💠وَ قَالَ (علیه السلام): یَا أَیُّهَا النَّاسُ، مَتَاعُ الدُّنْیَا حُطَامٌ مُوبِئٌ
امام علی علیه‌السلام میفرمایند:
اى مردم! متاع دنیا همچون گیاهان خشکیده‌ی «وبا خیز» است.
💠 فَتَجَنَّبُوا مَرْعَاهُ
بنابراین از چنین چراگاهى دورى کنید.
💠قُلْعَتُهَا أَحْظَى مِنْ طُمَأْنِینَتِهَا
دل کندن از آن لذت بخش تر است از دل بستن و اعتماد به آن
💠 وَ بُلْغَتُهَا أَزْکَى مِنْ ثَرْوَتِهَا
و استفاده از آن به مقدار نیاز بهتر است از جمع کردن و انباشتن ثروت آن
💠حُکِمَ عَلَى مُکْثِرٍ مِنْهَا بِالْفَاقَهِ
کسى که از دنیا بسیار گردآورى کند محکوم به فقر و نیازمندى است
💠وَ أُعِینَ مَنْ غَنِیَ عَنْهَا بِالرَّاحَهِ
و کسی که از آن بى نیازى جوید به آسایش و آرامش خود کمک کرده است.
💠مَنْ رَاقَهُ زِبْرِجُهَا أَعْقَبَتْ نَاظِرَیْهِ کَمَهاً
کسى که زر و زیورهاى دنیا در نظرش شگفت انگیز باشد دو چشمش نابینا و کور مى شود.
💠وَ مَنِ اسْتَشْعَرَ الشَّغَفَ بِهَا مَلَأَتْ ضَمِیرَهُ أَشْجَاناً
و آن کسی که به دنیا عشق بورزد، درونش پر از انواع اندوه و غصه ها میشود.
💠لهُنَّ رَقْصٌ عَلَى سُوَیْدَاءِ قَلْبِهِ
و غم و اندوه ها در خانه دلش رقصان گشته و دلش پر جوش و خروش میشود.
💠 همٌّ یَشْغَلُهُ وَ غَمٌّ یَحْزُنُهُ
این غصه‌ها از سویى او را به خود مشغول میسازند، و از سویى دیگر مغموم و محزونش میکنند.

⏪ جلسه دوم:
💠کذَلِکَ حَتَّى یُؤْخَذَ بِکَظَمِهِ، فَیُلْقَى بِالْفَضَاءِ مُنْقَطِعاً أَبْهَرَاهُ
این وضعیت نابینایی و حزن همچنان برای انسان دنیا طلب ادامه دارد تا آنجا که مرگ راه نفسش را گرفته در گوشه اى بمیرد، و رگ هاى حیات او قطع شود.

❇️«کظم»در اصل به معناى بستن سر مَشکى است که پر از آب باشد و از روى کنایه، به گلو به خصوص در زمانى که انسان پر از خشم شده باشد و از ابراز خشم خوددارى کند اطلاق مى شود.

«ابهراه»تثنیه «ابهر»، اشاره به دو رگى است که خون را از تمام بدن به قلب مى رسانند و اگر قطع شوند انسان مى میرد.

✅حس دنیا طلبی با پیری از بین نمیرود:
از لفظ “کذلک” که حضرت در ابتدای این جمله آورده کاملا معلوم است که انسان دنیا طلب، تا لحظه ی آخر عمر، تا اوج پیری و بیماری نیز دست از این حالت دنیا طلبی بر نمیدارد و تمام وجود او جمع کردن بیشتر مال وثروت است.
این خطری جدی است برای کسانی که خیال میکنند بعد از پیری، بعد از خوب شدن وضعیت مالی، بعد از سر و سامان دادن به فرزندان این روحیه‌ی دنیا طلبی در آنها کم میشود؛ هرگز اینگونه نیست و انسانی که دچار روحیه‌ی دنیا طلبی شد، این روحیه دست از سر او بر نمیدارد.

🔺پیامبر صَلَّى‌ اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌ آلِهِ‌ وَ‌ سَلَّم میفرمایند:
یَشِیْبُ ابْنُ آدَمَ وَیَشبُّ فِیْهِ خَصْلَتَانِ: ألْحِرْصُ وَطُوْلُ الْأمَلِ.
بنی ادم پیرمیشود و در او دو صفت پررنگتر میشود:
حرص و زیاده‌خواهی ،و آرزوهای طولانی و دور و دراز

⏪ دنیا طلبان با اینکه در دنیا برو بیایی داشتند ولی حقیقت کارشان اینگونه است:
💠هَیِّناً عَلَى اللَّهِ فَنَاؤُهُ وَ عَلَى الْإِخْوَانِ إِلْقَاؤُهُ
و نابود ساختن او بر خدا ، و به گور انداختن او به دست دوستان، آسان است.

