💠و قَالَ (علیه السلام): مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ
پیروز نشد کسی که گناه بر او پیروز شد (کسى که با توسل به گناه پیروز شود پیروز نیست )

💠 و الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ
و کسى که با ستم غلبه کند درواقع مغلوب است.

⛔️ بسیارند کسانى که براى رسیدن به پیروزى بر دشمن از اسباب نامشروع استفاده مى کنند، ظلم و ستم روا مى دارند و مرتکب انواع گناهان مى شوند. آنها مى خواهند به هر قیمت ممکن به هدف خود برسند،
امام علیه السلام به آنها هشدار مى دهد که این نوع پیروزى، پیروزى نیست، بلکه درواقع درچنگال گناه مغلوب شدن است.
و همچنین کسانى که با استفاده از شرّ، غلبه مى کنند ظاهراً غالب هستند ولی در واقع مغلوب شیطان و هواى نفس خواهند شد.

⏪چگونه پیروز، شکست خورده و غالب، مغلوب است؟!
این سخن، هم ازنظر ظاهرى پذیرفتنى است و هم ازنظر معنوى.

◀️ الف. جنبه معنوى آن آشکار است که اینگونه پیروزى ها و غلبه ها مایه گرفتارى هاى شدید روز قیامت است و بدترین زاد و توشه براى سفر آخرت به شمار مى آید و در آنجا باید پاسخگو باشد.

⭕️ خیر اگر خیر است باید خیر آخرتی باشد. حضرت در حکمت ۳۸۷ فرمود:
مَا خَیْرٌ بِخَیْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ،
خوبى و نعمتى که به‌دنبالش جهنم باشد خوبى نیست ،
وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّهُ
و بدى و مشکلى که بعد از آن بهشت باشد بدى نیست.
کسانی که با ظلم و شرّ پیروز میشوند، در پس این پیروزی خوار شدن و عذاب قیامتی است. و پیروزی که دنبالش جهنم باشد، پیروزی نیست.

◀️ ب. از نظرظاهرى نیز بسیار دیده ایم یا در تاریخ خوانده ایم که اینگونه افرادى که با ظلم و ستم و گناه پیروز مى شوند.

⭕️ سرانجام گرفتار عواقب شومى گشته و در بسیارى از موارد دشمنانشان با همان روش، آنها را دَرهم کوبیده و مغلوب ساخته اند؛ یا خداوند آنها را در همین دنیا به گرفتاری هایی مبتلا میکند.
و خلاصه اینکه مقامى را که ناجوانمردانه به دست آورده بودند، با حملات ناجوانمردانه دشمن یا تیر غیب الهی از دست مى دهند.

