بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۳/۳/۳۱ . ۲۵ذیحجه
💢 حکمت ۳۶۱ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): إِذَا کَانَتْ لَکَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَهٌ، فَابْدَأْ بِمَسْأَلَهِ الصَّلَاهِ عَلَى رَسُولِهِ (صلى الله علیه وآله)، ثُمَّ سَلْ حَاجَتَکَ، فَإِنَّ اللَّهَ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یُسْأَلَ حَاجَتَیْنِ، فَیَقْضِیَ إِحْدَاهُمَا وَ یَمْنَعَ الْأُخْرَى.
امام (علیه السلام) فرمود:
چون از خداوند سبحان حاجتى خواهى، حاجت خود را با صلوات بر رسول خدا (صلى الله علیه و آله) آغاز کن. زیرا خداى تعالى بزرگتر از این است که از او دو حاجت خواهند و او یکى را برآورد و یکى را روا نسازد.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): إِذَا کَانَتْ لَکَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَهٌ، فَابْدَأْ بِمَسْأَلَهِ الصَّلَاهِ عَلَى رَسُولِهِ (صلى الله علیه وآله)، ثُمَّ سَلْ حَاجَتَکَ
هرگاه حاجتى به درگاه حق داشتى، نخست با صلوات بر پیامبر شروع کن، سپس حاجت خود را بخواه،
💠 فَإِنَّ اللَّهَ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یُسْأَلَ حَاجَتَیْنِ، فَیَقْضِیَ إِحْدَاهُمَا وَ یَمْنَعَ الْأُخْرَى
زیرا خداوند، کریم تر از آن است که دو حاجت از او بخواهند، یکى را قبول و دیگرى را رد کند.
⏪ این حکمت دو موضوع دارد:
۱. جایگاه و فضیلت صلوات
۲. اجابت دعا
✴️ در علوم بلاغی بیان میشود که مقدم کردن چیزی دلایل مختلفی دارد؛ یکی از آنها ” اهمیت” است.
وقتی که انسان پیش از دعا و خواسته اش صلوات میفرستد، در واقع دارد بیان میکند که آنچه اهمیت دارد صلوات است، آنچه اهمیت دارد اعتقاد ما به محمد و آل محمد است؛ و آنچه اهمیت کمتری دارد درخواست و حاجت ماست.
ما اعتقاد را مقدم میکنیم؛ چه حاجتمان بر آورده بشود چه نشود.
✳️حقیقت صلوات، بزرگداشت “آل پیامبر” است.
اگر چه صلوات ذکر شریفی است که آثار فراوانی دارد، ولی قبل از آنکه صلوات را وسیله ای برای رسیدن به حاجات خود بدانیم، باید معنا و حقیقت صلوات واضح شود. صلوات یعنی،
” خدایا در این دنیا پیامبر و اهل بیت او، پیامبر و علی و فاطمه و حسنین مطرح باشند، حرف آنها شنیده شود، مکتب آنها پیروی شود.” قرآن کریم میفرماید:
《 إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ ۚ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا؛ احزاب – ۵۶》
خدا و فرشتگان پای کارند تا نام و مرام اهل بیت را بالا ببرند،
ولی همه ما نیز وظیفه داریم در عمل اهل صلوات شویم، با رفتار و گفتارمان نام اهل بیت را در جامعه بالا ببریم و باعث اعتلای مکتب آنان بشویم.
⚛️ حضرت میفرماید اگر کسی این معنای صلوات را مد نظر داشت، و در حد وسع و توان آن را عملیاتی کرد، اجابت دعای او قطعی است زیرا او دنبال مطرح کردن خودش نیست و بلکه میخواهد اهل بیت را مطرح کند و در چنین حالتی است که دعای انسان به اجابت میرسد.
📚آثار و برکات صلوات در روایات:
مرحوم کلینی در کافی ” بابُ الصَّلاهِ علی النَّبیّ” دارد و در آن ۲۱ حدیث در باب فضیلت و آثار صلوات ذکر میکند.
💮صلوات، عامل اجابت دعاست.
امام صادق صلواه الله علیه می فرماید:
لا یَزالُ الدُّعاءُ مَحجوبا حَتّى یُصَلّى عَلى مُحَمَّدٍ و عَلى آلِ مُحَمَّدٍ
دعا پیوسته در حجاب است تا آن گاه که بر محمّد و بر خاندان محمّد صلوات فرستاده شود.
💮 دعا بی تاثیر است،
مگر همراه با صلوات.
لاَ یزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّى یصَلَّى عَلَى وَ عَلَى أَهْلِ بَیتِى
پیوسته دعا محجوب است و به اجابت نمى رسد تا زمانى که صلوات بر محمّد و آل محمّد فرستاده شود.
💮همه دعای شما مخلوط به صلوات باشد.