❇️انسان دنیا طلب، اگر چه خیال میکند اطرافیان زیادی دارد و خیلی ها خواهان او هستند ولی اراده ی الهی بر این است که دنیا طلبان حریص به دنیا، در چشم مردم جایگاهی نداشته باشند، همانگونه که در چشم خدا نیز جایگاهی ندارند.

لذا گرفتن جان اینها بر خدا سخت نیست، مردم هم دلبستگی به او ندارند و خیلی راحت او را با اعمالش در قبر تنها میگذارند.

او می ماند و عمری ظلم و خیانت و دل مشغولی به دنیا و غفلت از خدا…‌

✅ دنیا خواهان نه در چشم خدا عزیزاند نه در چشم مردم:

🔺مرحوم خوئی:
وَ قَدْ سَقَطَ عَنْ عَیْنِ عِنَایَهِ اللهِ فَیَهُونُ عَلَیْهِ فَنَاؤُهُ
چنین فردی از دایره عنایت الهی خارج شده، پس نابودیش در پیشگاه خداوند آسان می‌نماید.
وَ عَنْ عَیْنِ الإِخْوَانِ المُؤْمِنِینَ فَیَهُونُ عَلَیْهِمْ قَذْفُهُ فِی هَذِهِ المَهْلَکَهِ
و از دیدگاه برادران مؤمن نیز سقوطش در این ورطه هلاکت، امری سبک و بی‌اهمیت می‌شود.

📖قرآن کریم در آیه ۲۵_۲۹سوره دخان در مورد صفتی از افراد فرعون که از هر فرصتی برای ازدیاد دارایی ها استفاده میکنند میفرماید:
کَمْ تَرَکُواْ مِن جَنَّـٰتࣲ وَعُیُونࣲ
چه بسیار بوستان ها و چشمه سارانى که آنان پس از خود بر جاى گذاشتند
وَزُرُوعࣲ وَمَقَامࣲ کَرِیمࣲ
و کشتزار و جایگاه هاى نیکو و باارزش
وَنَعْمَهࣲ کَانُواْ فِیهَا فَٰکِهِینَ
و نعمت هایى که با آسایش و خوشى از آن برخوردار بودند .
کَذَٰلِکَۖ وَأَوْرَثْنَٰهَا قَوْمًا ءَاخَرِینَ
آرى، سرانجام کارشان چنین بود و ما همه آنها را به قومى دیگر به میراث دادیم.
فَمَا بَکَتْ عَلَیْهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ وَمَا کَانُواْ مُنظَرِینَ
پس نه آسمان بر آنان گریست و نه زمین و هنگام نزول عذاب هم مهلت نیافتند.

✍️ کسانی که دل در گرو دنیا داشتند میخواستند با پول و دارایی عزیز باشند ولی حقیقت امر این است که نه عزتی دارند نه محبوبیتی.
عزیز امام(ره) و شهید سلیمانی است با آن تشییع با شکوهشان.

حضرت در این حکمت فرمودند:
💠هَیِّناً عَلَى اللَّهِ فَنَاؤُهُ
نتیجه دنیا دوستی هلاکت به عذاب الهی است.
🔺مرحوم کلینی در کافی روایتی از حضرت عیسی نقل میکند که حضرت و اطرافیان از منطقه ای میگذشتند که دیدند همه اهل این منطقه حتی حیوانات و پرندگان مرده اند و جنازه ها روی زمین است.
حضرت عیسی فرمود: این مرگ، عذاب الهی است و مرگ عادی نیست.
حضرت عیسی دعا کرد و از خدا طلب کرد یکی از اینها زنده شوند و علت عذاب را بازگو کنند.
دعای حضرت اجابت شد. حضرت از این شخصی که زنده شده بود پرسید:
وَیْحَکُمْ مَا کَانَتْ أَعْمَالُکُم
شما اهل چه کاری بودید که به عذاب دچار شدید؟
قَالَ عِبَادَهُ اَلطَّاغُوتِ وَ حُبُّ اَلدُّنْیَا مَعَ خَوْفٍ قَلِیلٍ وَ أَمَلٍ بَعِیدٍ وَ غَفْلَهٍ فِی لَهْوٍ وَ لَعِبٍ.
ما طاغوت را عبادت میکردیم و دنیا طلب بودیم، خوف و خدا ترسیمان کم بود و آرزوهایمان طولانی وبه وسیله بازی و تفریح غفلت می‌ورزیدیم.
فَقَالَ کَیْفَ کَانَ حُبُّکُمْ لِلدُّنْیَا
عیسی پرسید: حب شما نسبت به دنیا چگونه بود؟
قَالَ کَحُبِّ اَلصَّبِیِّ لِأُمِّهِ إِذَا أَقْبَلَتْ عَلَیْنَا فَرِحْنَا وَ سُرِرْنَا وَ إِذَا أَدْبَرَتْ عَنَّا بَکَیْنَا
این شخص میگوید: مثل محبت کودک به مادرش،هنگامی که دنیا به ما روی می‌آورد خوشحال میشدیم و وقتی به ما پشت میکرد غمگین میشدیم.