⏪نتیجه ظلم هم درهمین دنیا هم در آخرت به انسان میرسد.
در خطبه ۱۲۶ وقتی به حضرت گفتند به روسا و اشراف باج بده فرمود:
أَ تَأْمُرُونِّی أَنْ أَطْلُبَ النَّصْرَ بِالْجَوْرِ فِیمَنْ وُلِّیتُ عَلَیْهِ؟
آیا به من پیشنهاد مى کنید که براى پیروزى خود، از جور و ستم در حق کسانى که بر آنها حکومت مى کنم، استمداد جویم؟
وَ اللَّهِ لَا أَطُورُ بِهِ مَا سَمَرَ سَمِیرٌ وَ مَا أَمَّ نَجْمٌ فِی السَّمَاءِ نَجْماً،
به خدا سوگند! هرگز گِرد چنین کارى نمى گردم، مادام که شب و روز پشت سر هم مى آیند و ستارگان آسمان در پى هم طلوع و غروب دارند.
وَ لَوْ کَانَ الْمَالُ لِی لَسَوَّیْتُ بَیْنَهُمْ، فَکَیْفَ وَ إِنَّمَا الْمَالُ مَالُ اللَّهِ.
اگر این اموال، از خودم بود، به یقین در میان آنها به طور مساوى تقسیم مى کردم تا چه رسد به این که این اموال، اموال خداست و متعلق به بیت المال مسلمین است.
أَلَا وَ إِنَّ إِعْطَاءَ الْمَالِ فِی غَیْرِ حَقِّهِ تَبْذِیرٌ وَ إِسْرَافٌ
آگاه باشید! بخشیدن مال، در غیر موردش، تبذیر و اسراف است،
وَ هُوَ یَرْفَعُ صَاحِبَهُ فِی الدُّنْیَا وَ یَضَعُهُ فِی الْآخِرَهِ
هر چند ممکن است این کار در دنیا سبب سربلندى کسى که آن را انجام داده بشود، ولى در آخرت به زمینش مى زند.
وَ یُکْرِمُهُ فِی النَّاسِ وَ یُهِینُهُ عِنْدَ اللَّهِ
این کار او را چند روزى در میان مردم دنیاپرست گرامى مى دارد، ولى در پیشگاه خدا خوارش مى کند.
وَ لَمْ یَضَعِ امْرُؤٌ مَالَهُ فِی غَیْرِ حَقِّهِ وَ لَا عِنْدَ غَیْرِ أَهْلِهِ،
و هیچ کس مال خویش را در غیر مورد استحقاق و نزد غیر اهلش قرار نداد،
إِلَّا حَرَمَهُ اللَّهُ شُکْرَهُمْ وَ کَانَ لِغَیْرِهِ وُدُّهُمْ
مگر این که سرانجام خداوند او را از سپاسگزارى همانها محروم ساخت ومحبّتشان را متوجه دیگرى نمود،
فَإِنْ زَلَّتْ بِهِ النَّعْلُ یَوْماً فَاحْتَاجَ إِلَى مَعُونَتِهِمْ، فَشَرُّ خَلِیلٍ وَ أَلْأَمُ خَدِین
تا آن جا که اگر روزى پایش بلغزد و به کمک آنان نیاز داشته باشد بدترین دوست و پست ترین رفیق خواهند بود!

❌ظالمان در دنیا وسیله تنبیه یکدیگرند.
امام باقر علیه السلام فرمودند:
مَا انْتَصَرَ اللّه ُ مِنْ ظالِمٍ إِلاّ بِظالِمٍ
خداوند هیچگاه از ظالم انتقام نگرفت مگر به وسیله ظالمى دیگر.
وَ ذلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ : وَکَذلِکَ نُوَلّى بَعْضَ الظّالِمینَ بَعْضا
و این سخن خداى عزّوجلّ است که:
« بدینسان ظالمان را به سزاى اعمالى که مى کنند بر یکدیگر مسلّط مى کنیم»

❌ظالمان شمشیر انتقام خدا ازدیگر ظالمان هستند
در حدیث داریم:
الظَّالِمُ سَیْفِی‌؛ أَنْتَقِمُ بِهِ وَ أَنْتَقِمُ مِنْهُ
ظالم‌ شمشیر من‌ است‌؛ بواسطۀ او از دیگر ظالمان‌ انتقام‌ می‌کشم‌، و سپس‌ از خود او انتقام‌ می‌گیرم‌.
وَ الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ بى مَعاصِیهِ
و کمترین حق خدا بر تو این است که با استفاده از نعمتهایش به سراغ معصیتش نروى.

❌رسیدن به خواسته ها از طریق ظلم، شکست آفرین است.
امیرالمومنین در یک اصل کلی در حکمت ۱۰۶ میفرماید:
لَا یَتْرُکُ النَّاسُ شَیْئاً مِنْ أَمْرِ دِینِهِمْ لِاسْتِصْلَاحِ دُنْیَاهُمْ،
مردم چیزى از امور دینشان را براى اصلاح دنیایشان ترک نمى کنند،
إِلَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مَا هُوَ أَضَرُّ مِنْهُ
مگر این که خداوند زیان بارتر از آن را به روى آنها مى گشاید.
ظلم قطعا امری الهی و مورد رضایت خدا نیست. اگر انسان بخواهد دنیایش را از بیراهه و ظلم تامین کند، ضررهای عجیبی به او خواهد رسید.

