برسد.پست ومقام و مسئولیت وظیفه است نباید دنبال آن برود پولی هم که از این راه به دست می آورد زیبا نیست.

🔹 وقتی امیرالمومنین علیه السلام فرزندان عمویش عباس را مسئولیت داد، مالک اشتر اعتراض کرد که اگر قصه فامیل بازی است، چرا ما عثمان را کشتیم.

🔹حضرت با ملاطفت به مالک فرمود من که فرزندان خودم را به مسئولیت نگمارده ام و علت اینکه به فرزندان عباس مسئولیت دادم این است که اولا افراد شایسته ای هستند، ثانیا در دوران خلفا به آنها ظلم شد، چون فامیل ما بودند، ثالثا اگر کسی بهتر میشناسی بیاور تا جابجا کنم.
امیرالمومنین علیه‌السلام فرمود:
اِنِّی سَمِعْتُ اَلْعَبَّاسَ یَطْلُبُ مِنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اَلْإِمَارَهَ مِرَاراً  
من مکرر از عمویم عباس شنیدم که از پیامبر طلب مسئولیت میکرد.

فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَا عَمِّ إِنَّ اَلْإِمَارَهَ إِنْ طَلَبْتَهَا وُکِّلْتَ إِلَیْهَا وَ إِنْ طَلَبَتْکَ أُعِنْتَ عَلَیْهَا
پیامبر صلوات الله علیه و آله فرمود ای عمو حکومت را اگر طلب کنی به همان حکومت واگذار میشوی و اگر او تو را طلب کند خداوند در آن کار به تو یاری می‌رساند.

✍️باید برای به دست آوردن رزق زیبا منتظر بود تا با توجه به تخصص فرد به او پیشنهاد پست و مقامی پیشنهاد بشود، وگرنه کسی که مدام دنبال رسیدن به جایگاه بالایی است آن پولی که بدست می آورد پول زیبایی نیست.


غفر الله لی و لکم، الحمدلله رب العالمین

حکمت سیصد و نود و سوم