پیامبر صلواه الله علیه می فرماید: اجْعَلُونِى فِى أَوَّلِ الدُّعَاءِ وَفِى آخِرِهِ وَفِى وَسَطِه
مرا در ابتداى دعا و در وسط دعا و در آخر دعا قرار دهید.
💮حداقل اول و آخر دعا،
شما صلوات باشد.
امام صادق سلام الله علیه فرمود:
مَنْ کَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ حَاجَهٌ فَلْیبْدَأْ بِالصَّلاهِ عَلَى مُحَمَّد وَآلِهِ ثُمَّ یسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ یخْتِمُ بِالصَّلاهِ عَلَى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد کسى که حاجتى در پیشگاه خدا دارد نخست صلوات بر محمّد و آلش بفرستد بعد حاجت خود را بخواهد سپس آن را با صلوات بر محمّد و آل محمّد پایان دهد.
فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یقْبَلَ الطَّرَفَینِ وَیدَعَ الْوَسَطَ
زیرا خداوند متعال گرامى تر از آن است که دو طرف را بپذیرد و آنچه در وسط آن دو واقع شده است را نپذیرد.
إِذَا کَانَتِ الصَّلاهُ عَلَى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد لا تُحْجَبُ عَنْهُ
هنگامى که صلوات بر محمّد و آل محمّد فرستاده شود به یقین از خداوند محجوب نخواهد بود.
💮صلوات، صف کشی ملائکه برای کمک به انسان است.
امام صادق سلام الله علیه می فرماید:
إِذَا ذُکِرَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَأَکْثِرُوا اَلصَّلاَهَ عَلَیْهِ
هرگاه نام پیامبر برده شد بسیار بر او صلوات بفرستید .
فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَى اَلنَّبِیِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ صَلاَهً وَاحِدَهً صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ فِی أَلْفِ صَفٍّ مِنَ اَلْمَلاَئِکَهِ
زیرا هرکسی یک بار بر پیامبر صلوات بفرستد،خداوند در هزار صف از فرشتگان بر او صلوات مىفرستد.
وَ لَمْ یَبْقَ شَیْءٌ مِمَّا خَلَقَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلاَّ صَلَّى عَلَى ذَلِکَ اَلْعَبْدِ لِصَلاَهِ اَللَّهِ عَلَیْهِ وَ صَلَوَاتِ مَلاَئِکَتِهِ
و هیچ مخلوقى از خداى عز و جل باقى نمىماند،مگر اینکه به خاطر صلوات خدا و فرشتگان،بر آن بنده درود مىفرستد.
فَمَنْ لاَ یَرْغَبُ فِی هَذَا فَهُوَ جَاهِلٌ مَغْرُورٌ قَدْ بَرِئَ اَللَّهُ مِنْهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَهْلُهِ
ِو هرکسی به این امر رغبت نداشته باشد نادان و مغرور است و خدا و رسولش از او بیزارند.
💮هر صد صلوات، صد دعای مستجاب:
امام صادق صلواه الله علیه می فرماید:
مَنْ قَالَ “یَا رَبِّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ” مِائَهَ مَرَّهٍ قُضِیَتْ لَهُ مِائَهُ حَاجَهٍ ثَلاَثُونَ لِلدُّنْیَا وَ اَلْبَاقِی لِلْآخِرَهِ
هر کسی صد بار بگوید خدایا بر پیامبر و آل او درود بفرست، خداوند صد حاجت از او بر آورده میکند، سی حاجت دنیایی و هفتاد حاجت معنوی و اخروی.
💮دعاها بدون صلوات ابتر اند.
امام صادق علیه السلام می فرماید:
کُلُّ دُعَاءٍ یُدْعَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ مَحْجُوبٌ عَنِ اَلسَّمَاءِ حَتَّى یُصَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
هر دعائى که خداى عز و جل بدان خوانده شود از رفتن به آسمان محجوبست تا صلوات بر محمد و آل محمد فرستاده شود.
💮همه دعاهایمان وقف پیامبر باشد.
امام صادق علیه السلام می فرماید:
إِنَّ رَجُلاً أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنِّی جَعَلْتُ ثُلُثَ صَلَوَاتِی لَکَ
مردى نزد رسول خدا آمد و گفت:یا رسول اللّٰه!من یک سوّم دعاهاى خود را براى شما مقرر کردهام،
فَقَالَ لَهُ خَیْراً
رسول خدا او را تحسین کرد.
فَقَالَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنِّی جَعَلْتُ نِصْفَ صَلَوَاتِی لَکَ
و او باز عرض کرد:یا رسول اللّٰه!
من نیمى از دعاهاى خود را برای شما قرار میدهم ،
فَقَالَ لَهُ ذَاکَ أَفْضَلُ
رسول خدا فرمود: این بهتر است.