❌ ظلم به خود انسان بر میگردد.
قرآن کریم نیز در مورد ظلم میفرماید:
《وَ لَا یَحِیقُ الْمَکْرُ السَّیِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ؛ فاطر – ۴۳ 》
و نیرنگ زشت جز دامن اهلش را نمیگیرد.

💮امام صادق در ذیل این آیه میفرمایند: ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ، کُنَّ عَلَیْهِ الْمَکْرُ وَ النَّکْثُ وَ الْبَغْیُ
سه چیز در هر کسی باشد به ضرر اوست: مکر، پیمان‌شکنی، ستم.
وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ
و این‌ها به دلیل فرموده خدا است:
وَ لا یَحِیقُ الْمَکْرُ السَّیِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ .
فَانْظُرْ کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ مَکْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِینَ
بنگر عاقبت توطئه آن‌ها چه شد، که ما آنها و قومشان همگی را نابود کردیم .

⛔️ چاه نکن بهر کسی ؛ اول خودت، دوم کسی. قرآن کریم میفرماید:
《لَا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا کَسَبَتْ وَعَلَیْهَا مَا اکْتَسَبَتْ؛ بقره – ۲۸۶ 》
خدا هیچ کس را جز به اندازه توانایی اش تکلیف نمی کند. هر کس عمل شایسته ای انجام داده، به سود اوست، و هر کس مرتکب کار زشتی شده، به زیان اوست.

⭕️با ظلم اگر به یک درهم برسی، باید دو برابرش را هزینه کنی.
امام صادق علیه السلام در این باره فرمودند:
ما مِن عَبدٍ یَمنَعُ دِرهَما فی حَقِّهِ إلاّ أنفَقَ اثنَینِ فی غَیرِ حَقِّهِ
هیچ بنده اى نیست که از خرج کردن یک درهم در راهى که حقّ آن است دریغ ورزد مگر اینکه دو درهم به ناحق خرج کند.

❌از راه بی دینی نمیشود پیروز شد.
امیرالمومنین در مورد عاقبت فرار از جنگ به خاطر مصلحت های دنیایی در خطبه ۲۷ (خطبه جهادیه) میفرماید:
فَإِنَّ الْجِهَادَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّهِ فَتَحَهُ اللَّهُ لِخَاصَّهِ أَوْلِیَائِهِ
جهاد درى است از درهاى بهشت که خداوند بر روى بندگان خاص خود گشوده است.
وَ هُوَ لِبَاسُ التَّقْوَى وَ دِرْعُ اللَّهِ الْحَصِینَهُ وَ جُنَّتُهُ الْوَثِیقَهُ.
جهاد جامه پرهیزگارى و جوشن استوار خدایى و سپر ستبر اوست.
فَمَنْ تَرَکَهُ رَغْبَهً عَنْهُ أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِّ
هر که آن را ناخوش دارد و از آن رخ برتابد، خداوند جامه خوارى و زبونى بر او پوشاند
کسی که جهاد نرفت به خاطر ترس و طمع به دنیا و … ضرر میکند و در همین دنیا و در آخرت خدا او را خوار میکند.

⏪حکمت ۳۲۷ و شبهه آن :

💠ما ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ
پیروز نشد کسی که گناه بر او پیروز شد (کسى که با توسل به گناه پیروز شود پیروز نیست )
💠و الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ
و کسى که با ستم غلبه کند درواقع مغلوب است.

❌شبهه:
اگر ظلم همیشه مغلوب است و با ظلم نمیشود به پیروزی رسید، چرا ما در اطراف خودمان می بینیم که عده ای از ظالمان و مستکبران میزنند و میرکشند و پیروز هستند و هیچ مشکلی هم برای آنها پیش نمی آید؟!!

