بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴/۰۴/۲۴_۱۹محرم
💢حکمت ۳۶۹💢
وَ قَالَ (علیه السلام): یَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا یَبْقَى فِیهِمْ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا رَسْمُهُ وَ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا اسْمُهُ؛ وَ مَسَاجِدُهُمْ یَوْمَئِذٍ عَامِرَهٌ مِنَ الْبِنَاءِ، خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى، سُکَّانُهَا وَ عُمَّارُهَا شَرُّ أَهْلِ الْأَرْضِ؛ مِنْهُمْ تَخْرُجُ الْفِتْنَهُ، وَ إِلَیْهِمْ تَأْوِی الْخَطِیئَهُ، یَرُدُّونَ مَنْ شَذَّ عَنْهَا فِیهَا، وَ یَسُوقُونَ مَنْ تَأَخَّرَ عَنْهَا إِلَیْهَا؛ یَقُولُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ فَبِی حَلَفْتُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَى أُولَئِکَ فِتْنَهً تَتْرُکُ الْحَلِیمَ فِیهَا حَیْرَانَ، وَ قَدْ فَعَلَ، وَ نَحْنُ نَسْتَقِیلُ اللَّهَ عَثْرَهَ الْغَفْلَهِ.
و فرمود (ع): بر مردم روزگارى بیاید که از قرآن جز نشانى و از اسلام جز نامى نماند. در آن روزگار، مسجدهایشان از حیث بنا آباد است و از جهت رستگارى ویران. ساکنان و آباد کنندگانش، از بدترین مردم روى زمین خواهند بود. فتنه ها از آنجا بیرون آید و خطاکاریها در پناه آنها مأوا گیرد. هر که خواهد از آن فتنه ها کنارى گیرد، بگیرندش و به میان فتنه اش افکنند. و هر که خود را واپس دارد به سوى فتنه هایش رانند. خداى تعالى فرماید: سوگند به خودم که بر ایشان فتنه اى برگمارم، آنسان، که مردم بردبار را در آن حیران گذارم و خداوند چنین خواهد کرد. از خداوند مى خواهیم که از لغزش و غفلت ما درگذرد.
💠و قَالَ علیه السلام یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ….
روزگاری بر مردم فرا میرسد که….
⏪امام علیه السلام در این گفتار پرمعنای خویش از زمانی خبر میدهد که اسلام و قرآن به فراموشی سپرده میشود و اهل آن زمان غرق گناه میگردند. حضرت برای آنکه آن زمان کاملا برای ما توضیح داده شود، صفات و ویژگی های آن را بیان میفرمایند.
_این حکمت در واقع جزء ملاحم وپیشگویی های حضرت به حساب می آید که در مورد زمان بعد از خود اینها را فرموده است و اتفاقا از جمله پیشگویی هایی است که در ادوار مختلف تاریخ به تحقق پیوسته است
حضرت فرمودند:
💠1⃣یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ لَا یَبقَی فِیهِم مِنَ القُرآنِ إِلّا رَسمُهُ وَ مِنَ الإِسلَامِ إِلّا اسمُهُ
روزگاری بر مردم فرا میرسد که در میان آنها از قرآن چیزی جز خطوطش و از اسلام جز نامش باقی نخواهد ماند.
✅رسم در این جا به معنی خطوط است.
✳️معنای کلام حضرت آن است که از اسلام فقط پوسته ای و از قرآن فقط رسم الخطی باقی است.قرآن در تیراژ های بالا چاپ میشود ولی به کتابخانه ها و مساجد و گوشه ی خانه ها میرود و استفاده ای از آن نمیشود.
قرآن محدود میشود به بالای سر مسافر و جهیزهی عروس و مراسم ترحیم.
❇️اسلام این است:
🔺پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم فرمودند:
إنَّ اللّه َ خَلَقَ الإِسلامَ فَجَعَلَ لَهُ عَرصَهً وجَعَلَ لَهُ نورًا وجَعَلَ لَهُ حِصنًا وجَعَلَ لَهُ ناصِرًا
خداوند اسلام را آفرید و براى آن حیاطی و نورى و حصارى و یاورى قرار داد
فَأَمّا عَرصَتُهُ فَالقُرآنُ ، وأمّا نورُهُ فَالحِکمَهُ ، وأمّا حِصنُهُ فَالمَعروفُ ، وأمّا أنصارُهُ فَأَنَا وأهلُ بَیتی وشیعَتُنا
عرصه آن قرآن است و نورش، حکمت و حصارش، نیکى و یاورانش، من و اهل بیت من و شیعیان ما هستیم.
فَأَحِبّوا أهلَ بَیتی وشیعَتَهُم وأنصارَهُم
پس اهل بیت من و شیعیان و یاوران آنان را دوست بدارید.
✅ارکان اسلام را باید گرامی داشت:
🔺پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم میفرمایند:
الإِسلامُ عُریانٌ ، فَلِباسُهُ الحَیاءُ
اسلام برهنه است وجامه آن حیاست.
و زینَتُهُ الوَقارُ
زیورش، وقار است.
و مُروءَتُهُ العَمَلُ الصّالِحُ
مروتش، کردار نیک است.
و عِمادُهُ الوَرَعُ
ستونش، پارسایى.
ولِکُلِّ شَیءٍ أساسٌ ، وأساسُ الإِسلامِ حُبُّنا أهلَ البَیتِ
هر چیزى بنیادى دارد و بنیاد اسلام، دوست داشتن ما اهل بیت است.
✍️مسجد بدون پایه و لباس و زینت و… که مسجد نیست.
اگر مسلمانی باشد ولی از حیا و وقار خبری نباشد، از جوانمردی و عمل صالح خبری نباشد، از ورع و تقوا خبری نباشد، از محبت اهل بت خبری نباشد؛ این اسلام نیست. فقط اسمی از اسلام است و رسمی از اسلام نیست.
✅خدا ریشه بعضی قاریان قرآن را بکند:
🔺پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم میفرمایند:
قُرّاءُ القرآنِ ثلاثهٌ :
قاریان قرآن سه گونه اند:
رجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فاتَّخَذَهُ بِضاعَهً فاستَحرَمَهُ المُلوکَ و استَمالَ به الناسَ
گروه اول : کسى که قرآن مى خواند و آن را وسیله اى براى تقرّب به شاهان و جلب توجه مردم قرار مى دهد،
و رَجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فأقامَ حُروفَهُ و ضَیَّعَ حُدودَهُ
گروه دوم: و کسى که قرآن مى خواند و الفاظ و کلماتش را بر پا مى دارد و معانیش را فرو مى گذارد،
کَثُرَ هؤلاءِ مِن قُرّاءِ القرآنِ لا کَثَّرَهُم اللّه تعالى
این دو دسته از قاریان قرآن تعدادشان زیاد است و خدا امثال آنها را زیاد نکند!
و رجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فَوَضَعَ دَواءَ القرآنِ على داءِ قلبِهِ
گروه سوم: و کسى که قرآن مى خواند و دارو و مرهم قرآن را بر روى درد دل خویش مى نهد
فَأسهَرَ بهِ لیلَهُ و أظمَأَ بهِ نَهارَهُ
شبش را با آن به بیدارى مى گذراند و روزش را با آن به تشنگى سپرى مى کند _شبها به فکر درمان دردهای روحی اش باشد و روزها بداند دنبال چه کاری برود و تشنگی اش برای چه چیزی باشد_
و قامُوا فی مَساجِدِهِم
قرآن را در مسجدهایشان به پا مى دارند…
فهؤلاءِ یَدفَعُ اللّه ُ بهِمُ البَلاءَ و یُزیلُ . مِن الأعداءِ و یُنزِلُ غیثَ السماءِ ، فو اللّه ِ لَهؤلاءِ مِن القُرّاءِ أعَزُّ مِن الکِبریتِ الأحمَرِ
اینانند که خداوند به برکت وجودشان، بلا را مى گرداند و دشمنان را از میان مى برد و باران آسمان را فرو مى فرستد؛ به خدا سوگند که این قاریان از کبریت احمر کمیاب ترند.