فَقَالَ إِنِّی جَعَلْتُ کُلَّ صَلَوَاتِی لَکَ
آن مرد گفت:من همۀ دعاهاى خود را از آن شما میکنم،
فَقَالَ إِذاً یَکْفِیَکَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا أَهَمَّکَ مِنْ أَمْرِ دُنْیَاکَ وَ آخِرَتِکَ
فرمود:در این صورت خداى عز و جل کفایت کند براى تو آنچه را از کار دنیا و آخرتت مهم است.
فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَصْلَحَکَ اَللَّهُ کَیْفَ یَجْعَلُ صَلاَتَهُ لَهُ
مردى به امام صادق عرض کرد:
اصلحک اللّٰه!چگونه همۀ دعاهاى خود را برای آن حضرت قرار میدهد؟
فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ
امام صادق در پاسخ او فرمود:
لاَ یَسْأَلُ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ شَیْئاً إِلاَّ بَدَأَ بِالصَّلاَهِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَیْهِمْ
از خدای عز و جل چیزى در خواست نمیکند جز اینکه دعاى خود را با صلوات بر محمد و آلش آغاز میکند.
🔻نکته:
هر آنچه که بیان شد در مورد رابطه ی صلوات با برآورده شدن دعا بود، ولی بحث فضیلت و ثواب و برکات صلوات، موضوع مفصل دیگری است که در روایات به آن پرداخته شده است.
✴️راوی میگوید به امام صادق عرض کردم:
إِنِّی دَخَلْتُ اَلْبَیْتَ وَ لَمْ یَحْضُرْنِی شَیْءٌ مِنَ اَلدُّعَاءِ إِلاَّ اَلصَّلاَهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ من وارد کعبه شدم و هیچ دعائى بخاطر نداشتم جز صلوات بر محمد و آل محمد؟
فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَخْرُجْ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا خَرَجْتَ بِهِ
فرمود: آگاه باش که هیچ کسی مانند تو در فضیلت و ثواب از کعبه بیرون نیامده است.
گاهی خداوند این غفلت را بر انسان مقدر میکند و هیچ دعا و ذکری به یاد او نمی آید مگر صلوات، و این بالاترین نعمتی است که خداوند میتواند به انسان بدهد.
✳️صلوات علاوه بر اجابت دعا، آثار دیگری نیز دارد.
صلوات ذکر است، و همه آثار و برکاتی که برای ذکر الهی بیان شده است، برای ذکر صلوات نیز صادق است.
⚛️جلاء قلب و باز شدن چشم دل:
در خطبه ۲۲۲ در مورد آثار ذکر فرمود:
إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى جَعَلَ الذِّکْرَ جِلاءً لِلْقُلُوبِ، تَسْمَعُ بِهِ بَعْدَ الْوَقْرَهِ وَ تُبْصِرُ بِهِ بَعْدَ الْعَشْوَهِ
خداوند منزّه و برتر، یاد خود را مایه جلاى قلبها قرار داده که بر اثر آن گوش، پس از سنگینى ،شنوا شود و چشم پس از کم سویى بینا گردد.
وَ تَنْقَادُ بِهِ بَعْدَ الْمُعَانَدَهِ
واز لجاجت و عناد به انقیاد و اطاعت باز گردد و رام شود.
✳️ صلوات میتوانداز بین برنده گناه باشد. امام رضا علیه السلام فرمود:
مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یُکَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الصَّلاهِ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَاِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً
هر کس نمی تواند کفاره ی گناهانش را بپردازد، بر محمد و آل محمد بسیار صلوات فرستد زیرا صلوات گناهانش را کاملا از بین می برد.
✴️صلوات میتواند ایجاد کننده عافیت باشد. پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود:
مَن صَلّى عَلَیَّ مَرَّهً فَتَحَ اللّهُ علَیهِ بابا مِنَ العافیَهِ
هر کسی یـک بـار بـر من صلوات فرستد ، خداوند درى از عافیت به رویش بگشاید.
🔻نکته ۱:
صلوات بدون “آل محمد” ابتر است
رسولخدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:
لاتُصَلُّوا عَلَیَّ صَلاهَ البَتْراءِ،
صلوات ناقص و بدون دنباله بر من نفرستید.
قالُوا: وَ ما الصَّلاهُ البَتراءُ یا رسولَ اللهِ؟
اصحاب پرسیدند: صلوات ناقص و بدون دنباله چیست؟
قالَ صَلَّی اللهُ علیهِ و آله: لاتَقُولُوا “اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحمَّدٍ”
پیامبر صلّی الله علیه و اله فرمودند: نگویید” اَلَّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ”
تُمسِکُونَ، بَلْ قُولوا: “صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ”
و سکوت کنید؛ بلکه بگویید:
” الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ “.