⁉️پاسخ این سوال از فرمایشات آیه الله جوادی آملی:
« إِنَّهُ لَا یُفْلِحُ الظَّالِمُونَ » یک اصل کلی است. اینطور نیست که حساب دنیا از آخرت جدا باشد. در هر پاراگراف تاریخی حق پیروز است، این طور نیست که در یک قصه یا صحنه تاریخی باطل پیروز شود یا معلوم نشود چه کسی پیروز است!!!

📕مرحوم صدر المتألهین در تفسیرش دارد که نظام عالم مانند نظام مهندسی ساختمان نیست که اگر شما یک آجر از دیوار شرقی و یکی هم از دیوار غربی آن بردارید و جابه جا کنید فرو نمی ریزد .
کل جهان مانند سلسله اعداد ریاضی است، اگر عدد ۸ را از بین ۷ و ۹ بردارید روی دستتان می ماند، کجا می خواهید بگذارید؟ نباید به این عدد دست بزنید که روی دستان می ماند.
ظلم و باطل و خلاف این طور است، نمی شود یک کاری را از جایی گرفت و جای دیگر گذاشت، باید براساس همین نظام حرکت کنیم، بنابر این در یک نگاه کلی
« إِنَّهُ لَا یُفْلِحُ الظَّالِمُونَ » یک اصل کلی است.

⏪ پیروزی واقعی در نهج البلاغه:
حضرت در حکمت ۳۲۷ فرمود،
پیروزی ‌ای که بخواهد با ظلم و شرارت به دست بیاید اصلا پیروزی نیست.
اگر از حضرت بپرسیم پیروزی چیست؟! حضرت در نهج البلاغه به این سوال جواب داده اند.

⬇️در نهج البلاغه راهکارهایی برای پیروزی بیان شده است:

◀️ ۱. استفاده از مشاور قوی:
لَا ظَهِیرَ کَالْمُشَاوَرَه
هیچ پشتیبانی مانند مشورت نیست.

◀️ ۲. استمرار در کار:
قَلِیلٌ مَدُومٌ عَلَیْهِ خَیْرٌ مِنْ کَثِیرٍ مَمْلُولٍ مِنْه‏ کار اندکى که دوام داشته باشد بهتر است از کار بسیاری که خستگى بیاورد.

◀️۳. خواب منظم:
مَا أَنْقَضَ النَّوْمَ لِعَزَائِمِ الْیَوْم‏
چه شکننده است خواب براى تصمیم هایى که انسان در روز مى گیرد.

◀️۴. تخصص و توانایی:
قِیمَهُ کُلِّ امْرِئٍ مَا یُحْسِنُه‏
قیمت و ارزش هر کس به اندازه کارى است که مى تواند آن را به خوبى انجام دهد.
پیروزی در کسب تخصص است نه از نردبان دیگران بالا رفتن و به ظلم بر مسئولیت های کلان تکیه کردن.

◀️۵. دور اندیشی:
الظَّفَرُ بِالْحَزْمِ
پیروزی در گرو سنجیدن همه احتمالات و آینده نگری دقیق است.

◀️۶. نترسیدن از شکست:
إِذَا لَمْ یَکُنْ مَا تُرِیدُ فَلَا تُبَلْ مَا کُنْتَ
اگر به آنچه که مى خواستى نرسیدى، از آنچه هستى نگران مباش.

💮 حضرت درحکمت ۱۷۵ فرمود:
إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِیهِ، فَإِنَّ شِدَّهَ تَوَقِّیهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنه.
هنگامى که از چیزى زیاد مى ترسى خود را در آن بیفکن، چرا که سختى پرهیز از آن از آنچه مى ترسى بیشتر است.

💮 اگر کسی از شکست بترسد،هیچگاه اقدام نمی کند، ولی اگر کسی با علم به شکست وارد میدان شد و این شجاعت و جسارت را داشت، شاید چندبار شکست بخورد ولی بالاخره پیروز و موفق میشود.