💠2⃣و مَسَاجِدُهُمْ یَوْمَئِذٍ عَامِرَهٌ مِنَ الْبِنَاءِ، خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى
مساجد آنها در آن زمان از جهت بنا آباد و محکم ولی از جهت هدایت خراب و ویران است.
✅زمانی برسد که مردم تنها به ظواهر اسلام و مساجد قناعت میکنند و به مسائل مربوط به فرهنگ اسلامی که باید در آن جا پیاده شود و مسجد کانون آن باشد توجهی ندارند.
از آیت الله شوشتری نقل است که به مسجدی وارد شدند که از نظر بنا بسیار زیبا بود ولی نور معنویت در آن نبود و از این لحاظ بسیار تاریک بود، پیگیر شدند که علت چیست؛ مشخص شد زمین این مسجد غصبی است و به زور از کسی گرفته شده.
❇️حقیقت و کارکرد اصلی مسجد هدایت است، اگر توصیه به حضور زینت در مسجد شده است، اگر توصیه به ایجاد اجتماعات در مسجد شده است، اگر حضور در مسجد دارای ثواب و پاداش است همه برای این است مسجد کانون هدایت بشود.
✍️از ما پذیرفته نیست که مسجد را محل اجتماع و محل سرگرمی و محل تدریس و بازی کامپیوتری و … کنیم ولی اصل کار که هدایت است را از آن دور کنیم.
قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره اعراف میفرماید:
یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ
زینت هایتان را به مسجد بیاورید.
✍️یکی از مصادیق زینت فرزندان هستند که زینت حیات دنیا به شمار میروند.
اما این به این معنی نیست که فرزندان را بدون در نظر گرفتن هدف هدایت و فقط برای سرگرمی و وقت گذرانی به مسجد بیاوریم.
اصل در مسجد داری هدایت است.
❌پرهیز از همنشینی با برخی مسجدی ها:
پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم میفرمایند:
یَأتی فی آخِرِ الزَّمانِ اُناسٌ مِن اُمَّتی یَأتونَ المَساجِدَ یَقعُدونَ فیها حَلَقا ، ذِکرُهُمُ الدُّنیا وحُبُّ الدُّنیا
در آخر زمان ، مردمى از امّت من مى آیند که به مساجد مى روند و گِرد هم مى نشینند و از دنیا و دوستىِ دنیا سخن مى گویند،
لا تُجالِسوهُم فَلَیسَ لِلّهِ بِهِم حاجَهٌ . با آنان ننشینید؛ چرا که خداوند را با این افراد ، کارى نیست.
✍️نباید از محیط و امکانات مسجد سوء استفاده کرد و آن را به میدان شهر تبدیل کرد و در مورد موضوعات دنیوی صحبت کرد.
✅مسجد محل ذکر الهی باشد، نه سخن بیهوده گفتن:
🔺پیامبر صلوات الله علیه میفرمایند:
لِلْبَغْیِ فِی اَلْمَسْجِدِ یَأْکُلُ اَلْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ اَلْبَهِیمَهُ اَلْحَشِیشَ
سخن گفتن بیهوده در مسجد میخورد حسنات را چنانچه میخورد چهار پاى گیاه را
❎مسجد را محل سکوت و فکر کنید، نه محل فریادهای دنیایی:
🔺پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم میفرمایند:
إِذَا عَمِلَتْ أُمَّتِی خَمْسَ عَشْرَهَ خَصْلَهً حَلَّ بِهَا اَلْبَلاَءُ قِیلَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَا هِیَ؟
امت من هر گاه پانزده خصلت را مرتکب شوند به بلا دچار میشوند عرض شد یا رسول الله آن خصلت ها چیست؟
1⃣هنگامی که درآمدها در دست عده مخصوصی باشد و اکثر مردم فقیر باشند
2⃣ وقتی امانت را غنیمت شمرند و دنبال دست گذاشتن روی آن باشند.
3⃣ و زکاه دادن را زیان بدانند و….
4⃣ انسان نسبت به دوستش نیکوکار باشد ولی نسبت به پدرش جفاکار.
5⃣ مسئولیت های حکومتی به دست پست ترین افراد اجتماع بیفتد.
6⃣و اِرْتَفَعَتِ اَلْأَصْوَاتُ فِی اَلْمَسَاجِدِ…
آوازهای نامشروع در مسجدها بلند شود.
7⃣.ـ…..
در این هنگام باید منتظر بلای آسمانی باشید.
✍️مسجد نباید تریبون احزاب و گروه ها باشد بلکه باید محلی برای کار بصیرتی و پایگاه فرهنگی باشد نه اینکه مسجد جناحی شود و به گروه خاصی تعلق پیدا کند.
💠3⃣سکّانُهَا وَ عُمّارُهَا شَرّ أَهلِ الأَرضِ
ساکنان آن مساجد و آبادکنندگانش بدترین مردم روی زمین اند،
💠منهُم تَخرُجُ الفِتنَهُ وَ إِلَیهِم تأَویِ الخَطِیئَهُ
فتنه و فساد از آن مردم و از آن مساجد بر می خیزد و خطاها به آنها باز میگردد.
❇️میان ظاهر و باطن آنها فرق بسیار است، ظاهر آنها این است که اهل مسجد و عمران و آبادی آن هستند در حالی که جز فتنه گری و گناه، چیزی از آنها برنمی خیزد، حتی از همان مساجد آباد برای فتنه گری و توطئه بر ضدّ مؤمنان راستین، و انحرافات خود بهره میجویند.
❎علت اینکه حضرت فرمود اینها بدترین مردم روی زمین اند آن است که آنها باظاهر دینداری، با ظاهر خدمت به اسلام، با ظاهر موجه دست به فتنه انگیزی و خطا و فساد میزنند، مسجد را که خانه ی خداست محل شعله ور کردن آتش فتنه ها و کینه ها و دشمنی ها کرده اند؛
فقط از بدترین افراد بر میآید که بهترین مکان را و بهترین لباس را برای بهترین کارها به خدمت بگیرند.
⛔️وقتی بنا باشد مسجد و اهل مسجد فتنه انگیزی کنند؛ نباید به آن مساجد نزدیک شد:
✍️البته این سخنان نباید باعث شود که به مساجد و هیئت امنا و امام جماعت آنها سوءظن پیدا کنیم، بلکه قبل از هر چیز تلاش کنیم خودمان عامل به این نصایح باشیم و این ایرادات را نداشته باشیم و قبل از هر کس پیکان اتهام را به سمت خودمان بگیریم. ما باید هشیار باشیم ، وظیفهی نهاد های امنیتی و حکومت است که اگر مسجدی را مخالف موازین اسلام دید تعطیل کند ، نه ما.
📚مرحوم صدوق در خصال میفرماید:
إِنَّ أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ ع نَهَى عَنِ اَلصَّلاَهِ فِی خَمْسَهِ مَسَاجِدَ بِالْکُوفَهِ
امیر المومنین از نماز خواندن در پنج مسجد که در کوفه است نهی فرمود.
مَسْجِدِ اَلْأَشْعَثِ بْنِ قَیْسٍ اَلْکِنْدِیِّ وَ مَسْجِدِ جَرِیرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْبَجَلِیِّ وَ مَسْجِدِ سِمَاکِ بْنِ مَخْرَمَهَ وَ مَسْجِدِ شَبَثِ بْنِ رِبْعِیٍّ وَ مَسْجِدِ تَیْمٍ
مسجد اشعث بن قیس کندی و مسجد جریر بن عبد الله بجلی و مسجد سماک بن مخرمه و مسجد شبث بن ربعی و مسجد تیم
قَالَ وَ کَانَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ ع إِذَا نَظَرَ إِلَى مَسْجِدِهِمْ قَالَ هَذِهِ بُقْعَهُ تَیْمٍ
هر وقت امیر المومنین نگاهش بآن مسجد می افتاد میفرمود: این چهار دیوار تِیم است.
وَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ قَعَدُوا عَنْهُ لاَ یُصَلُّونَ مَعَهُ عَدَاوَهً لَهُ وَ بُغْضاً لَعَنَهُمُ اَللَّهُ
و غرض حضرت این بود که قبیله تیم از یاری آن حضرت دست کشیده بودند و از کینه ای که از حضرت داشتند در مسجد حضرت شرکت نمیکردند و برای خودشان مسجد ساخته بودند.