🔻نکته۲:
صلوات باید همراه با دعای فرج باشد.
به خلاف تصوّری که اکثر افراد دارند که خیال میکنند ذکر “و عجِّل فَرَجَهم”
در زمان غیبت امام زمان به صلوات اضافه شده است؛ در حالیکه روایاتی که از ائمه داریم بر ذکر “و عجِّل فَرَجَهم” تاکید شده است.
✳️ امام حسین از امیرالمومنین علیهما السلام دعایی را نقل میکند که در فرازی از آن چنین آمده است:
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی طَیِّبِ الْمُرْسَلِین … صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُم…
امام صادق فرمود:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ الطَّیِّبِینَ وَ عَجِّلِ اللَّهُمَّ فَرَجَهُم
⚛️ در روایتی امام صادق فرمود: هرکس بعد از نماز صبح و نماز ظهر بگوید:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ»،
نمیمیرد مگر اینکه قائم از آل محمد را درک کند.
✴️راوی میگوید: امام صادق دعایی را به من یاد دادند و فرمودند خیر دنیا و آخرت در این دعا جمع شده است.
در بخشی از آن دعا آمده:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَ رُوحَهُمْ وَ رَاحَتَهُمْ وَ سُرُورَهُمْ وَ أَذِقْنِی طَعْمَ فَرَجِهِمْ وَ أَهْلِکْ أَعْدَاءَهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْس»
فرجی که پس از صلوات میگوییم هم به معنای مطلق فرج و گشایش و باز شدن مسیرهای بسته است،
هم به طور خاص به معنای ظهور امام زمان است.
🔻نکته ۳:
آیا صلوات فرستادن ما چیزى بر مقام پیامبر مى افزاید؟
با اینکه پیامبر و اهل بیت، بالاترین و کامل ترین درجات و مقامات را در عالم خلقت دارند ولی؛
مقامات قرب الى الله بى نهایت است، چنین نیست که پایان بیابد بنابراین خداوند به برکت دعاى ما رحمت تازه اى بر روان پاک پیغمبر مى فرستد.
دعا اثر دارد؛ دعای ما نیز در حق پیامبر و اهل بیت به اجابت خواهد رسید.
✳️مستحب است که انسان در تشهد بگوید:
«وَتَقبَّلْ شَفاعتَه فى اُمَّتِهِ و ارفَعْ دَرَجَتَه»
⚛️در یکى از خطبه هاى امیرمؤمنان على در روز جمعه آمده است:
«اللّهمَّ صَلِّ على محمَّد عَبدِکَ وَرَسولِکَ ونَبِیِّکَ صلاهً نامِیهً زاکِیهً تَرفَعُ بها دَرَجَتَه»
📚علامه شوشتری در بهج الصباغه از امام سجاد نقل میکند که در دعا میفرماید:
«فَارْفَعْهُ بِسَلامِنا إلى حَیث، قدَّرتَ فى سابقِ عِلمِک أن تُبَلِّغَهُ إیّاهُ وبِصَلاتِنا علیه مقام او را با سلام و درود ما بالا ببر تا آن جا که در علم خود براى او مقدر کرده اى که او را به آن مقام برسانى.
✴️به دو دلیل مقام پیامبر و اهل بیت بالا رفتنی است:
اولا؛ وقتی ما مامور به دعا شده ایم، دعا باید اثر داشته باشد وگرنه کار عبثی است.
ثانیا؛ پیامبر فرمود:
مَن سَنَّ سُنَّهً حَسَنهً عُمِلَ بها مِن بَعدِهِ کانَ لَهُ أجرُهُ…
هرکس سنت حسنه اى بگذارد به تعداد کسانى که به آن سنت عمل مى کنند به او پاداش داده مى شود.
پیامبر اکرم بزرگ ترین سنت را که آیین اسلام است در میان جامعه بشریت قرار داده است بنابراین به تعداد کسانى که تا روز قیامت به آیین او مى پیوندند و به سنتش عمل مى کنند خداوند اجر و پاداش و ترفیع مقام به او مى دهد.
⏪حقیقت صلوات، بزرگداشت “آل پیامبر” است.
اگر چه صلوات ذکر شریفی است که آثار فراوانی دارد، ولی قبل از آنکه صلوات را وسیله ای برای رسیدن به حاجات خود بدانیم، باید معنا و حقیقت صلوات واضح شود. صلوات یعنی ” خدایا در این دنیا پیامبر و اهل بیت او، پیامبر و علی و فاطمه و حسنین مطرح باشند، حرف آنها شنیده شود، مکتب آنها پیروی شود.”