📕در مقاتل داریم که ابن زیاد در کوفه به حضرت زینب عرض کرد:
الحَمدُ للّه ِِ الَّذی فَضَحَکُم وقَتَلَکُم وأکذَبَ أحادیثَکُم !
سپاس خدایى را که شما را رسوا کرد و نابودتان ساخت و پرده از دروغ بودن سخن شما برداشت.
فَقالَت زَینَبُ علیهاالسلام : الحَمدُ للّه ِِ الَّذی أکرَمَنا بِمُحَمَّدٍ وطَهَّرَنا تَطهیرًا
زینب علیهاالسلام فرمود: سپاس خداىی را که ما را به برکت وجود پیامبر، گرامى داشت و پاکمان گرداند.
إنَّما یَفضَحُ اللّهُ الفاسِقَ ویُکذِبُ الفاجِرَ
خداوند، تبهکار را رسوا مى گردانَد و پرده از دروغگو برمى دارد.

⭕️ حتی اگر حجاج بن یوسف خونخوار باشد. در خطبه ۱۱۶ امیرالمومنین قدرت گیری و مرگ حجاج را پیش بینی میکند:
أَمَا وَ اللَّهِ لَیُسَلَّطَنَّ عَلَیْکُمْ غُلَامُ ثَقِیفٍ،
آگاه باشید، به خدا سوگند پسرکى از طایفه ثقیف بر شما مسلّط مى گردد
الذَّیَّالُ الْمَیَّالُ،
که هوسباز و گردن کش و ستمگر است،
یَأْکُلُ خَضِرَتَکُمْ وَ یُذِیبُ شَحْمَتَکُمْ؛ إِیهٍ أَبَا وَذَحَهَ.
اموال و داراییها شما را مى خورد و چربى شما را آب مى کند. ابو وذحه: بس کن.
( وذحه، سوسک مخصوصى است و حجّاج را گزید که بدنش ورم کرد و مرد)

❌ مامون عباسی قاتل امام رضا با یک ماهی تادیب میشود.
( مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ)
مامون عباسی در یکی از جنگ های خود به منطقه ی خوش آب و هوایی رسید و دستور داد در آنجا سپاه توقف کند.
برای مامون روی چشمه جایگاه بسیار زیبایی از چوب آماده کردند و وی در آنجا می ایستاد و صافی آب را تماشا می کرد. در این هنگام که او سرگرم تماشای آب بود، یک ماهی بسیار زیبا آشکار شد. مامون گفت هر کس این ماهی را بگیرد، یک شمشیر جایزه دارد.

↙️ یکی از سربازان، خود را به آب انداخت و ماهی را گرفت و بیرون آورد و همین که به تخت و جایگاه مامون رسید ،
ماهی، خود را به شدت تکان داد و از دست او جهید و در آب افتاد. با جهیدن ماهی، مقداری از آب بر صورت و گلوی مامون پاشیده شد که ناگهان لرزش بی سابقه ای تمام وجود او را فرا گرفت!
لرز به طوری شدت یافت که هر چه لباس زمستانی و لحاف بر روی او می انداختند، آرام نمی شد و پیوسته فریاد می زد: «البَرد البَرد» سرما سرما.

↙️مامون که حالش بسیار وخیم شده بود، دستور داد تا او را به جای بلندی ببرند و یک بار دیگر سپاه و سربازان خود را ببیند.
مامون از بالای بلندی رفت و آمد سربازانش را دید که همه به خود مشغول و از مامون بی خبرند،
ناگهان رو به آسمان کرد و گفت:
«یَا مَن لَا یَزَالُ مُلکُه! اِرحَم مَن یَزَالُ مُلکُه»،
ای آن که پادشاهی او زوال پذیر نیست، رحم کن بر کسی که پادشاهیش به پایان رسیده است. و بعد از آن مُرد.