✍️دلبستگی به دنیا موجب عذاب الهی شده و مرگ و هلاکت چنین شخصی برای خدا بسیار آسان است
✅خانواده و دوستان به راحتی انسان را به گور میسپارند و کاری برای انسان نمیکنند:

🔺مرحوم‌کلینی در کافی از امیرالمومنین نقل میکند که:
إِنَّ اِبْنَ آدَمَ إِذَا کَانَ فِی آخِرِ یَوْمٍ مِنْ أَیَّامِ اَلدُّنْیَا وَ أَوَّلِ یَوْمٍ مِنْ أَیَّامِ اَلْآخِرَهِ مُثِّلَ لَهُ مَالُهُ وَ وَلَدُهُ وَ عَمَلُهُ
در آخرین روز از روزهای‌ دنیا و نخستین روز از روزهای‌ جهان آخرت برای‌ بنی‌ آدم، مال ، فرزندان و عملش ممثّل (نمایان) می‌‌شوند.
فَیَلْتَفِتُ إِلَی‌ مَالِهِ فَیَقُولُ وَ اَللَّهِ إِنِّی کُنْتُ عَلَیْکَ حَرِیصاً شَحِیحاً فَمَا لِی عِنْدَکَ فَیَقُولُ خُذْ مِنِّی کَفَنَکَ
پس به مال خود رو می‌‌آورد و می‌‌گوید: به خدا سوگند که من دربارۀ تو حریص بودم و بخل می‌‌ورزیدم، اکنون تو برای‌ من چه آورده‌ای‌‌؟ مال می‌‌گوید: کفن خود را از من برگیر.
قَالَ فَیَلْتَفِتُ إِلَی‌ وَلَدِهِ فَیَقُولُ وَ اَللَّهِ إِنِّی کُنْتُ لَکُمْ مُحِبّاً وَ إِنِّی کُنْتُ عَلَیْکُمْ مُحَامِیاً فَمَا ذَا لِی عِنْدَکُمْ فَیَقُولُونَ نُؤَدِّیکَ إِلَی‌ حُفْرَتِکَ نُوَارِیکَ فِیهَا
آن‌گاه رو به فرزندان خود می‌‌کند و می‌‌گوید: به خدا سوگند که من شما را دوست می‌‌داشتم و از شما حمایت می‌‌کردم، حال چه کاری‌ برای‌ من می‌‌توانید انجام دهید؟ می‌‌گویند: تو را به سوی‌ گورت می‌‌بریم و در آن، پنهان می‌‌سازیم.
قَالَ فَیَلْتَفِتُ إِلَی‌ عَمَلِهِ فَیَقُولُ وَ اَللَّهِ إِنِّی کُنْتُ فِیکَ لَزَاهِداً وَ إِنْ کُنْتَ عَلَیَّ لَثَقِیلاً فَمَا ذَا عِنْدَکَ فَیَقُولُ أَنَا قَرِینُکَ فِی قَبْرِکَ وَ یَوْمِ نَشْرِکَ حَتَّی‌ أُعْرَضَ أَنَا وَ أَنْتَ عَلَی‌ رَبِّکَ
سپس به سوی‌ عملش روی‌ می‌‌آورد و می‌‌گوید: به خدا سوگند که من نسبت به تو بی‌‌رغبت بودم و تو بر من سنگین بودی‌، تو برای‌ من چه داری‌‌؟ می‌‌گوید: من در قبر و روزی‌ که زنده شوی‌، همراه تو هستم تا وقتی‌ که من و تو بر پروردگارت عرضه شویم.

⏪حضرت بعد از بخش اول که در مورد افراد حریص به دنیا بود، در بخش دوم در مورد مومنین و عدم دلبستگی آنان به دنیا مطالبی بیان میفرماید:

💠و إِنَّمَا یَنْظُرُ الْمُؤْمِنُ إِلَى الدُّنْیَا بِعَیْنِ الِاعْتِبَارِ
انسان مؤمن، تنها با چشم عبرت به دنیا مى نگرد.
💠و یَقْتَاتُ مِنْهَا بِبَطْنِ الِاضْطِرَارِ
از مواهب آن به مقدار ضرورت بهره مى گیرد.
💠وَ یَسْمَعُ فِیهَا بِأُذُنِ الْمَقْتِ وَ الْإِبْغَاضِ
و صدای و ندای دلرباى دنیا را با بغض و نفرت مى شنود.