✍️در زمان حضرت مردم سراغ این مساجد نرفتند و تبدیل به ویرانه شدند ولی بعد از کربلا و شهادت امام حسین در روایت داریم که امام باقر فرمود:
جدِّدَت أربَعَهُ مَساجِدَ بِالکوفَهِ فَرَحا لِقَتلِ الحُسَینِ علیه السلام : مَسجِدُ الأَشعَثِ ، ومَسجِدُ جَریرٍ ، ومَسجِدُ سِماکٍ ، ومَسجِدُ شَبَثِ بنِ رِبعیٍّ
چهار مسجد در کوفه بشادباش کشتن حسین(ع)تجدید بنا شد مسجد الاشعث و مسجد جریر و مسجد سماک و مسجد شیث بن ربعی.
💠4⃣یرُدّونَ مَن شَذّ عَنهَا فِیهَا
فتنه انگیزانِ سُکنا گزیده در مسجد؛ آن کسی که از فتنهها کناره گیری کند را به اجبار به آن بازمی گردانند.
💠و یَسُوقُونَ مَن تَأَخّرَ عَنهَا إِلَیهَا
و هر کسی که از فتنه ها عقب مانده باشد را به سوی آن سوق میدهند.
❇️صحبت فقط در این نیست که عده ای به هر دلیلی میخواهند مسجد را به انحراف بکشانند و آن را محب فتنه کنند.
صحبت آنجاست که آنها اصرار دارند که هیچ مانعی بر سر راه اعمال زشت و کارهای خلافشان نباشد و اگر کسانی از آنها کناره گیری کنند به اجبار آنها را به جمع خود بازمی گردانند.
اگر کسانی اصلا در این وادی ها نباشند، آنها را نیز به دلایل و بهانه های مختلف به این مسیر ضلالت میکشانند.
✳️از جملات حضرت در این بخش پیداست که این افراد یک حالت “راهبری”، “پیشقراولی” و “هدایت” دارند.
خطر این افراد آن است که از سطوح عادی اجتماعی بالاتر رفته اند، خود تبدیل به افراد شاخصی شده اند و از جهت روانی یا مالی یا شخصیتی این قدرت را دارند که دیگران را امرو نهی کنند و آنها را مجبور به کاری کنند.
💠5⃣یقُولُ اللّهُ سُبحَانَهُ فَبیِ حَلَفتُ لَأَبعَثَنَّ عَلَی أُولَئِکَ فِتنَهً تَترُکُ الحَلِیمَ فِیهَا حَیرَانَ
خداوند سبحان میفرماید: به ذاتم سوگند خوردهام فتنه ای بر آنان میفرستم که عاقل بردبار از شدت این عذاب و برای نجات از آن حیران بماند.
💠و قَد فَعَلَ
سپس امام علیه السلام افزود: و هم اکنون این کار انجام شده.
✅کسانی که در مسیر مخالفت با خداوند بیفتند باید خود را آماده غضب و انتقام الهی کنند. انتقام سختی که برای هیچ کسی راه برون رفت از آن وجود ندارد.
❇️این فتنه ممکن است یک بلای آسمانی یا زلزلههای ویرانگر زمینی یا بیماریهای فراگیر و یا شمشیرهای دشمنان سلطه گر باشد که همگی در برابر آن حیران بمانند و حتی عاقلان بردبار راه برون رفتی از آن نیابند.
که در تاریخ هم پیش آمد : فتنه معاویه و یزید و حجاج ها کم بلا و فتنه ای نبود که بر سر مردم نازل شد.
✳️کسانی که به اسم خدا و دین گمراه کنند، دچار عذاب میشوند:
🔺امام باقر علیهالسلام میفرمایند:
إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى أَنْزَلَ کِتَاباً عَلَى نَبِیٍّ مِنَ اَلْأَنْبِیَاءِ، وَ فِیهِ: إِنَّهُ یَکُونَ خَلْقٌ مِنْ خَلْقِی یَلْحَسُونَ اَلدُّنْیَا بِالدِّینِ
خداوند در یکى از کتابهایى که به پیامبرانش نازل کرده فرموده: در زمان آینده عدهاى از مخلوقات من دنیا را به نام دین در آغوش مىگیرند.
یَلْبَسُونَ مُسُوکَ اَلضَّأْنِ عَلَى قُلُوبٍ کَقُلُوبِ اَلذِّئَابِ
و آنها در ظاهر دندان میش نشان مىدهند در صورتى که در باطن دلهایشان مانند دلهاى گرگان مىباشد یعنى از کشتن و زجر دادن انسانها ترسى ندارند،
أَعْمَالُهُمْ أَشَدُّ مَرَارَهً مِنَ اَلصَّبِرِ، وَ أَلْسِنَتُهُمْ أَحْلَى مِنَ اَلْعَسَلِ
اعمال آنها حتى از هر زهری تلختر است ولى زبانهایشان براى فریب دادن مردم از عسل هم شیرینتر است،
وَ أَعْمَالُهُمُ اَلْبَاطِنَهُ أَنْتَنُ مِنَ اَلْجِیَفِ
و نیتها و اندیشههاى باطنشان از بوى حسد مردار هم گندیدهتر است عقاید و مقاصد شوم و کثیفى دارند،
أَ فَبِی یَغْتَرُّونَ أَمْ إِیَّایَ یُخَادِعُونَ؟
آیا اینها برای من اینگونه رفتار میکنند و یا این که به من خدعه مىکنند؟
فَبِعِزَّتِی حَلَفْتُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَیْهِمْ فِتْنَهً تَطَأُ فِی خِطَامِهَا
پس من به عزت خود سوگند خوردهام که براى این اشخاص فتنه ای برانگیزم که دماغهاى آنها را به خاک بمالد و رسوا شوند …
أَنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَائِی بِأَعْدَائِی، ثُمَّ أُعَذِّبُهُمْ جَمِیعاً وَ لاَ أُبَالِی
آنها را به جان هم مىاندازم و از دشمنانم بوسیله دشمنان دیگرم انتقام مىگیرم بعد هم آنها را عذاب مىدهم و این کار براى من هیچ مهم نیست.
✳️راه نجات، نیرنگ نزدن به خدا و به اسم خداست:
🔺امام باقر علیهالسلام میفرمایند:
إنّ رسولَ اللّه ِ صلى الله علیه و آله سُئلَ : فیما النجاهُ غَدا ؟
از پیامبر خدا سؤال شد که فرداى قیامت نجات در چیست؟
فقالَ : إنّما النجاهُ فی أن لا تُخادِعُوا اللّه َ فَیَخدَعَکُم
فرمود : راه نجات فقط این است که با خدا از در نیرنگ در نیایید، که در این صورت با شما از در خدعه در می آید،
فإنَّه مَن یُخادِعِ اللّه َ یَخدَعْهُ و یَخلَعْ مِنهُ الإیمانَ
زیرا هر که بخواهد خدا را گول زند، خداوند نیز با او خدعه کند و ایمانش را بگیرد،
و نَفسَهُ یَخدَعُ لو یَشعُرُ
او اگر فهم داشته باشد در حقیقت خود را گول زده است .
فقیلَ لَهُ : و کیفَ یُخادِعُ اللّه َ؟! قالَ : یَعمَلُ بِما أمَرَهُ اللّه ُ ، ثُمّ یُرِیدُ بهِ غَیرَهُ
عرض شد : چگونه با خداوند خدعه مى کند؟ فرمود : به فرمان خدا عمل کند ، امّا نیّتش غیرِ خدا باشد.
❌له شدن استخوان دین خواران _بر وزن زمین خواران_ در جهنم:
🔺امیرالمومنین علی علیهالسلام میفرمایند:
إِنَّ فِی جَهَنَّمَ رَحًى تَطْحَنُ أَ فَلاَ تَسْأَلُونِّی مَا طِحْنُهَا
در دوزخ آسیاى در گردشی است. آیا از من نمی پرسید چه آرد میکند؟
فَقِیلَ لَهُ فَمَا طِحْنُهَا یَا أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ
گفته شد چه خرد کند یا امیر المؤمنین؟
قَالَ اَلْعُلَمَاءُ اَلْفَجَرَهُ وَ اَلْقُرَّاءُ اَلْفَسَقَهُ وَ اَلْجَبَابِرَهُ اَلظَّلَمَهُ وَ اَلْوُزَرَاءُ اَلْخَوَنَهُ وَ اَلْعُرَفَاءُ اَلْکَذَبَهُ
فرمود:عالمان نابکار،و قرآنخوانان بدکار،و حاکمان ستمکار،و وزیران خیانتکار،و عارفان دروغگو.
