متن عربی بهمراه ترجمه و تفسیر
متن:
من خطبه له (علیه السلام) و هی کلمه جامعه له، فیها تسویغ قتال المخالف، و الدعوه إلى طاعه اللّه، و الترقی فیها لضمان الفوز:
وَ لَعَمْرِی مَا عَلَیَّ مِنْ قِتَالِ مَنْ خَالَفَ الْحَقَّ وَ خَابَطَ الْغَیَّ مِنْ إِدْهَانٍ وَ لَا إِیهَانٍ، فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ وَ فِرُّوا إِلَى اللَّهِ مِنَ اللَّهِ، وَ امْضُوا فِی الَّذِی نَهَجَهُ لَکُمْ وَ قُومُوا بِمَا عَصَبَهُ بِکُمْ، فَعَلِیٌّ ضَامِنٌ لِفَلْجِکُمْ آجِلًا إِنْ لَمْ تُمْنَحُوهُ عَاجِلًا.
ترجمه:
به جان خودم سوگند! در مبارزه با دشمنان حق، با آنان که در گمراهى غوطه ورند، هیچ گونه مُجامله و مدارا نمى کنم و سستى به خرج نمى دهم. پس اى بندگان خدا، تقوا پیشه کنید! و از خدا، به سوى او فرار کنید! و از همان راهى که خداوند براى شما معیّن کرده است، بروید! و به وظایفى که براى شما مقرّر داشته، قیام کنید! که اگر چنین کنید، على، ضامن پیروزى شما است. و اگر امروز به آن نرسید، به آن خواهید رسید.
تفسیر:
در تشویق به قتال در برابر خوارج و جنگ نهروان
گزیدهٔ کوتاهی از سخنرانی مفصل حضرت که در جریان نبرد نهروان بیان فرمودند.
سیرهٔ امام در مبارزه با انحرافات:
- آیا سازش در مکتب علوی راه دارد؟
- آیا مذاکره به معنای کوتاهآمدن از حق در مکتب علوی است؟
- آیا تسامح و چشمپوشی در آن جایی دارد؟
خطبهٔ ۲۴ پاسخی صریح به این پرسشهاست.
🔵 وَلَعَمْرِی مَا عَلَیَّ مِنْ قِتَالِ مَنْ خَالَفَ الْحَقَّ وَخَابَطَ الْغَیَّ مِنْ إِدْهَانٍ وَلَا إِیهَانٍ
به جان خودم سوگند، من در مبارزه با کسانی که در برابر حق میایستند و در گمراهی و تاریکی دستوپا میزنند [خابط]،
هرگز راه تساهل و تسامح نمیپویم؛
هیچگاه کوتاه نیامده، سازش و مداهنه (ادهان) نمیکنم و دچار سستی و ناتوانی (ایهان) نمیشوم.
بلکه با تمام توان و باقدرت حق، در برابر باطل میایستم.
🔵 فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ
بندگان خدا! از خداوند پروا کنید و تقواپیشه سازید.
اکنون که انحراف در جامعه پدیدآمده است، تقوای شما در ایستادگی در برابر این کجیها جلوهگر میشود.
زمانی که امامِ حق صفآرایی کرده است، شما نیز باید به او ملحق شوید.
🔵 وَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ مِنَ اللَّهِ
از خشم و غضب خداوند بگریزید و به رحمت و مهربانی او پناه ببرید.
برایآنکه به عذاب الهی دچار نشوید، از موجبات خشم او فاصله بگیرید.
🔵 وَامْضُوا فِی الَّذِی نَهَجَهُ لَکُمْ
در آن راه روشنی که خداوند پیشروی شما گشوده است، گام بردارید.
هیچ جای شکی وجود ندارد که راه علی بر حق است یا راه خوارج؛
خداوند این حقیقت را کاملاً آشکار و واضح ساخته است. در این میان، تنها سستی و ضعف است که بر شما عارض میشود، پس نباید آن را به خود راه دهید.
🔵 وَقُومُوا بِمَا عَصَبَهُ بِکُمْ
و برای انجام اموری که به وجود شما گرهخورده و وظیفهٔ حتمی شماست [عصبه]، قیام کنید.
حضرت بهجای تعبیرِ قیام به واجبات، فرمودند به اموری که به شما گرهخورده است قیام کنید.
این وظایفی که خداوند بر عهدهٔ انسان نهاده است (همچون عبادات، جهاد، اطاعت، تنها نگذاشتن امام حق و ایستادگی در برابر منکرات)، اموری هستند که با تاروپود وجود انسان آمیخته شدهاند؛
بهگونهای که هم فطرت انسان به انجام آنها ندا میدهد و هم در فردای قیامت دربارهٔ تکتک آنها حسابرسی خواهد شد.
«عصبه» از ریشهٔ عصب، به معنای رشتههای اعصابی است که در سراسر بدن پراکنده شده و به اعضا و جوارح پیوند خوردهاند؛ بهطوری که هر عضوی از بدن بهوسیلهٔ آن حس و حرکت مییابد.
در اینجا این واژه «به معنای ملازمت و پیوستگی» بهکاررفته است.
- اگر تقواپیشه کردید،
- اگر از غضب خدا بهسوی رحمتش گریختید،
- اگر در مسیر درست قدم گذاشتید،
- و اگر به وظایف خویش قیام کردید،
این چهاراصل را پاس بدارید.
🔵 فَعَلِیٌّ ضَامِنٌ لِفَلَجِکُمْ آجِلًا
من، علی، ضامن هستم که در سرای آخرت [آجل] در شمار پیروزمندان و رستگاران [فلج] باشید،
🔵 إِنْ لَمْ تُمنَحُوهُ عَاجِلًا
حتی اگر این پیروزی و غلبه را در دنیا [عاجل] به شما نبخشند.
هرچند مجاهدت در راه حق، در همین دنیا نیز سربلندی و عزت به همراه دارد؛
اما به فرض آنکه به وظیفهٔ خود عمل کردید؛ ولی در دنیا به کام و پیروزی ظاهری دست نیافتید، من در فردای قیامت ضامنِ پیروزی و رستگاری شما خواهم بود.
چقدر این ضمانت معتبر و آرامشبخش است، وقتی شخصیتی چون علی ضامن آن باشد.