✅«یقتات»از مادّه «قوت» به معنى بهره گیرى از قوت دنیاست.

«مقت» به معنى غضب.

«ابغاض» به معنى خشم است.

💠و إِنَّمَا یَنْظُرُ الْمُؤْمِنُ إِلَى الدُّنْیَا بِعَیْنِ الِاعْتِبَارِ
انسان مؤمن، تنها با چشم عبرت به دنیا مى نگرد.

✅مومنان، دل بسته ی دنیا نیستند:

مؤمنان راستین چشم عبرت بین دارند و گوشى که حقایق را مى شنود و در برابر نداى شیطان و هواى نفس، بدبین و خشمگین اند آن ها بر اساس کفاف و عفاف زندگى مى کنند و به اندازه نیاز از دنیا بهره مى گیرند و خود را آلوده آنچه دنیاپرستان گرفتارش هستند، نمى کنند.

❇️درست است که آنچه امام درباره مؤمنان مى فرماید به صورت جمله خبریه است ولى در واقع، منظور، امر کردن است یعنى شخص مؤمن باید به دیده عبرت به دنیا بنگرد و به مقدار ضرورت از آن قناعت کند و پیام دنیا و دنیاپرستان را با خشم بشنود.

✳️اهل دنیا به ظاهر دلفریب دنیا خیره میشوند، اهل آخرت به باطن دنیا:

🔺حضرت در حکمت ۴۳۲ میفرمایند:
إِنَّ أَوْلِیَاءَ اَللَّهِ هُمُ اَلَّذِینَ نَظَرُوا إِلَى بَاطِنِ اَلدُّنْیَا إِذَا نَظَرَ اَلنَّاسُ إِلَى ظَاهِرِهَا
دوستان خدا کسانى اند که به باطن دنیا نگریستند، در حالى که، دیگران به ظاهر آن مى نگرند.

⏪جمله بعد:
💠وَ یَقْتَاتُ مِنْهَا بِبَطْنِ الِاضْطِرَارِ
از مواهب آن به مقدار ضرورت بهره مى گیرد.

❇️انسان روحیه ی سیری ناپذیری دارد، در هر مسیری که قدم بردارد چه دنیا، چه معنویات، چه علم، چه شهوت و…

بنا نیست انسان مومن هر چیزی هوس کرد و دلش خواست داشته باشد؛

👈مومن به اندازه ی نیازهایش کسب میکند نه به اندازه تمایلات و چشم و هم چشمی و حرص و طمعش
مقایسه خود با دیگران موجب سر خوردگی احساس فقر و سرشکستگی میشود، انسان نباید در امور مادی خود را با دیگران مقایسه کند و باید به اضطرار و کفایت قانع بود نه به دنبال زیاده‌روی و مال‌اندوزی باشد.

✅ملاقات دنیا با امیرالمومنین:

إِنِّی کُنْتُ بِفَدَکَ فِی بَعْضِ حِیطَانِهَا وَ قَدْ صَارَتْ لِفَاطِمَهَ عَلَیْهَا السَّلاَمُ قَالَ فَإِذَا أَنَا بِامْرَأَهٍ قَدْ هَجَمَتْ عَلَیَّ وَ فِی یَدِی مِسْحَاهٌ وَ أَنَا أَعْمَلُ بِهَا
من در یکی از باغ های فدک بودم که متعلق به فاطمه بود. در حالی که در دست من بیلی بود که با آن مشغول کار بودم، ناگهان زنی در مقابلم ظاهر شد.
وَ کَانَتْ مِنْ أَجْمَلِ نِسَاءِ قُرَیْشٍ
در حالی که او از زیباترین زنان قریش بود.
فَقَالَتْ یَا اِبْنَ أَبِی طَالِبٍ هَلْ لَکَ أَنْ تَتَزَوَّجَ بِی فَأُغْنِیَکَ عَنْ هَذِهِ اَلْمِسْحَاهِ وَ أَدُلَّکَ عَلَی‌ خَزَائِنِ اَلْأَرْضِ فَیَکُونَ لَکَ اَلْمُلْکُ مَا بَقِیتَ وَ لِعَقِبِکَ مِنْ بَعْدِکَ
آن زن به من گفت: ای پسر ابیطالب، آیا مایلی با من ازدواج کنی، تا تو را از این ابزار کشاورزی بی نیاز کنم، و تو را مسلط کنم بر گنجینه های زمین، بطوری که برای تو حکومتی باشد تا زمانی که خودت هستی، و بعد از تو نیز برای فرزندانت باشد؟
فَقَالَ لَهَا عَلَیْهِ السَّلاَمُ مَنْ أَنْتِ حَتَّی‌ أَخْطُبَکِ مِنْ أَهْلِکِ
حضرت فرمود: تو که هستی، تا تو را از اهلت خواستگاری کنم؟
قَالَتْ أَنَا اَلدُّنْیَا
آن زن گفت: من دنیا هستم.
قَالَ قُلْتُ لَهَا فَارْجِعِی وَ اُطْلُبِی زَوْجاً غَیْرِی فَلَسْتِ مِنْ شَأْنِی وَ أَقْبَلْتُ عَلَی‌ مِسْحَاتِی حضرت فرمود: به او گفتم پس برگرد و شوهری غیر از من برای خودت طلب کن. چرا که تو در شأن من نیستی. پس بیل خود را برداشتم و مشغول به کار شدم.

