متن عربی بهمراه ترجمه و تفسیر
متن:
و من کلام له (علیه السلام) من کلمات کان یَدعو بها:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّی، فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَیَّ بِالْمَغْفِرَهِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا وَأَیْتُ مِنْ نَفْسِی وَ لَمْ تَجِدْ لَهُ وَفَاءً عِنْدِی، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا تَقَرَّبْتُ بِهِ إِلَیْکَ بِلِسَانِی ثُمَّ خَالَفَهُ قَلْبِی، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی رَمَزَاتِ الْأَلْحَاظِ وَ سَقَطَاتِ الْأَلْفَاظِ وَ شَهَوَاتِ الْجَنَانِ وَ هَفَوَاتِ اللِّسَانِ.
ترجمه:
بار خدایا! آنچه تو از من به آن آگاهترى بر من ببخشاى و اگر بار دیگر به سوى آن باز گردم، تو نیز آمرزش خود را بر من بازگردان.
خداوندا! آنچه از کارهاى نیک که بر آن تصمیم گرفتم و عهد و پیمان بر آن بستم، ولى وفایى نسبت به آن از من ندیدى، بر من ببخش.
خداوندا! آنچه را با زبان به تو تقرّب جستم، سپس قلبم با آن مخالفت نمود بر من ببخش.
پروردگارا! نگاه هاى اشارت آمیز (زیانبار) و سخنان بى فایده و خواسته هاى نابجاى دل و لغزشهاى زبان مرا عفو فرما!
تفسیر:
دعا
از خطبههایی که در قالب دعا بیان شده است.
«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّی»
خدایا، گناهانی را که تو بهتر از من میدانی و میدانی که مرتکب شدهام، ببخش.
«فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَیَّ بِالْمَغْفِرَهِ»
اگر توبه کردم، اما دوباره به گناه بازگشتم و دوباره توبه کردم، باز مرا ببخش و تو نیز بهسوی من بازگرد.
«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا وَأَیْتُ مِنْ نَفْسِی وَلَمْ تَجِدْ لَهُ وَفَاءً عِنْدِی»
خدایا، آنچه را که با خود عهد بستم و به تو و خودم قول دادم، ببخش؛ تو منتظر وفای عهد من بودی، اما وفا ندیدی و پیمانشکنی مشاهده کردی. آن بی عهدیها را ببخش.
«برخی از آنان باخدا پیمان بسته بودند که اگر خداوند از فضل خویش به ما عطا کند، حتماً صدقه (زکات) خواهیم داد و از نیکوکاران خواهیم بود. پس چون خداوند از فضل خویش به آنان بخشید، بدان بخل ورزیدند و (به پیمان) پشت کرده و رویگردان شدند.» آیهٔ ۷۵ و ۷۶ سورهٔ توبه
در خطبهٔ قبل آمده بود که حضرت فرمود: من با مروان بن حکم عهد نمیبندم؛ چون کف دست او یهودیه است و پیمانشکن است.
«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا تَقَرَّبْتُ بِهِ إِلَیْکَ بِلِسَانِی ثُمَّ خَالَفَهُ قَلْبِی»
خدایا، آن اعمال و رفتارهایی را ببخش که در زبان، مخلصانه بودند؛ اما در قلبم سراسر ریا و نفاق وجود داشت.
«لم تقولون مالا تفعلون» آیهٔ ۲ سورهٔ صف
«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی رَمَزَاتِ الْأَلْحَاظِ»
خدایا، نگاههای رمزآلود را ببخش؛ مانند نگاه از روی تمسخر، تحقیر، غیبت، تهمت و نگاه خشمآلود به والدین و مانند آن.
«وَ سَقَطَاتِ الْأَلْفَاظِ»
و سخنان بیهودهای را که از دهان بیرون میآیند، ببخش. این سخنان گناه نیستند، اما موجب بطالت و هدررفتن عمر میشوند و بیهودهاند.
مؤمن، طبق آیهٔ قرآن، «عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ» است.
«شَهَوَاتِ الْجَنَانِ»
تمایلات باطنی قلب [جنان] را بر ما ببخش؛ مانند تمایل به دزدی و رابطه با نامحرم و مانند آن.
«وَ هَفَوَاتِ اللِّسَانِ»
لغزشهای زبان را که گناه و حرام هستند، بر ما ببخش؛ مانند غیبت و تهمت.
پیامبر و امام معصوم هستند؛ پس چگونه برای طلب آمرزش دعا میکنند؟
پاسخها:
۱. این جملات برای تعلیم و آموزش چگونگی دعاکردن بیان شدهاند.
۲. امام و پیامبر، صلواه الله علیهم، در حکم پدرامت هستند. همانطور که وقتی فرزندی خطا میکند، پدر از صاحب حق عذرخواهی میکند، ایشان نیز برای گناه امت از خداوند طلب استغفار میکنند.
۳. سطح گناه و مغفرت باید متناسب با اشخاص معنا شود. همانطور که گاهی «حَسَنَاتُ الْأَبْرَارِ، سَیِّئَاتُ الْمُقَرَّبِینَ» است، توبهٔ امام با توبهٔ ما که از گناه توبه میکنیم، تفاوت بسیاری دارد. پاسخهای دیگری نیز برای این مسئله ذکر شده است.
«غَفَرَ اللَّهُ لِی وَلَکُمْ، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ»