اللهم استجب دعانا بالقران
بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمتها
۱۴۰۳/۳/۳۱ . ۲۵ذیحجه
💢 حکمت ۳۶۱ 💢
وَ قَالَ (علیه السلام): إِذَا کَانَتْ لَکَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَهٌ، فَابْدَأْ بِمَسْأَلَهِ الصَّلَاهِ عَلَى رَسُولِهِ (صلى الله علیه وآله)، ثُمَّ سَلْ حَاجَتَکَ، فَإِنَّ اللَّهَ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یُسْأَلَ حَاجَتَیْنِ، فَیَقْضِیَ إِحْدَاهُمَا وَ یَمْنَعَ الْأُخْرَى.
امام (علیه السلام) فرمود:
چون از خداوند سبحان حاجتى خواهى، حاجت خود را با صلوات بر رسول خدا (صلى الله علیه و آله) آغاز کن. زیرا خداى تعالى بزرگتر از این است که از او دو حاجت خواهند و او یکى را برآورد و یکى را روا نسازد.
💠وَ قَالَ (علیه السلام): إِذَا کَانَتْ لَکَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ حَاجَهٌ، فَابْدَأْ بِمَسْأَلَهِ الصَّلَاهِ عَلَى رَسُولِهِ (صلى الله علیه وآله)، ثُمَّ سَلْ حَاجَتَکَ
هرگاه حاجتى به درگاه حق داشتى، نخست با صلوات بر پیامبر شروع کن، سپس حاجت خود را بخواه،
💠 فَإِنَّ اللَّهَ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یُسْأَلَ حَاجَتَیْنِ، فَیَقْضِیَ إِحْدَاهُمَا وَ یَمْنَعَ الْأُخْرَى
زیرا خداوند، کریم تر از آن است که دو حاجت از او بخواهند، یکى را قبول و دیگرى را رد کند.
⏪ این حکمت دو موضوع دارد:
۱. جایگاه و فضیلت صلوات
۲. اجابت دعا
✴️ در علوم بلاغی بیان میشود که مقدم کردن چیزی دلایل مختلفی دارد؛ یکی از آنها ” اهمیت” است.
وقتی که انسان پیش از دعا و خواسته اش صلوات میفرستد، در واقع دارد بیان میکند که آنچه اهمیت دارد صلوات است، آنچه اهمیت دارد اعتقاد ما به محمد و آل محمد است؛ و آنچه اهمیت کمتری دارد درخواست و حاجت ماست.
ما اعتقاد را مقدم میکنیم؛ چه حاجتمان بر آورده بشود چه نشود.
✳️حقیقت صلوات، بزرگداشت “آل پیامبر” است.
اگر چه صلوات ذکر شریفی است که آثار فراوانی دارد، ولی قبل از آنکه صلوات را وسیله ای برای رسیدن به حاجات خود بدانیم، باید معنا و حقیقت صلوات واضح شود. صلوات یعنی،
” خدایا در این دنیا پیامبر و اهل بیت او، پیامبر و علی و فاطمه و حسنین مطرح باشند، حرف آنها شنیده شود، مکتب آنها پیروی شود.” قرآن کریم میفرماید:
《 إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ ۚ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا؛ احزاب – ۵۶》
خدا و فرشتگان پای کارند تا نام و مرام اهل بیت را بالا ببرند،
ولی همه ما نیز وظیفه داریم در عمل اهل صلوات شویم، با رفتار و گفتارمان نام اهل بیت را در جامعه بالا ببریم و باعث اعتلای مکتب آنان بشویم.
⚛️ حضرت میفرماید اگر کسی این معنای صلوات را مد نظر داشت، و در حد وسع و توان آن را عملیاتی کرد، اجابت دعای او قطعی است زیرا او دنبال مطرح کردن خودش نیست و بلکه میخواهد اهل بیت را مطرح کند و در چنین حالتی است که دعای انسان به اجابت میرسد.
📚آثار و برکات صلوات در روایات:
مرحوم کلینی در کافی ” بابُ الصَّلاهِ علی النَّبیّ” دارد و در آن ۲۱ حدیث در باب فضیلت و آثار صلوات ذکر میکند.
💮صلوات، عامل اجابت دعاست.
امام صادق صلواه الله علیه می فرماید:
لا یَزالُ الدُّعاءُ مَحجوبا حَتّى یُصَلّى عَلى مُحَمَّدٍ و عَلى آلِ مُحَمَّدٍ
دعا پیوسته در حجاب است تا آن گاه که بر محمّد و بر خاندان محمّد صلوات فرستاده شود.
💮 دعا بی تاثیر است،
مگر همراه با صلوات.
لاَ یزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّى یصَلَّى عَلَى وَ عَلَى أَهْلِ بَیتِى
پیوسته دعا محجوب است و به اجابت نمى رسد تا زمانى که صلوات بر محمّد و آل محمّد فرستاده شود.
💮همه دعای شما مخلوط به صلوات باشد.