💠6⃣و نَحنُ نَستَقِیلُ اللّهَ عَثرَهَ الغَفلَهِ
و ما از خداوند خواستاریم که از لغزشها و غفلتهای ما درگذرد.
❇️تنها راه در امان ماندن از این فتنه ها و گرفتاری ها ، التماس کردن و دعا کردن و از خدا خواستن است.
زیرا هر کسی فکر میکند مسجد بهترین و مطمئن ترین جایی است که میتواند به آن پناه ببرد و خود را برای هدایت آماده کند، چه میداند که شاید در برخی مساجد گرگ هایی در لباس انسان منتظر باشند برای به انحراف کشیدن آنان.
🔰نکات مهم🔰
💠یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ لَا یَبقَی فِیهِم مِنَ القُرآنِ إِلّا رَسمُهُ وَ مِنَ الإِسلَامِ إِلّا اسمُهُ
✅نکته اول:
این زمان، چه زمانی است؟!
👈الف)
طبق نقل های متعددی از جمله ثواب الاعمال شیخ صدوق، اصل این روایت از رسول الله بوده است که امیرالمومنین نیز عینا همان روایت نبوی را از لسان خودشان برای مردم ذکر کرده اند.
پس در واقع اولین مصداق حکمت، خود زمان رسول الله است.
مهمترین مصداق آن را نیز میتوان مسجد ضرار دانست.
👈ب)
دومیم مصداق حکمت زمان امیرالمومنین است. دورانی که بعد از ۲۵ سال انحرافات عمیق دستگاه خللفت واقع شده بود و مردم به این نوع کج روی ها عادت داده شده بودند.
✍️اثبات وجود این نوع انحرافات در زمان پیامبر و امیرالمومنین از طریق جملهی “وَ قَدْ فَعَلَ” ممکن است. زیرا حضرت تاکید میکند و آنچه نباید میشد، شد.
👈ج)
آیا روزگار ما نیز مصداق این حکمت هست؟!
هم قرائن لفظیه هم قرائن خارجیه وجود دارد، که دوران ما نیز، مصداق این حکمت است.
1⃣ در چند جای این حکمت از افعال مضارع استفاده شده مانند: یَأْتِی عَلَى النَّاسِ…
که اینها نشان میدهند این اتفاقات در آینده رخ خواهد داد.
و اتفاقا جمله ی “وَ قَدْ فَعَلَ” نیز میتواند این معنا را تایید کند زیرا در زبان عربی برای آیندهی متحقق الوقوع، از فعل ماضی استفاده میکنند.
2⃣هیچ جای کتمان نیست که در عصر حاضر، در ممالک اسلامی مساجد تبدیل به آثار باستانی شده اند و محل رفت و آمد توریست ها گشته اند، ولی کارکرد و کارایی اصلی مسجد از بین رفته است.
از دل مسجد و اسلام، داعش و النصره بیرون می آید.
مهمترین مساجد اسلام که مسجد الحرام و مسجد النبی هستند در تصرف وهابیت اند و از آنجا فتنه ها بر علیه اسلام و شریعت به پا میخیزد و….
⏪به طور کلی میتوان گفت، فرمایش حضرت فتنه ای دائمی است که در هر برهه ای از تاریخ کم و زیاد وجود داشته و برای اهل آن زمان محسوس بوده. این مطلب را از شروح نهج البلاغه نیز میتوان برداشت کرد زیرا افراد مختلف در قرن های مختلف بر نهج البلاغه شرح نوشته اند و بسیاری از آنان به وجود داشتن این انحرافات در زمان خودشان اشاره کرده اند.
✅نکته دوم:
نکته ای در مورد داستان مسجد ضرار:
🔺قرآن کریم در آیه ۱۰۷ سوره توبه در مورد مسجد ضرار میفرماید:
وَالَّذِینَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَکُفْرًا وَتَفْرِیقًا بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ
و آنهایی که مسجدی اختیار کردند که مایه زیان و کفر و پراکندگی میان مؤمنان است…
📚 مرحوم مجلسی در بحار میفرماید:
در سال نهم هجری قمری، هنگامی که پیامبر اسلام قصد سفر به سوی تبوک را داشت، گروهی از منافقان در خارج از مدینه مسجدی ساختند که به «مسجد ضرار» معروف شد. آنان ادعا کردند که این مسجد برای نماز و اجتماعات دینی ساخته شده است، اما در واقع قصد داشتند از آن به عنوان محلی برای توطئه و ایجاد اختلاف استفاده کنند. آنان به نزد پیامبر آمدند و از ایشان خواستند تا در این مسجد نماز بخوانند تا آنان نیز تبرک جویند. پیامبر که از نیت پلید آنان آگاه نبود، ابتدا قصد کرد به سوی این مسجد حرکت کند.
اِئْتُونِی بِحِمَارِی فَأُتِیَ بِالْیَعْفُورِ فَرَکِبَهُ یُرِیدُ نَحْوَ مَسْجِدِهِمْ
پیامبر ابتدا از یاران خود خواستند تا الاغش را بیاورند. هنگامی که ایشان سوار بر الاغ شدند و قصد حرکت به سوی مسجد ضرار را داشتند، الاغ از حرکت امتناع کرد.
فَکُلَّمَا بَعَثَهُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَمْ یَنْبَعِثْ وَ لَمْ یَمْشِ فَإِذَا صُرِفَ رَأْسُهُ إِلَى غَیْرِهِ سَارَ أَحْسَنَ سَیْرٍ وَ أَطْیَبَهُ
هرچه پیامبر و همراهانش تلاش کردند، الاغ به سوی مسجد حرکت نکرد، اما هنگامی که جهت حرکت را تغییر دادند، الاغ به راحتی به راه افتاد.
قَالُوا لَعَلَّ هَذَا اَلْحِمَارَ قَدْ رَأَى فِی هَذَا اَلطَّرِیقِ شَیْئاً کَرِهَهُ فَلِذَلِکَ لاَ یَنْبَعِثُ نَحْوَهُ
یاران پیامبر گمان کردند که ممکن است الاغ چیزی در این مسیر دیده باشد که باعث امتناعش شده است.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اِیتُونِی بِفَرَسٍ فَرَکِبَهُ فَکُلَّمَا بَعَثَهُ نَحْوَ مَسْجِدِهِمْ لَمْ یَنْبَعِثْ …
سپس پیامبر از آنان خواستند تا اسبی بیاورند. ایشان سوار بر اسب شدند، اما اسب نیز از حرکت به سوی مسجد ضرار خودداری کرد.
وَ إِذَا هَمُّوا بِغَیْرِهِ مِنَ اَلْمَوَاضِعِ خَفَّتْ حَرَکَاتُهُمْ وَ حَنَّتْ أَبْدَانُهُمْ وَ نَشِطَتْ قُلُوبُهُمْ
پیامبر اراده کردند به صورت پیاده به سمت مسجد ضرار حرکت کنند ولی حالت ضعف و ناتوانی از حرکت در همگان ایجاد شد.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ إِنَّ هَذَا أَمْرٌ قَدْ کَرِهَهُ اَللَّهُ فَلَیْسَ یُرِیدُهُ اَلْآنَ
پیامبر پس از مشاهده این اتفاق، دریافتند که این امر خواست خداوند نیست و حرکت به سوی این مسجد مورد رضایت الهی قرار ندارد.
✍️ما هم باید با تمام توان از این مساجد دوری کنیم.