↕️نتیجه :
اگر ظالمان و ستمگران در عواقب مادى و معنوى کار خود بیندیشند به سراغ آن نخواهند رفت.
به تعبیر جناب حافظ:
دورِ فلکی، یکسَره بر مِنْهَجِ عدل است/
خوش باش که ظالم نَبَرد راه به منزل

💠ما ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ
پیروز نشد کسی که گناه بر او پیروز شد
💠 و الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ
و کسى که با ستم غلبه کند درواقع مغلوب است.

⏪ ایجاد صلح و صفا در توجه به این حکمت است.
مرحوم کلینی در باب الظلم کافی آورده است که:
دَخَلَ رَجُلاَنِ عَلَى أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ فِی مُدَارَاهٍ بَیْنَهُمَا وَ مُعَامَلَهٍ
دو نفر خدمت امام صادق علیه السلام رسیدند تا درباره اختلافى که درمورد معامله اى داشتند با آن حضرت صحبت کنند و دستور بخواهند.
فَلَمَّا أَنْ سَمِعَ کَلاَمَهُمَا قَالَ
هنگامى که امام علیه السلام سخنان آن دو را شنید به نصیحت آن دو پرداخت وفرمود:
أَمَا إِنَّهُ مَا ظَفِرَ أَحَدٌ بِخَیْرٍ مِنْ ظَفَرٍ بِالظُّلْمِ بدانید هر کسی که به وسیله ظلم پیروز شود به خیر و خوبى نخواهد رسید‌.
أَمَا إِنَّ اَلْمَظْلُومَ یَأْخُذُ مِنْ دِینِ اَلظَّالِمِ أَکْثَرَ مِمَّا یَأْخُذُ اَلظَّالِمُ مِنْ مَالِ اَلْمَظْلُومِ
بدانید آنچه را مظلوم از دین ظالم مى گیرد بیش از آن است که ظالم از مال مظلوم دریافت مى دارد.
ثُمَّ قَالَ مَنْ یَفْعَلِ اَلشَّرَّ بِالنَّاسِ، فَلاَ یُنْکِرِ اَلشَّرَّ إِذَا فُعِلَ بِهِ
سپس فرمود: کسى که به مردم بدى کند اگر دیگران از همین روش استفاده کنند و به او بدى کنند نباید آن را بد بشمارد.
أَمَا إِنَّهُ إِنَّمَا یَحْصُدُ اِبْنُ آدَمَ مَا یَزْرَعُ
بدانید انسان بذرى را که کاشته درو مى کند ،
وَ لَیْسَ یَحْصُدُ أَحَدٌ مِنَ اَلْمُرِّ حُلْواً وَ لاَ مِنَ اَلْحُلْوِ مُرّاً
و هیچکس از نهال تلخ، ثمره شیرین نمى گیرد و از نهال شیرین میوه تلخ نمى چیند.
فَاصْطَلَحَ اَلرَّجُلاَنِ قَبْلَ أَنْ یَقُومَا
امام علیه السلام چیزى بر این جمله ها نیفزود ولى آن دو مرد پیش از آنکه از جا برخیزند با هم صلح کردند.

⛔️ حکمت ۳۲۷، حرف تمام مکاتب و ادیان است.
در ارشاد القلوب دیلمی آمده است که پیغمبر اکرم فرمود: چند مطلب در تورات آمده و جا دارد اینها را با آب طلا بنویسیم: أوّلُها حَجَرُ الْغَصْبِ فِى الدّارِ رَهْنٌ عَلى خَرابِها
اول اینکه ، بودن یک قطعه سنگ غصبى در خانه، ان خانه در گرو خرابى است.
وَالْغالِبُ بِالظُّلْمِ هُوَ الْمَغْلُوبُ
و آن کسی که به وسیله ستم غلبه کند در واقع مغلوب است.
وَ ما ظَفَرَ مَنْ ظَفَرَ الاْثْمُ بِهِ
و کسى که با گناه پیروز شود هرگز به پیروزى نرسده.

اللهم اجعل لنا حیاهً طیّبهً