پیامبر صلواه الله علیه می فرماید: اجْعَلُونِى فِى أَوَّلِ الدُّعَاءِ وَفِى آخِرِهِ وَفِى وَسَطِه
مرا در ابتداى دعا و در وسط دعا و در آخر دعا قرار دهید.
💮حداقل اول و آخر دعا،
شما صلوات باشد.
امام صادق سلام الله علیه فرمود:
مَنْ کَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ حَاجَهٌ فَلْیبْدَأْ بِالصَّلاهِ عَلَى مُحَمَّد وَآلِهِ ثُمَّ یسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ یخْتِمُ بِالصَّلاهِ عَلَى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد کسى که حاجتى در پیشگاه خدا دارد نخست صلوات بر محمّد و آلش بفرستد بعد حاجت خود را بخواهد سپس آن را با صلوات بر محمّد و آل محمّد پایان دهد.
فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَکْرَمُ مِنْ أَنْ یقْبَلَ الطَّرَفَینِ وَیدَعَ الْوَسَطَ
زیرا خداوند متعال گرامى تر از آن است که دو طرف را بپذیرد و آنچه در وسط آن دو واقع شده است را نپذیرد.
إِذَا کَانَتِ الصَّلاهُ عَلَى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد لا تُحْجَبُ عَنْهُ
هنگامى که صلوات بر محمّد و آل محمّد فرستاده شود به یقین از خداوند محجوب نخواهد بود.
💮صلوات، صف کشی ملائکه برای کمک به انسان است.
امام صادق سلام الله علیه می فرماید:
إِذَا ذُکِرَ اَلنَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَأَکْثِرُوا اَلصَّلاَهَ عَلَیْهِ
هرگاه نام پیامبر برده شد بسیار بر او صلوات بفرستید .
فَإِنَّهُ مَنْ صَلَّى عَلَى اَلنَّبِیِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ صَلاَهً وَاحِدَهً صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ فِی أَلْفِ صَفٍّ مِنَ اَلْمَلاَئِکَهِ
زیرا هرکسی یک بار بر پیامبر صلوات بفرستد،خداوند در هزار صف از فرشتگان بر او صلوات مىفرستد.
وَ لَمْ یَبْقَ شَیْءٌ مِمَّا خَلَقَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلاَّ صَلَّى عَلَى ذَلِکَ اَلْعَبْدِ لِصَلاَهِ اَللَّهِ عَلَیْهِ وَ صَلَوَاتِ مَلاَئِکَتِهِ
و هیچ مخلوقى از خداى عز و جل باقى نمىماند،مگر اینکه به خاطر صلوات خدا و فرشتگان،بر آن بنده درود مىفرستد.
فَمَنْ لاَ یَرْغَبُ فِی هَذَا فَهُوَ جَاهِلٌ مَغْرُورٌ قَدْ بَرِئَ اَللَّهُ مِنْهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَهْلُهِ
ِو هرکسی به این امر رغبت نداشته باشد نادان و مغرور است و خدا و رسولش از او بیزارند.
💮هر صد صلوات، صد دعای مستجاب:
امام صادق صلواه الله علیه می فرماید:
مَنْ قَالَ “یَا رَبِّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ” مِائَهَ مَرَّهٍ قُضِیَتْ لَهُ مِائَهُ حَاجَهٍ ثَلاَثُونَ لِلدُّنْیَا وَ اَلْبَاقِی لِلْآخِرَهِ
هر کسی صد بار بگوید خدایا بر پیامبر و آل او درود بفرست، خداوند صد حاجت از او بر آورده میکند، سی حاجت دنیایی و هفتاد حاجت معنوی و اخروی.
💮دعاها بدون صلوات ابتر اند.
امام صادق علیه السلام می فرماید:
کُلُّ دُعَاءٍ یُدْعَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ مَحْجُوبٌ عَنِ اَلسَّمَاءِ حَتَّى یُصَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
هر دعائى که خداى عز و جل بدان خوانده شود از رفتن به آسمان محجوبست تا صلوات بر محمد و آل محمد فرستاده شود.
💮همه دعاهایمان وقف پیامبر باشد.
امام صادق علیه السلام می فرماید:
إِنَّ رَجُلاً أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنِّی جَعَلْتُ ثُلُثَ صَلَوَاتِی لَکَ
مردى نزد رسول خدا آمد و گفت:یا رسول اللّٰه!من یک سوّم دعاهاى خود را براى شما مقرر کردهام،
فَقَالَ لَهُ خَیْراً
رسول خدا او را تحسین کرد.
فَقَالَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنِّی جَعَلْتُ نِصْفَ صَلَوَاتِی لَکَ
و او باز عرض کرد:یا رسول اللّٰه!