غفر الله لی و لکم الحمدللّه رب العالمین
بسم الله الرحمن الرحیم
شرح حکمت ها
۱۴۰۴/۰۴/۲۴_۱۹محرم
💢حکمت ۳۶۹💢
وَ قَالَ (علیه السلام): یَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا یَبْقَى فِیهِمْ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا رَسْمُهُ وَ مِنَ الْإِسْلَامِ إِلَّا اسْمُهُ؛ وَ مَسَاجِدُهُمْ یَوْمَئِذٍ عَامِرَهٌ مِنَ الْبِنَاءِ، خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى، سُکَّانُهَا وَ عُمَّارُهَا شَرُّ أَهْلِ الْأَرْضِ؛ مِنْهُمْ تَخْرُجُ الْفِتْنَهُ، وَ إِلَیْهِمْ تَأْوِی الْخَطِیئَهُ، یَرُدُّونَ مَنْ شَذَّ عَنْهَا فِیهَا، وَ یَسُوقُونَ مَنْ تَأَخَّرَ عَنْهَا إِلَیْهَا؛ یَقُولُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ فَبِی حَلَفْتُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَى أُولَئِکَ فِتْنَهً تَتْرُکُ الْحَلِیمَ فِیهَا حَیْرَانَ، وَ قَدْ فَعَلَ، وَ نَحْنُ نَسْتَقِیلُ اللَّهَ عَثْرَهَ الْغَفْلَهِ.
و فرمود (ع): بر مردم روزگارى بیاید که از قرآن جز نشانى و از اسلام جز نامى نماند. در آن روزگار، مسجدهایشان از حیث بنا آباد است و از جهت رستگارى ویران. ساکنان و آباد کنندگانش، از بدترین مردم روى زمین خواهند بود. فتنه ها از آنجا بیرون آید و خطاکاریها در پناه آنها مأوا گیرد. هر که خواهد از آن فتنه ها کنارى گیرد، بگیرندش و به میان فتنه اش افکنند. و هر که خود را واپس دارد به سوى فتنه هایش رانند. خداى تعالى فرماید: سوگند به خودم که بر ایشان فتنه اى برگمارم، آنسان، که مردم بردبار را در آن حیران گذارم و خداوند چنین خواهد کرد. از خداوند مى خواهیم که از لغزش و غفلت ما درگذرد.
💠و قَالَ علیه السلام یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ….
روزگاری بر مردم فرا میرسد که….
⏪امام علیه السلام در این گفتار پرمعنای خویش از زمانی خبر میدهد که اسلام و قرآن به فراموشی سپرده میشود و اهل آن زمان غرق گناه میگردند. حضرت برای آنکه آن زمان کاملا برای ما توضیح داده شود، صفات و ویژگی های آن را بیان میفرمایند.
_این حکمت در واقع جزء ملاحم وپیشگویی های حضرت به حساب می آید که در مورد زمان بعد از خود اینها را فرموده است و اتفاقا از جمله پیشگویی هایی است که در ادوار مختلف تاریخ به تحقق پیوسته است
حضرت فرمودند:
💠1⃣یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ لَا یَبقَی فِیهِم مِنَ القُرآنِ إِلّا رَسمُهُ وَ مِنَ الإِسلَامِ إِلّا اسمُهُ
روزگاری بر مردم فرا میرسد که در میان آنها از قرآن چیزی جز خطوطش و از اسلام جز نامش باقی نخواهد ماند.
✅رسم در این جا به معنی خطوط است.
✳️معنای کلام حضرت آن است که از اسلام فقط پوسته ای و از قرآن فقط رسم الخطی باقی است.قرآن در تیراژ های بالا چاپ میشود ولی به کتابخانه ها و مساجد و گوشه ی خانه ها میرود و استفاده ای از آن نمیشود.
قرآن محدود میشود به بالای سر مسافر و جهیزهی عروس و مراسم ترحیم.
❇️اسلام این است:
🔺پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم فرمودند:
إنَّ اللّه َ خَلَقَ الإِسلامَ فَجَعَلَ لَهُ عَرصَهً وجَعَلَ لَهُ نورًا وجَعَلَ لَهُ حِصنًا وجَعَلَ لَهُ ناصِرًا
خداوند اسلام را آفرید و براى آن حیاطی و نورى و حصارى و یاورى قرار داد
فَأَمّا عَرصَتُهُ فَالقُرآنُ ، وأمّا نورُهُ فَالحِکمَهُ ، وأمّا حِصنُهُ فَالمَعروفُ ، وأمّا أنصارُهُ فَأَنَا وأهلُ بَیتی وشیعَتُنا
عرصه آن قرآن است و نورش، حکمت و حصارش، نیکى و یاورانش، من و اهل بیت من و شیعیان ما هستیم.
فَأَحِبّوا أهلَ بَیتی وشیعَتَهُم وأنصارَهُم
پس اهل بیت من و شیعیان و یاوران آنان را دوست بدارید.
✅ارکان اسلام را باید گرامی داشت:
🔺پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم میفرمایند:
الإِسلامُ عُریانٌ ، فَلِباسُهُ الحَیاءُ
اسلام برهنه است وجامه آن حیاست.
و زینَتُهُ الوَقارُ
زیورش، وقار است.
و مُروءَتُهُ العَمَلُ الصّالِحُ
مروتش، کردار نیک است.
و عِمادُهُ الوَرَعُ
ستونش، پارسایى.
ولِکُلِّ شَیءٍ أساسٌ ، وأساسُ الإِسلامِ حُبُّنا أهلَ البَیتِ
هر چیزى بنیادى دارد و بنیاد اسلام، دوست داشتن ما اهل بیت است.
✍️مسجد بدون پایه و لباس و زینت و… که مسجد نیست.
اگر مسلمانی باشد ولی از حیا و وقار خبری نباشد، از جوانمردی و عمل صالح خبری نباشد، از ورع و تقوا خبری نباشد، از محبت اهل بت خبری نباشد؛ این اسلام نیست. فقط اسمی از اسلام است و رسمی از اسلام نیست.
✅خدا ریشه بعضی قاریان قرآن را بکند:
🔺پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم میفرمایند:
قُرّاءُ القرآنِ ثلاثهٌ :
قاریان قرآن سه گونه اند:
رجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فاتَّخَذَهُ بِضاعَهً فاستَحرَمَهُ المُلوکَ و استَمالَ به الناسَ
گروه اول : کسى که قرآن مى خواند و آن را وسیله اى براى تقرّب به شاهان و جلب توجه مردم قرار مى دهد،
و رَجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فأقامَ حُروفَهُ و ضَیَّعَ حُدودَهُ
گروه دوم: و کسى که قرآن مى خواند و الفاظ و کلماتش را بر پا مى دارد و معانیش را فرو مى گذارد،
کَثُرَ هؤلاءِ مِن قُرّاءِ القرآنِ لا کَثَّرَهُم اللّه تعالى
این دو دسته از قاریان قرآن تعدادشان زیاد است و خدا امثال آنها را زیاد نکند!
و رجُلٌ قَرَأَ القرآنَ فَوَضَعَ دَواءَ القرآنِ على داءِ قلبِهِ
گروه سوم: و کسى که قرآن مى خواند و دارو و مرهم قرآن را بر روى درد دل خویش مى نهد
فَأسهَرَ بهِ لیلَهُ و أظمَأَ بهِ نَهارَهُ
شبش را با آن به بیدارى مى گذراند و روزش را با آن به تشنگى سپرى مى کند _شبها به فکر درمان دردهای روحی اش باشد و روزها بداند دنبال چه کاری برود و تشنگی اش برای چه چیزی باشد_
و قامُوا فی مَساجِدِهِم
قرآن را در مسجدهایشان به پا مى دارند…
فهؤلاءِ یَدفَعُ اللّه ُ بهِمُ البَلاءَ و یُزیلُ . مِن الأعداءِ و یُنزِلُ غیثَ السماءِ ، فو اللّه ِ لَهؤلاءِ مِن القُرّاءِ أعَزُّ مِن الکِبریتِ الأحمَرِ
اینانند که خداوند به برکت وجودشان، بلا را مى گرداند و دشمنان را از میان مى برد و باران آسمان را فرو مى فرستد؛ به خدا سوگند که این قاریان از کبریت احمر کمیاب ترند.