💠وَ یَسْمَعُ فِیهَا بِأُذُنِ الْمَقْتِ وَ الْإِبْغَاضِ
و صدای و ندای دلرباى دنیا را با بغض و نفرت مى شنود.

❇️مومن صدای های مختلفی را ژدر دنیا میشنود:
انواع بوق های تبلیغاتی او را به سمت خود میکشانند؛
انواع تبلیغات لوکس، لاکچری و دلفریب؛
انواع رسانه هایی که خود را حق به جانب جلوه میدهند؛
انواع موسیقی های حرامی که میخواهند ذهن و دل او را اشغال کنند.

✍️مومن تا جایی که میتواند از شنیدن آنها دوری میکند ولی اگر هم جایی چاره ای جز شنیدن نبود، با بغض و نفرت و بی میلی آنها را میشنود. دل به دنیا میدهد و نمیگذارد صداهای دنیایی او را به خود جذب کنند.
🔺در خطبه ۱۶۰نهج البلاغه آمده است که روزی پیامبر خدا(ص) وارد خانه شد ،یکی از همسران پیامبر(ص) پرده‌ای بر در خانه زده بود که روی آن تصاویری بود که به دنیا تمایل داشت،پیامبر(ص) از اهل خانه خواستند تا آن را از معرض دید ایشان دور کنند.

✅به جای دل دادن به صدای دنیا، باید صدای آخرت را شنید:
📚مرحوم شیخ مفید در کتاب امالی نقل میکند:
مَرَّ سَلْمَانُ رَضِیَ اَللَّهُ عَنْهُ عَلَى اَلْحَدَّادِینَ بِالْکُوفَهِ فَرَأَى شَابّاً صَعِقَ وَ اَلنَّاسُ قَدِ اِجْتَمَعُوا حَوْلَهُ
سلمان در کوفه از بازار آهنگران گذر نمود،چشمش به جوانى افتاد که بحال غش افتاده و مردم دور او را گرفته‌اند.
فَقَالُوا لَهُ یَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ هَذَا اَلشَّابُّ قَدْ صُرِعَ فَلَوْ قَرَأْتَ فِی أُذُنِهِ
به سلمان گفتند:اى ابا عبد اللّٰه این جوان غش کرده،چه خوب است دعائى در گوش او بخوانى.
قَالَ فَدَنَا مِنْهُ سَلْمَانُ فَلَمَّا رَآهُ اَلشَّابُّ أَفَاقَ وَ قَالَ یَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ لَیْسَ بِی مَا یَقُولُ هَؤُلاَءِ اَلْقَوْمُ
سلمان به وى نزدیک شد،تا چشم جوان به او افتاد بهوش آمد و گفت:ابا عبد اللّٰه!آنچه این مردم مى‌گویند در من نیست.
وَ لَکِنِّی مَرَرْتُ بِهَؤُلاَءِ اَلْحَدَّادِینَ وَ هُمْ یَضْرِبُونَ بِالْمِرْزَبَاتِ فَذَکَرْتُ قَوْلَهُ تَعَالَى – وَ لَهُمْ مَقٰامِعُ مِنْ حَدِیدٍ فَذَهَبَ عَقْلِی خَوْفاً مِنْ عِقَابِ اَللَّهِ تَعَالَى
اما چون گذارم بر این آهنگران افتاد و دیدم که پتک مى‌کوبند،یاد سخن خداى متعال افتادم که فرموده:«براى جهنمی ها پتکهائى از آهن قرار داده شده تا با آن عذاب بشوند» پس از ترس عقاب خداى متعال هوش از سرم پرید.
فَاتَّخَذَهُ سَلْمَانُ أَخاً وَ دَخَلَ قَلْبَهُ حَلاَوَهُ مَحَبَّتِهِ فِی اَللَّهِ تَعَالَى فَلَمْ یَزَلْ مَعَهُ حَتَّى مَرِضَ اَلشَّابُّ
پس سلمان او را به برادرى پذیرفت و شیرینى محبّت وى در راه خداى متعال در دلش افتاد،و همیشه با او بود تا اینکه آن جوان بیمار گشت.
فَجَاءَهُ سَلْمَانُ فَجَلَسَ عِنْدَ رَأْسِهِ وَ هُوَ یَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ یَا مَلَکَ اَلْمَوْتِ اُرْفُقْ بِأَخِی
سلمان به بالین او آمد و کنار سرش نشست و او در حال جان دادن بود،گفت:اى فرشتۀ مرگ با برادرم به نرمى و مدارا رفتار کن
فَقَالَ یَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ إِنِّی بِکُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِیقٌ ملک الموت
گفت:اى ابا عبد اللّٰه من با هر مؤمنى بملایمت و نرمى رفتار میکنم.