من نیمى از دعاهاى خود را برای شما قرار میدهم ،
فَقَالَ لَهُ ذَاکَ أَفْضَلُ
رسول خدا فرمود: این بهتر است.
فَقَالَ إِنِّی جَعَلْتُ کُلَّ صَلَوَاتِی لَکَ
آن مرد گفت:من همۀ دعاهاى خود را از آن شما میکنم،
فَقَالَ إِذاً یَکْفِیَکَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا أَهَمَّکَ مِنْ أَمْرِ دُنْیَاکَ وَ آخِرَتِکَ
فرمود:در این صورت خداى عز و جل کفایت کند براى تو آنچه را از کار دنیا و آخرتت مهم است.
فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَصْلَحَکَ اَللَّهُ کَیْفَ یَجْعَلُ صَلاَتَهُ لَهُ
مردى به امام صادق عرض کرد:
اصلحک اللّٰه!چگونه همۀ دعاهاى خود را برای آن حضرت قرار میدهد؟
فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ
امام صادق در پاسخ او فرمود:
لاَ یَسْأَلُ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ شَیْئاً إِلاَّ بَدَأَ بِالصَّلاَهِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَیْهِمْ
از خدای عز و جل چیزى در خواست نمیکند جز اینکه دعاى خود را با صلوات بر محمد و آلش آغاز میکند.
🔻نکته:
هر آنچه که بیان شد در مورد رابطه ی صلوات با برآورده شدن دعا بود، ولی بحث فضیلت و ثواب و برکات صلوات، موضوع مفصل دیگری است که در روایات به آن پرداخته شده است.
✴️راوی میگوید به امام صادق عرض کردم:
إِنِّی دَخَلْتُ اَلْبَیْتَ وَ لَمْ یَحْضُرْنِی شَیْءٌ مِنَ اَلدُّعَاءِ إِلاَّ اَلصَّلاَهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ من وارد کعبه شدم و هیچ دعائى بخاطر نداشتم جز صلوات بر محمد و آل محمد؟
فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَخْرُجْ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا خَرَجْتَ بِهِ
فرمود: آگاه باش که هیچ کسی مانند تو در فضیلت و ثواب از کعبه بیرون نیامده است.
گاهی خداوند این غفلت را بر انسان مقدر میکند و هیچ دعا و ذکری به یاد او نمی آید مگر صلوات، و این بالاترین نعمتی است که خداوند میتواند به انسان بدهد.
✳️صلوات علاوه بر اجابت دعا، آثار دیگری نیز دارد.
صلوات ذکر است، و همه آثار و برکاتی که برای ذکر الهی بیان شده است، برای ذکر صلوات نیز صادق است.
⚛️جلاء قلب و باز شدن چشم دل:
در خطبه ۲۲۲ در مورد آثار ذکر فرمود:
إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى جَعَلَ الذِّکْرَ جِلاءً لِلْقُلُوبِ، تَسْمَعُ بِهِ بَعْدَ الْوَقْرَهِ وَ تُبْصِرُ بِهِ بَعْدَ الْعَشْوَهِ
خداوند منزّه و برتر، یاد خود را مایه جلاى قلبها قرار داده که بر اثر آن گوش، پس از سنگینى ،شنوا شود و چشم پس از کم سویى بینا گردد.
وَ تَنْقَادُ بِهِ بَعْدَ الْمُعَانَدَهِ
واز لجاجت و عناد به انقیاد و اطاعت باز گردد و رام شود.
✳️ صلوات میتوانداز بین برنده گناه باشد. امام رضا علیه السلام فرمود:
مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یُکَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الصَّلاهِ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَاِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً
هر کس نمی تواند کفاره ی گناهانش را بپردازد، بر محمد و آل محمد بسیار صلوات فرستد زیرا صلوات گناهانش را کاملا از بین می برد.
✴️صلوات میتواند ایجاد کننده عافیت باشد. پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود:
مَن صَلّى عَلَیَّ مَرَّهً فَتَحَ اللّهُ علَیهِ بابا مِنَ العافیَهِ
هر کسی یـک بـار بـر من صلوات فرستد ، خداوند درى از عافیت به رویش بگشاید.
🔻نکته ۱:
صلوات بدون “آل محمد” ابتر است
رسولخدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:
لاتُصَلُّوا عَلَیَّ صَلاهَ البَتْراءِ،
صلوات ناقص و بدون دنباله بر من نفرستید.
قالُوا: وَ ما الصَّلاهُ البَتراءُ یا رسولَ اللهِ؟
اصحاب پرسیدند: صلوات ناقص و بدون دنباله چیست؟
قالَ صَلَّی اللهُ علیهِ و آله: لاتَقُولُوا “اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحمَّدٍ”
پیامبر صلّی الله علیه و اله فرمودند: نگویید” اَلَّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ”
تُمسِکُونَ، بَلْ قُولوا: “صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ”
و سکوت کنید؛ بلکه بگویید:
” الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ “.