💠2⃣و مَسَاجِدُهُمْ یَوْمَئِذٍ عَامِرَهٌ مِنَ الْبِنَاءِ، خَرَابٌ مِنَ الْهُدَى
مساجد آنها در آن زمان از جهت بنا آباد و محکم ولی از جهت هدایت خراب و ویران است.
✅زمانی برسد که مردم تنها به ظواهر اسلام و مساجد قناعت میکنند و به مسائل مربوط به فرهنگ اسلامی که باید در آن جا پیاده شود و مسجد کانون آن باشد توجهی ندارند.
از آیت الله شوشتری نقل است که به مسجدی وارد شدند که از نظر بنا بسیار زیبا بود ولی نور معنویت در آن نبود و از این لحاظ بسیار تاریک بود، پیگیر شدند که علت چیست؛ مشخص شد زمین این مسجد غصبی است و به زور از کسی گرفته شده.
❇️حقیقت و کارکرد اصلی مسجد هدایت است، اگر توصیه به حضور زینت در مسجد شده است، اگر توصیه به ایجاد اجتماعات در مسجد شده است، اگر حضور در مسجد دارای ثواب و پاداش است همه برای این است مسجد کانون هدایت بشود.
✍️از ما پذیرفته نیست که مسجد را محل اجتماع و محل سرگرمی و محل تدریس و بازی کامپیوتری و … کنیم ولی اصل کار که هدایت است را از آن دور کنیم.
قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره اعراف میفرماید:
یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ
زینت هایتان را به مسجد بیاورید.
✍️یکی از مصادیق زینت فرزندان هستند که زینت حیات دنیا به شمار میروند.
اما این به این معنی نیست که فرزندان را بدون در نظر گرفتن هدف هدایت و فقط برای سرگرمی و وقت گذرانی به مسجد بیاوریم.
اصل در مسجد داری هدایت است.
❌پرهیز از همنشینی با برخی مسجدی ها:
پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم میفرمایند:
یَأتی فی آخِرِ الزَّمانِ اُناسٌ مِن اُمَّتی یَأتونَ المَساجِدَ یَقعُدونَ فیها حَلَقا ، ذِکرُهُمُ الدُّنیا وحُبُّ الدُّنیا
در آخر زمان ، مردمى از امّت من مى آیند که به مساجد مى روند و گِرد هم مى نشینند و از دنیا و دوستىِ دنیا سخن مى گویند،
لا تُجالِسوهُم فَلَیسَ لِلّهِ بِهِم حاجَهٌ . با آنان ننشینید؛ چرا که خداوند را با این افراد ، کارى نیست.
✍️نباید از محیط و امکانات مسجد سوء استفاده کرد و آن را به میدان شهر تبدیل کرد و در مورد موضوعات دنیوی صحبت کرد.
✅مسجد محل ذکر الهی باشد، نه سخن بیهوده گفتن:
🔺پیامبر صلوات الله علیه میفرمایند:
لِلْبَغْیِ فِی اَلْمَسْجِدِ یَأْکُلُ اَلْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ اَلْبَهِیمَهُ اَلْحَشِیشَ
سخن گفتن بیهوده در مسجد میخورد حسنات را چنانچه میخورد چهار پاى گیاه را
❎مسجد را محل سکوت و فکر کنید، نه محل فریادهای دنیایی:
🔺پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم میفرمایند:
إِذَا عَمِلَتْ أُمَّتِی خَمْسَ عَشْرَهَ خَصْلَهً حَلَّ بِهَا اَلْبَلاَءُ قِیلَ یَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَا هِیَ؟
امت من هر گاه پانزده خصلت را مرتکب شوند به بلا دچار میشوند عرض شد یا رسول الله آن خصلت ها چیست؟
1⃣هنگامی که درآمدها در دست عده مخصوصی باشد و اکثر مردم فقیر باشند
2⃣ وقتی امانت را غنیمت شمرند و دنبال دست گذاشتن روی آن باشند.
3⃣ و زکاه دادن را زیان بدانند و….
4⃣ انسان نسبت به دوستش نیکوکار باشد ولی نسبت به پدرش جفاکار.
5⃣ مسئولیت های حکومتی به دست پست ترین افراد اجتماع بیفتد.
6⃣و اِرْتَفَعَتِ اَلْأَصْوَاتُ فِی اَلْمَسَاجِدِ…
آوازهای نامشروع در مسجدها بلند شود.
7⃣.ـ…..
در این هنگام باید منتظر بلای آسمانی باشید.
✍️مسجد نباید تریبون احزاب و گروه ها باشد بلکه باید محلی برای کار بصیرتی و پایگاه فرهنگی باشد نه اینکه مسجد جناحی شود و به گروه خاصی تعلق پیدا کند.
💠3⃣سکّانُهَا وَ عُمّارُهَا شَرّ أَهلِ الأَرضِ
ساکنان آن مساجد و آبادکنندگانش بدترین مردم روی زمین اند،
💠منهُم تَخرُجُ الفِتنَهُ وَ إِلَیهِم تأَویِ الخَطِیئَهُ
فتنه و فساد از آن مردم و از آن مساجد بر می خیزد و خطاها به آنها باز میگردد.
❇️میان ظاهر و باطن آنها فرق بسیار است، ظاهر آنها این است که اهل مسجد و عمران و آبادی آن هستند در حالی که جز فتنه گری و گناه، چیزی از آنها برنمی خیزد، حتی از همان مساجد آباد برای فتنه گری و توطئه بر ضدّ مؤمنان راستین، و انحرافات خود بهره میجویند.
❎علت اینکه حضرت فرمود اینها بدترین مردم روی زمین اند آن است که آنها باظاهر دینداری، با ظاهر خدمت به اسلام، با ظاهر موجه دست به فتنه انگیزی و خطا و فساد میزنند، مسجد را که خانه ی خداست محل شعله ور کردن آتش فتنه ها و کینه ها و دشمنی ها کرده اند؛
فقط از بدترین افراد بر میآید که بهترین مکان را و بهترین لباس را برای بهترین کارها به خدمت بگیرند.
⛔️وقتی بنا باشد مسجد و اهل مسجد فتنه انگیزی کنند؛ نباید به آن مساجد نزدیک شد:
✍️البته این سخنان نباید باعث شود که به مساجد و هیئت امنا و امام جماعت آنها سوءظن پیدا کنیم، بلکه قبل از هر چیز تلاش کنیم خودمان عامل به این نصایح باشیم و این ایرادات را نداشته باشیم و قبل از هر کس پیکان اتهام را به سمت خودمان بگیریم. ما باید هشیار باشیم ، وظیفهی نهاد های امنیتی و حکومت است که اگر مسجدی را مخالف موازین اسلام دید تعطیل کند ، نه ما.
📚مرحوم صدوق در خصال میفرماید:
إِنَّ أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ ع نَهَى عَنِ اَلصَّلاَهِ فِی خَمْسَهِ مَسَاجِدَ بِالْکُوفَهِ
امیر المومنین از نماز خواندن در پنج مسجد که در کوفه است نهی فرمود.
مَسْجِدِ اَلْأَشْعَثِ بْنِ قَیْسٍ اَلْکِنْدِیِّ وَ مَسْجِدِ جَرِیرِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْبَجَلِیِّ وَ مَسْجِدِ سِمَاکِ بْنِ مَخْرَمَهَ وَ مَسْجِدِ شَبَثِ بْنِ رِبْعِیٍّ وَ مَسْجِدِ تَیْمٍ
مسجد اشعث بن قیس کندی و مسجد جریر بن عبد الله بجلی و مسجد سماک بن مخرمه و مسجد شبث بن ربعی و مسجد تیم
قَالَ وَ کَانَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ ع إِذَا نَظَرَ إِلَى مَسْجِدِهِمْ قَالَ هَذِهِ بُقْعَهُ تَیْمٍ
هر وقت امیر المومنین نگاهش بآن مسجد می افتاد میفرمود: این چهار دیوار تِیم است.
وَ مَعْنَاهُ أَنَّهُمْ قَعَدُوا عَنْهُ لاَ یُصَلُّونَ مَعَهُ عَدَاوَهً لَهُ وَ بُغْضاً لَعَنَهُمُ اَللَّهُ
و غرض حضرت این بود که قبیله تیم از یاری آن حضرت دست کشیده بودند و از کینه ای که از حضرت داشتند در مسجد حضرت شرکت نمیکردند و برای خودشان مسجد ساخته بودند.