⁉️با توجه به حکمت 367 تفاوت مومن و دنیا طلب در چیست؟

1⃣ دنیا طلب کسی است که: مَنْ رَاقَهُ زِبْرِجُهَا أَعْقَبَتْ نَاظِرَیْهِ کَمَهاً
دنیا چشمهایش را کور کرده

ولی مومن کسی است که: إِنَّمَا یَنْظُرُ الْمُؤْمِنُ إِلَى الدُّنْیَا بِعَیْنِ الِاعْتِبَارِ
تنها با چشم عبرت به دنیا مى نگرد.

2⃣ دنیا طلب کسی است که: وَ بُلْغَتُهَا أَزْکَى مِنْ ثَرْوَتِهَا
به اندازه نیاز بر نمیدارد، بلکه تلنبار میکند.

ولی مومن کسی است که: وَ یَقْتَاتُ مِنْهَا بِبَطْنِ الِاضْطِرَارِ
به اندازه ضرورت از دنیا بهره میگیرد.

3⃣ دنیا طلب کسی است که: اسْتَشْعَرَ الشَّغَفَ بِهَا…
عاشقانه دل به دنیا داده است

ولی مومن کسی است که: وَ یَسْمَعُ فِیهَا بِأُذُنِ الْمَقْتِ وَ الْإِبْغَاضِ
هر دقت صدای دنیا بلند میشود و او را به سمت خودش جذب میکند، او غضب میکند و روی خوش نشان نمیدهد.

⏪امام در این بخش از کلام خود برای اینکه دنیا طلبان را نسبت به دنیا دلسرد کند، به بى اعتبارى و سرعت تغییر دنیا اشاره مى فرماید و نشان مى دهد که میان توانگرى و فقر و همچنین زندگى و مرگ فاصله چندانى نیست:

💠إِنْ قِیلَ أَثْرَى، قِیلَ أَکْدَى
هرگاه گفته شود فلان کس توانگر شد، دیرى نمى پاید که گفته مى شود بدبخت و بى نوا گشت.

❇️«اثرى»به معناى توانگر شد از ماده «ثروت» گرفته شده است.

«اکدى» به معناى بخیل و فقیر و بى نوا گردید از ماده «کُدیه» (بر وزن حُجره) در اصل به معناى سختى و صلابت زمین است سپس آن را به افراد بخیل و گاه فقیر اطلاق کرده اند.

❇️داستان پر تکراری که در تاریخ خوانده ایم آن است که کسی شب مى خوابد و توانگر است، صبح برمى خیزد و فقیر، چراکه ثروت هاى او براثر حادثه اى بر باد رفته و ورشکست شده و به خاک سیاه نشسته است.

✅هر خوشبحالی، بدبحالی دارد:

🔺حضرت در حکمت ۲۸۶ میفرماید:
مَا قَالَ النَّاسُ لِشَیْ ءٍ طُوبَى لَهُ إِلَّا وَ قَدْ خَبَأَ لَهُ الدَّهْرُ یَوْمَ سَوْءٍ
مردم به چیزی نگفتند خوش به حالش مگر آنکه روزگار بر آن روز بدی را پنهان دارد.

✍️دنیایی که در دل خوشی هایش، ناخوشی دارد. در دل شادی هایش غم و غصه دارد؛ در دل ثروت هایش، فقر و نداری دارد ؛ ارزش این را ندارد که به آن دل ببندیم و عاشقش شویم.

💠 وَ إِنْ فُرِحَ لَهُ بِالْبَقَاءِ، حُزِنَ لَهُ بِالْفَنَاءِ
و هرگاه مردم از فکر بقاى او در این جهان شاد شوند چیزى نمى گذرد که خبر مرگ او، آن ها را محزون مى کند.