🔻نکته۲:
صلوات باید همراه با دعای فرج باشد.
به خلاف تصوّری که اکثر افراد دارند که خیال میکنند ذکر “و عجِّل فَرَجَهم”
در زمان غیبت امام زمان به صلوات اضافه شده است؛ در حالیکه روایاتی که از ائمه داریم بر ذکر “و عجِّل فَرَجَهم” تاکید شده است.
✳️ امام حسین از امیرالمومنین علیهما السلام دعایی را نقل میکند که در فرازی از آن چنین آمده است:
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی طَیِّبِ الْمُرْسَلِین … صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُم…
امام صادق فرمود:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ الطَّیِّبِینَ وَ عَجِّلِ اللَّهُمَّ فَرَجَهُم
⚛️ در روایتی امام صادق فرمود: هرکس بعد از نماز صبح و نماز ظهر بگوید:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ»،
نمیمیرد مگر اینکه قائم از آل محمد را درک کند.
✴️راوی میگوید: امام صادق دعایی را به من یاد دادند و فرمودند خیر دنیا و آخرت در این دعا جمع شده است.
در بخشی از آن دعا آمده:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَ رُوحَهُمْ وَ رَاحَتَهُمْ وَ سُرُورَهُمْ وَ أَذِقْنِی طَعْمَ فَرَجِهِمْ وَ أَهْلِکْ أَعْدَاءَهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْس»
فرجی که پس از صلوات میگوییم هم به معنای مطلق فرج و گشایش و باز شدن مسیرهای بسته است،
هم به طور خاص به معنای ظهور امام زمان است.
🔻نکته ۳:
آیا صلوات فرستادن ما چیزى بر مقام پیامبر مى افزاید؟
با اینکه پیامبر و اهل بیت، بالاترین و کامل ترین درجات و مقامات را در عالم خلقت دارند ولی؛
مقامات قرب الى الله بى نهایت است، چنین نیست که پایان بیابد بنابراین خداوند به برکت دعاى ما رحمت تازه اى بر روان پاک پیغمبر مى فرستد.
دعا اثر دارد؛ دعای ما نیز در حق پیامبر و اهل بیت به اجابت خواهد رسید.
✳️مستحب است که انسان در تشهد بگوید:
«وَتَقبَّلْ شَفاعتَه فى اُمَّتِهِ و ارفَعْ دَرَجَتَه»
⚛️در یکى از خطبه هاى امیرمؤمنان على در روز جمعه آمده است:
«اللّهمَّ صَلِّ على محمَّد عَبدِکَ وَرَسولِکَ ونَبِیِّکَ صلاهً نامِیهً زاکِیهً تَرفَعُ بها دَرَجَتَه»
📚علامه شوشتری در بهج الصباغه از امام سجاد نقل میکند که در دعا میفرماید:
«فَارْفَعْهُ بِسَلامِنا إلى حَیث، قدَّرتَ فى سابقِ عِلمِک أن تُبَلِّغَهُ إیّاهُ وبِصَلاتِنا علیه مقام او را با سلام و درود ما بالا ببر تا آن جا که در علم خود براى او مقدر کرده اى که او را به آن مقام برسانى.
✴️به دو دلیل مقام پیامبر و اهل بیت بالا رفتنی است:
اولا؛ وقتی ما مامور به دعا شده ایم، دعا باید اثر داشته باشد وگرنه کار عبثی است.
ثانیا؛ پیامبر فرمود:
مَن سَنَّ سُنَّهً حَسَنهً عُمِلَ بها مِن بَعدِهِ کانَ لَهُ أجرُهُ…
هرکس سنت حسنه اى بگذارد به تعداد کسانى که به آن سنت عمل مى کنند به او پاداش داده مى شود.
پیامبر اکرم بزرگ ترین سنت را که آیین اسلام است در میان جامعه بشریت قرار داده است بنابراین به تعداد کسانى که تا روز قیامت به آیین او مى پیوندند و به سنتش عمل مى کنند خداوند اجر و پاداش و ترفیع مقام به او مى دهد.
⏪حقیقت صلوات، بزرگداشت “آل پیامبر” است.
اگر چه صلوات ذکر شریفی است که آثار فراوانی دارد، ولی قبل از آنکه صلوات را وسیله ای برای رسیدن به حاجات خود بدانیم، باید معنا و حقیقت صلوات واضح شود. صلوات یعنی ” خدایا در این دنیا پیامبر و اهل بیت او، پیامبر و علی و فاطمه و حسنین مطرح باشند، حرف آنها شنیده شود، مکتب آنها پیروی شود.”
اللهم استجب دعانا بالقران