✍️در زمان حضرت مردم سراغ این مساجد نرفتند و تبدیل به ویرانه شدند ولی بعد از کربلا و شهادت امام حسین در روایت داریم که امام باقر فرمود:
جدِّدَت أربَعَهُ مَساجِدَ بِالکوفَهِ فَرَحا لِقَتلِ الحُسَینِ علیه السلام : مَسجِدُ الأَشعَثِ ، ومَسجِدُ جَریرٍ ، ومَسجِدُ سِماکٍ ، ومَسجِدُ شَبَثِ بنِ رِبعیٍّ
چهار مسجد در کوفه بشادباش کشتن حسین(ع)تجدید بنا شد مسجد الاشعث و مسجد جریر و مسجد سماک و مسجد شیث بن ربعی.
💠4⃣یرُدّونَ مَن شَذّ عَنهَا فِیهَا
فتنه انگیزانِ سُکنا گزیده در مسجد؛ آن کسی که از فتنهها کناره گیری کند را به اجبار به آن بازمی گردانند.
💠و یَسُوقُونَ مَن تَأَخّرَ عَنهَا إِلَیهَا
و هر کسی که از فتنه ها عقب مانده باشد را به سوی آن سوق میدهند.
❇️صحبت فقط در این نیست که عده ای به هر دلیلی میخواهند مسجد را به انحراف بکشانند و آن را محب فتنه کنند.
صحبت آنجاست که آنها اصرار دارند که هیچ مانعی بر سر راه اعمال زشت و کارهای خلافشان نباشد و اگر کسانی از آنها کناره گیری کنند به اجبار آنها را به جمع خود بازمی گردانند.
اگر کسانی اصلا در این وادی ها نباشند، آنها را نیز به دلایل و بهانه های مختلف به این مسیر ضلالت میکشانند.
✳️از جملات حضرت در این بخش پیداست که این افراد یک حالت “راهبری”، “پیشقراولی” و “هدایت” دارند.
خطر این افراد آن است که از سطوح عادی اجتماعی بالاتر رفته اند، خود تبدیل به افراد شاخصی شده اند و از جهت روانی یا مالی یا شخصیتی این قدرت را دارند که دیگران را امرو نهی کنند و آنها را مجبور به کاری کنند.
💠5⃣یقُولُ اللّهُ سُبحَانَهُ فَبیِ حَلَفتُ لَأَبعَثَنَّ عَلَی أُولَئِکَ فِتنَهً تَترُکُ الحَلِیمَ فِیهَا حَیرَانَ
خداوند سبحان میفرماید: به ذاتم سوگند خوردهام فتنه ای بر آنان میفرستم که عاقل بردبار از شدت این عذاب و برای نجات از آن حیران بماند.
💠و قَد فَعَلَ
سپس امام علیه السلام افزود: و هم اکنون این کار انجام شده.
✅کسانی که در مسیر مخالفت با خداوند بیفتند باید خود را آماده غضب و انتقام الهی کنند. انتقام سختی که برای هیچ کسی راه برون رفت از آن وجود ندارد.
❇️این فتنه ممکن است یک بلای آسمانی یا زلزلههای ویرانگر زمینی یا بیماریهای فراگیر و یا شمشیرهای دشمنان سلطه گر باشد که همگی در برابر آن حیران بمانند و حتی عاقلان بردبار راه برون رفتی از آن نیابند.
که در تاریخ هم پیش آمد : فتنه معاویه و یزید و حجاج ها کم بلا و فتنه ای نبود که بر سر مردم نازل شد.
✳️کسانی که به اسم خدا و دین گمراه کنند، دچار عذاب میشوند:
🔺امام باقر علیهالسلام میفرمایند:
إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى أَنْزَلَ کِتَاباً عَلَى نَبِیٍّ مِنَ اَلْأَنْبِیَاءِ، وَ فِیهِ: إِنَّهُ یَکُونَ خَلْقٌ مِنْ خَلْقِی یَلْحَسُونَ اَلدُّنْیَا بِالدِّینِ
خداوند در یکى از کتابهایى که به پیامبرانش نازل کرده فرموده: در زمان آینده عدهاى از مخلوقات من دنیا را به نام دین در آغوش مىگیرند.
یَلْبَسُونَ مُسُوکَ اَلضَّأْنِ عَلَى قُلُوبٍ کَقُلُوبِ اَلذِّئَابِ
و آنها در ظاهر دندان میش نشان مىدهند در صورتى که در باطن دلهایشان مانند دلهاى گرگان مىباشد یعنى از کشتن و زجر دادن انسانها ترسى ندارند،
أَعْمَالُهُمْ أَشَدُّ مَرَارَهً مِنَ اَلصَّبِرِ، وَ أَلْسِنَتُهُمْ أَحْلَى مِنَ اَلْعَسَلِ
اعمال آنها حتى از هر زهری تلختر است ولى زبانهایشان براى فریب دادن مردم از عسل هم شیرینتر است،
وَ أَعْمَالُهُمُ اَلْبَاطِنَهُ أَنْتَنُ مِنَ اَلْجِیَفِ
و نیتها و اندیشههاى باطنشان از بوى حسد مردار هم گندیدهتر است عقاید و مقاصد شوم و کثیفى دارند،
أَ فَبِی یَغْتَرُّونَ أَمْ إِیَّایَ یُخَادِعُونَ؟
آیا اینها برای من اینگونه رفتار میکنند و یا این که به من خدعه مىکنند؟
فَبِعِزَّتِی حَلَفْتُ لَأَبْعَثَنَّ عَلَیْهِمْ فِتْنَهً تَطَأُ فِی خِطَامِهَا
پس من به عزت خود سوگند خوردهام که براى این اشخاص فتنه ای برانگیزم که دماغهاى آنها را به خاک بمالد و رسوا شوند …
أَنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَائِی بِأَعْدَائِی، ثُمَّ أُعَذِّبُهُمْ جَمِیعاً وَ لاَ أُبَالِی
آنها را به جان هم مىاندازم و از دشمنانم بوسیله دشمنان دیگرم انتقام مىگیرم بعد هم آنها را عذاب مىدهم و این کار براى من هیچ مهم نیست.
✳️راه نجات، نیرنگ نزدن به خدا و به اسم خداست:
🔺امام باقر علیهالسلام میفرمایند:
إنّ رسولَ اللّه ِ صلى الله علیه و آله سُئلَ : فیما النجاهُ غَدا ؟
از پیامبر خدا سؤال شد که فرداى قیامت نجات در چیست؟
فقالَ : إنّما النجاهُ فی أن لا تُخادِعُوا اللّه َ فَیَخدَعَکُم
فرمود : راه نجات فقط این است که با خدا از در نیرنگ در نیایید، که در این صورت با شما از در خدعه در می آید،
فإنَّه مَن یُخادِعِ اللّه َ یَخدَعْهُ و یَخلَعْ مِنهُ الإیمانَ
زیرا هر که بخواهد خدا را گول زند، خداوند نیز با او خدعه کند و ایمانش را بگیرد،
و نَفسَهُ یَخدَعُ لو یَشعُرُ
او اگر فهم داشته باشد در حقیقت خود را گول زده است .
فقیلَ لَهُ : و کیفَ یُخادِعُ اللّه َ؟! قالَ : یَعمَلُ بِما أمَرَهُ اللّه ُ ، ثُمّ یُرِیدُ بهِ غَیرَهُ
عرض شد : چگونه با خداوند خدعه مى کند؟ فرمود : به فرمان خدا عمل کند ، امّا نیّتش غیرِ خدا باشد.