🔺در مورد نادرشاه افشار که برای خاموش کردن یکی از شورش ها به خراسان رفته بود و همانجا هم کشته شد، گفته اند:

شـبـانــگـه بــه سـر فــکــر تــاراج داشــت / سـحـرگـه نـه تن سر ؛ نـه سر تاج داشت

بــه یــک گــردش چـــرخ نــیــلــوفــری / نـه تــاجـی بـه جــا مـانـد و نـه نــادری

💠هَذَا وَ لَمْ یَأْتِهِمْ یَوْمٌ فِیهِ یُبْلِسُونَ
این حالِ دنیاى دنیا طلبان است، و هنوز روزى که در آن به راستى غمگین و مأیوس شوند _یعنی روز رستاخیز_ فرا نرسیده است.

✅«یُبلسون» از ماده «ابلاس» در اصل به معناى اندوه است و به معناى یأس و ناامیدى نیز به کار مى رود.

❇️دنیا طلبان، برای کم و زیاد شدن اندکی از سرمایه، اینقدر جوش و خروش داشتند و غم و اندوه تمام وجود آنها را میگرفت.

وضع آنان در قیامت چگونه خواهد بود در حالی که با تمام وجود میفهمند خسارت کرده اند، ضرر کرده و هیچ توشه‌ی مناسبی برای قیامت خود به همراه نیاورده اند

گاه در نهایت سلامت و شادابى زندگى مى کند اما حوادث پیش بینى نشده ناگهان خرمن زندگى او را درو مى کند و همه را متحیر مى سازد.

✅بی ثباتی های دنیا، بهترین دلیل برای دل نبستن به آن است:

🔺حضرت در خطبه ۱۱۴ میفرماید:
إِنَّ الدُّنْیَا دَارُ فَنَاءٍ وَ عَنَاءٍ وَ غِیَرٍ وَ عِبَرٍ
آگاه باشید دنیا سراى فنا، مشقت، دگرگونى و عبرت است.
فَمِنَ الْفَنَاءِ أَنَّ الدَّهْرَ مُوتِرٌ قَوْسَهُ لَا تُخْطِئُ سِهَامُهُ وَ لَا تُؤْسَى جِرَاحُهُ، یَرْمِی الْحَیَّ بِالْمَوْتِ وَ الصَّحِیحَ بِالسَّقَمِ وَ النَّاجِیَ بِالْعَطَبِ، آکِلٌ لَا یَشْبَعُ وَ شَارِبٌ لَا یَنْقَعُ
از نشانه هاى فناى آن، این است که این جهان همچون تیرانداز ماهرى است که کمان را آماده ساخته هرگز تیرهایش به خطا نمى رود، و مجروحانش بهبودى نمى یابند. زندگان را هدف تیرهاى مرگ و تندرستان را هدف بیمارى، و نجات یافتگان را هدف هلاکت قرار مى دهد. دنیا خورنده اى است که هرگز از خوردن انسان ها سیر نمى شود و نوشنده اى است که از نوشیدن خون بشر هیچ گاه عطش او فرو نمى نشیند.
وَ مِنَ الْعَنَاءِ أَنَّ الْمَرْءَ یَجْمَعُ مَا لَا یَأْکُلُ وَ یَبْنِی مَا لَا یَسْکُنُ، ثُمَّ یَخْرُجُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى لَا مَالًا حَمَلَ وَ لَا بِنَاءً نَقَلَ
و از نشانه هاى درد و رنج دنیا این است که انسان اموالى را گردآورى مى کند که هرگز نمى تواند آن را بخورد و مصرف کند، و بناهایى مى سازد که هیچ گاه در آن ساکن نمى شود، سپس از این جهان به سوى خدا مى رود در حالى که نه مالى با خود مى برد و نه خانه اى را همراه خویش منتقل مى سازد.
وَ مِنْ غِیَرِهَا أَنَّکَ تَرَى الْمَرْحُومَ مَغْبُوطاً وَ الْمَغْبُوطَ مَرْحُوماً، لَیْسَ ذَلِکَ إِلَّا نَعِیماً زَلَّ وَ بُؤْساً نَزَلَ
و از نشانه هاى دگرگونى آن، این است که آن کس که روزى مورد ترحم مردم بوده است روز دیگر مورد غبطه آنها واقع مى شود، و آن کس که مورد غبطه بود مورد ترحم قرار مى گیرد، و این نیست مگر به خاطر زوال سریع نعمت ها و نزول ناگهانى بلاها
وَ مِنْ عِبَرِهَا أَنَّ الْمَرْءَ یُشْرِفُ عَلَى أَمَلِهِ فَیَقْتَطِعُهُ حُضُورُ أَجَلِهِ فَلَا أَمَلٌ یُدْرَکُ وَ لَا مُؤَمَّلٌ یُتْرَکُ
و از نشانه هاى عبرت انگیز بودن آن، این است که انسان در حالى که نزدیک است به آرزوهایش برسد ناگهان اجلش فرا مى رسد و امیدش را قطع مى کند، نه او به آرزو رسیده و نه آنچه مورد آرزوى اوست بقایى دارد….