❌له شدن استخوان دین خواران _بر وزن زمین خواران_ در جهنم:
🔺امیرالمومنین علی علیهالسلام میفرمایند:
إِنَّ فِی جَهَنَّمَ رَحًى تَطْحَنُ أَ فَلاَ تَسْأَلُونِّی مَا طِحْنُهَا
در دوزخ آسیاى در گردشی است. آیا از من نمی پرسید چه آرد میکند؟
فَقِیلَ لَهُ فَمَا طِحْنُهَا یَا أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ
گفته شد چه خرد کند یا امیر المؤمنین؟
قَالَ اَلْعُلَمَاءُ اَلْفَجَرَهُ وَ اَلْقُرَّاءُ اَلْفَسَقَهُ وَ اَلْجَبَابِرَهُ اَلظَّلَمَهُ وَ اَلْوُزَرَاءُ اَلْخَوَنَهُ وَ اَلْعُرَفَاءُ اَلْکَذَبَهُ
فرمود:عالمان نابکار،و قرآنخوانان بدکار،و حاکمان ستمکار،و وزیران خیانتکار،و عارفان دروغگو.
💠6⃣و نَحنُ نَستَقِیلُ اللّهَ عَثرَهَ الغَفلَهِ
و ما از خداوند خواستاریم که از لغزشها و غفلتهای ما درگذرد.
❇️تنها راه در امان ماندن از این فتنه ها و گرفتاری ها ، التماس کردن و دعا کردن و از خدا خواستن است.
زیرا هر کسی فکر میکند مسجد بهترین و مطمئن ترین جایی است که میتواند به آن پناه ببرد و خود را برای هدایت آماده کند، چه میداند که شاید در برخی مساجد گرگ هایی در لباس انسان منتظر باشند برای به انحراف کشیدن آنان.
🔰نکات مهم🔰
💠یأَتیِ عَلَی النّاسِ زَمَانٌ لَا یَبقَی فِیهِم مِنَ القُرآنِ إِلّا رَسمُهُ وَ مِنَ الإِسلَامِ إِلّا اسمُهُ
✅نکته اول:
این زمان، چه زمانی است؟!
👈الف)
طبق نقل های متعددی از جمله ثواب الاعمال شیخ صدوق، اصل این روایت از رسول الله بوده است که امیرالمومنین نیز عینا همان روایت نبوی را از لسان خودشان برای مردم ذکر کرده اند.
پس در واقع اولین مصداق حکمت، خود زمان رسول الله است.
مهمترین مصداق آن را نیز میتوان مسجد ضرار دانست.
👈ب)
دومیم مصداق حکمت زمان امیرالمومنین است. دورانی که بعد از ۲۵ سال انحرافات عمیق دستگاه خللفت واقع شده بود و مردم به این نوع کج روی ها عادت داده شده بودند.
✍️اثبات وجود این نوع انحرافات در زمان پیامبر و امیرالمومنین از طریق جملهی “وَ قَدْ فَعَلَ” ممکن است. زیرا حضرت تاکید میکند و آنچه نباید میشد، شد.
👈ج)
آیا روزگار ما نیز مصداق این حکمت هست؟!
هم قرائن لفظیه هم قرائن خارجیه وجود دارد، که دوران ما نیز، مصداق این حکمت است.
1⃣ در چند جای این حکمت از افعال مضارع استفاده شده مانند: یَأْتِی عَلَى النَّاسِ…
که اینها نشان میدهند این اتفاقات در آینده رخ خواهد داد.
و اتفاقا جمله ی “وَ قَدْ فَعَلَ” نیز میتواند این معنا را تایید کند زیرا در زبان عربی برای آیندهی متحقق الوقوع، از فعل ماضی استفاده میکنند.
2⃣هیچ جای کتمان نیست که در عصر حاضر، در ممالک اسلامی مساجد تبدیل به آثار باستانی شده اند و محل رفت و آمد توریست ها گشته اند، ولی کارکرد و کارایی اصلی مسجد از بین رفته است.
از دل مسجد و اسلام، داعش و النصره بیرون می آید.
مهمترین مساجد اسلام که مسجد الحرام و مسجد النبی هستند در تصرف وهابیت اند و از آنجا فتنه ها بر علیه اسلام و شریعت به پا میخیزد و….
⏪به طور کلی میتوان گفت، فرمایش حضرت فتنه ای دائمی است که در هر برهه ای از تاریخ کم و زیاد وجود داشته و برای اهل آن زمان محسوس بوده. این مطلب را از شروح نهج البلاغه نیز میتوان برداشت کرد زیرا افراد مختلف در قرن های مختلف بر نهج البلاغه شرح نوشته اند و بسیاری از آنان به وجود داشتن این انحرافات در زمان خودشان اشاره کرده اند.
✅نکته دوم:
نکته ای در مورد داستان مسجد ضرار:
🔺قرآن کریم در آیه ۱۰۷ سوره توبه در مورد مسجد ضرار میفرماید:
وَالَّذِینَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَکُفْرًا وَتَفْرِیقًا بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ
و آنهایی که مسجدی اختیار کردند که مایه زیان و کفر و پراکندگی میان مؤمنان است…
📚 مرحوم مجلسی در بحار میفرماید:
در سال نهم هجری قمری، هنگامی که پیامبر اسلام قصد سفر به سوی تبوک را داشت، گروهی از منافقان در خارج از مدینه مسجدی ساختند که به «مسجد ضرار» معروف شد. آنان ادعا کردند که این مسجد برای نماز و اجتماعات دینی ساخته شده است، اما در واقع قصد داشتند از آن به عنوان محلی برای توطئه و ایجاد اختلاف استفاده کنند. آنان به نزد پیامبر آمدند و از ایشان خواستند تا در این مسجد نماز بخوانند تا آنان نیز تبرک جویند. پیامبر که از نیت پلید آنان آگاه نبود، ابتدا قصد کرد به سوی این مسجد حرکت کند.
اِئْتُونِی بِحِمَارِی فَأُتِیَ بِالْیَعْفُورِ فَرَکِبَهُ یُرِیدُ نَحْوَ مَسْجِدِهِمْ
پیامبر ابتدا از یاران خود خواستند تا الاغش را بیاورند. هنگامی که ایشان سوار بر الاغ شدند و قصد حرکت به سوی مسجد ضرار را داشتند، الاغ از حرکت امتناع کرد.
فَکُلَّمَا بَعَثَهُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَمْ یَنْبَعِثْ وَ لَمْ یَمْشِ فَإِذَا صُرِفَ رَأْسُهُ إِلَى غَیْرِهِ سَارَ أَحْسَنَ سَیْرٍ وَ أَطْیَبَهُ
هرچه پیامبر و همراهانش تلاش کردند، الاغ به سوی مسجد حرکت نکرد، اما هنگامی که جهت حرکت را تغییر دادند، الاغ به راحتی به راه افتاد.
قَالُوا لَعَلَّ هَذَا اَلْحِمَارَ قَدْ رَأَى فِی هَذَا اَلطَّرِیقِ شَیْئاً کَرِهَهُ فَلِذَلِکَ لاَ یَنْبَعِثُ نَحْوَهُ
یاران پیامبر گمان کردند که ممکن است الاغ چیزی در این مسیر دیده باشد که باعث امتناعش شده است.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اِیتُونِی بِفَرَسٍ فَرَکِبَهُ فَکُلَّمَا بَعَثَهُ نَحْوَ مَسْجِدِهِمْ لَمْ یَنْبَعِثْ …
سپس پیامبر از آنان خواستند تا اسبی بیاورند. ایشان سوار بر اسب شدند، اما اسب نیز از حرکت به سوی مسجد ضرار خودداری کرد.
وَ إِذَا هَمُّوا بِغَیْرِهِ مِنَ اَلْمَوَاضِعِ خَفَّتْ حَرَکَاتُهُمْ وَ حَنَّتْ أَبْدَانُهُمْ وَ نَشِطَتْ قُلُوبُهُمْ
پیامبر اراده کردند به صورت پیاده به سمت مسجد ضرار حرکت کنند ولی حالت ضعف و ناتوانی از حرکت در همگان ایجاد شد.
فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ إِنَّ هَذَا أَمْرٌ قَدْ کَرِهَهُ اَللَّهُ فَلَیْسَ یُرِیدُهُ اَلْآنَ
پیامبر پس از مشاهده این اتفاق، دریافتند که این امر خواست خداوند نیست و حرکت به سوی این مسجد مورد رضایت الهی قرار ندارد.
✍️ما هم باید با تمام توان از این مساجد دوری کنیم.
غفر الله لی و لکم الحمدللّه رب العالمین