✳️این حکمت در دو بخش بیان شد:

1⃣آفات و آثار دنیا طلبی:
👈گرفتاری به بیماری وبای روح
👈هبوط به حیوانیت
👈کور شدن چشم دل
👈غرق شدن در دریای حزن و غم و اندوه

2⃣صفات مومنین و آزادگان از دام دنیا:
👈نگاه عبرت به دنیا،
👈استفاده به اندازه ی نیاز از دنیا،
👈گوش ندادن به صدای دنیا.

👈نکته:
ابن ابی الحدید در پایان این حکمت جملات فراوانی از روایات و تاریخ و عرفا در مذمت دل دادن به دنیا بیان میکند که مطالعه و توجه به آنان مفید و تاثیر گذار است. چند مورد از آنها را به اختصار و انتخاب ذکر میکنیم:

1⃣دنیا را دشمن بدارید تا دوست خدا :
شوید.
🔺قیلَ لِحَکِیمٍ: عَلِّمْنَا عَمَلًا وَاحِدًا إِذَا عَمِلْنَاهُ أَحَبَّنَا اللَّهُ عَلَیْه
به حکیمی گفتند: به ما عملی واحد بیاموز که اگر انجام دهیم، خدا ما را دوست بدارد.
فَقَالَ: «أَبْغِضُوا الدُّنْیَا یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ
گفت: «دنیا را دشمن بدارید تا خدا شما را دوست بدارد.

2⃣ذات دنیا این است، با هر راحتی سختی، با هر بالایی پایینی:

🔺و رُوِیَ أَنَسٌ قَالَ: کَانَتْ نَاقَهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ الْعَضْبَاءُ لَا تُسْبَقُ
انس روایت کرده که گفت: شتر رسول خدا به نام «عضباء» در مسابقه شکست نمی‌خورد.
فَجَاءَ أَعْرَابِیٌّ بِنَاقَهٍ لَهُ فَسَبَقَتْهَا، فَشَقَّ ذَلِکَ عَلَى الْمُسْلِمِینَ
تا اینکه یک اعرابی با شتری آمد و بر آن پیروز شد. این اتفاق بر مسلمانان سخت گذشت.
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: «حَقٌّ عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا یَرْفَعَ فِی الدُّنْیَا شَیْئًا إِلَّا وَضَعَهُ
پس رسول خدا فرمود: «سزاوار است که خداوند مقام چیزی را در دنیا بالا نبرد مگر اینکه آن را پایین آورد.

3⃣در مسائل معنوی با دیگران مسابقه، در مسائل مادی خیر

🔺حسن بصری:
مَنْ نَافَسَکَ فِی دِینِکَ فَنَافِسْهُ
هر کسی در دین با تو رقابت کرد، با او رقابت کن
وَمَنْ نَافَسَکَ فِی دُنْیَاکَ فَأَلْقِهَا فِی نَحْرِهِ و هر کس در دنیا با تو رقابت کرد، مدال قهرمانی دنیا را به گردنش بینداز

4⃣قشنگی های دنیا زینت دنیاست، نه تو

🔺وَقَالَ الْفُضَیْلُ: طَالَتْ فِکْرَتِی فِی هَذِهِ الْآیَهِ
فضیل عیاض گفت: در این آیه بسیار اندیشیدم.
إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِینَهً لَهَا…
ما آنچه را بر زمین است زیور آن قرار دادیم..

✍️تمام زرق و برق دنیا، خانه های گران قیمت دنیا، لباس ها و مبل های دنیا، جواهرات دنیا و… زینت دنیاست.
زینت انسان چیز دیگری است که باید خود را به آن آراسته کند.

5⃣ از دنیا طلب ها یاد بگیرید:

🔺وَقَالَ حَکِیمٌ لِأَصْحَابِهِ: اَرْضَوْا بِدَنِئَّ الدُّنْیَا مَعَ سَلَامَهِ الدِّینِ
حکیمی به یارانش گفت: به بهره مندی اندک از دنیا با حفظ سلامت دین راضی باشید
کَمَا رَضِیَ أَهْلُ الدُّنْیَا بِدَنِیِّ الدِّینِ مَعَ سَلَامَهِ الدُّنْیَا
همانگونه که اهل دنیا به مقدار کمی از دین با حفظ سلامت دنیا راضی اند.

✍️برخی هستند که تمام عمر به دنیا مشغول اند مگر به اندازه یک روز عاشورایی، یا چند سالی یک بار مشهد رفتنی.
این شخص میگوید همانگونه که دنیا خواهان به حداقل از دین راضی اند و بقیه اش را به دنیا مشغول اند، شما هم از آنها یاد بگیرید؛ به دین مشغول باشید مگر یک اندکی که سرگرم دنیا و نیازها میشوید.